Του Παντελή Σαββίδη
Ο πόλεμος είναι από μόνος του χαοτικό φαινόμενο. Χαοτικό στις αιτίες, στην εξέλιξη, στα αποτελέσματα. Μπορεί να αλλάξει πορεία από το «πέταγμα μιας πεταλούδας» που λέμε συμβολικά για να περιγράψουμε τη δυναμική του χάους.
Ο πόλεμος που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν συνιστά μια ενέργεια καταδικαστέα, τόσο από τη σκοπιά του διεθνούς δικαίου όσο και από την απλή ηθική πρόσληψη των πραγμάτων από τους πολίτες. Όποιες κι αν είναι οι «δικαιολογίες» που προβάλλονται, είναι αδύναμες μπροστά στην τραγωδία ενός λαού, την καταστροφή μιας χώρας και τον κίνδυνο η περιοχή —και μαζί της η ανθρωπότητα— να μπει σε έναν νέο Αρμαγεδδώνα.
Πρέπει να βοηθήσουμε να σταματήσει, αν όχι για λόγους στήριξης ενός λαού που υποφέρει τότε για λόγους στοιχειώδους αυτοπροστασίας. Όταν ανοίγει η πόρτα του «φρενοκομείου», δεν είναι ποτέ βέβαιο ποιος θα εισέλθει.
Σε κρατικό επίπεδο, η Ελλάδα συντάχθηκε με τις επιτιθέμενες δυνάμεις (ΗΠΑ–Ισραήλ), λόγω εξαρτήσεων και συμβατικών δεσμεύσεων. Μια πιο ισορροπημένη στάση θα ήταν και εφικτή διότι ως λαός και ως κράτος είχαμε διαχρονικά καλή σχέση με τους Ιρανούς, σε δύσκολες περιόδους υπήρξε πρακτική βοήθεια (οι Ιρανοί ήταν οι μόνοι που έδωσαν, με πίστωση, πετρέλαιο στην Ελλάδα την περίοδο των μνημονίων όταν οι άλλοι αρνούνταν) και κυρίως γιατί το Ιράν λειτουργεί αντικειμενικά ως αντίβαρο στην Τουρκία.
Ένα εξασθενημένο ή διαλυμένο Ιράν δεν εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα. Αντίθετα, δημιουργεί κενά ισχύος — και τα κενά ισχύος στην περιοχή σπάνια μένουν ακάλυπτα.
Γνωρίζοντας τη φύση των ελληνικών κυβερνήσεων, τις εξαρτήσεις τους και το ελάχιστο πολιτικό τους εκτόπισμα, δεν ήταν ρεαλιστικό να περιμένει κανείς κάτι διαφορετικό.
Έτσι έχουν τα πράγματα και αυτά πρέπει να αναλύσουμε. Είμαστε κατά του πολέμου αλλά στις παρυφές του η Ελλάδα έχει παρουσία.
Αν η Τουρκία εμφανιστεί σε τροχιά αντίθεσης προς τον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ, τότε η ελληνική επιλογή ευθυγράμμισης —όσο προβληματική κι αν είναι ηθικά— δημιουργεί νέες αντικειμενικές προϋποθέσεις στο πεδίο της αντιπαράθεσης με την Τουρκία και, κυρίως, στο Κυπριακό.
Κανένα κράτος της περιοχής δεν θα μπορούσε να στείλει στρατιωτικές δυνάμεις στο ευρύτερο πεδίο πολέμου αν οι ΗΠΑ δεν συμφωνούσαν. Στην προκειμένη περίπτωση υπαγόρευσαν την αποστολή μικρής αεροναυτικής δύναμης.
Τέτοιου είδους ανταπόκριση, όπως αυτή της Ελλάδας στις αμερικανικές επιθυμίες θα έπρεπε να τύχει αρχικής διαπραγμάτευσης. Τι θα γίνει την επομένη το πολέμου; Αλλά το πολιτικό βάρος μιας τέτοιας ενέργειας δεν το αντέχουν στην Αθήνα. Οι αμερικανικές επιθυμίες είναι κάτι σαν εντολή.
Αναλόγως με το πως θα τελειώσει η σύγκρουση (και ειδικά σε σχέση με τη στάση της Τουρκίας), Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να βάλουν στο τραπέζι τα εξής:
Η αστάθεια στην περιοχή δεν θα τελειώσει γρήγορα. Άρα η ελληνική δύναμη πρέπει να παραμείνει στην Κύπρο και να ενισχυθεί αεροναυτικά.
Η παρουσία της δύναμης να ενταχθεί σε ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή και να χρηματοδοτηθεί από την Ε.Ε
Να τεθεί θέμα βρετανικών βάσεων και να περάσουν στην Κυπριακή Δημοκρατία. Θα μπορούσε να ακολουθηθεί η οδός του Διεθνούς Δικαστηρίου, να περάσουν οι βάσεις στην κυπριακή κυριαρχία αλλά η κυπριακή κυβέρνηση να φιλοξενήσει βρετανικές δυνάμεις. Και για να μην χολωθούν αλλά και η παρουσία τους να εξαρτάται από την θέση τους στο κυπριακό.
Να εγκαταλειφθεί η εμμονή στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία και να τεθεί το ζήτημα στη βάση της εισβολής και της κατοχής. Αποχώρηση τουρκικών δυνάμεων και σύγχρονες διεθνείς ρυθμίσεις για τα δικαιώματα όλων των μειονοτήτων και κοινοτήτων, με τις πλέον σύγχρονες εγγυήσεις.
Να μην επιτραπούν επιχειρήσεις από ελληνικό ή κυπριακό έδαφος κατά οποιασδήποτε χώρας. Άλλο άμυνα, άλλο συμμετοχή σε επιθετικό πόλεμο.
Η στάση της Ισπανίας, όπως προβάλλεται διεθνώς, θεωρείται συμβατή με το διεθνές δίκαιο και τον ανθρωπισμό. Σωστά. Αλλά η Ελλάδα έχει πολύ διαφορετικά προβλήματα από την Ισπανία.
Οι θέσεις που διατυπώνονται εδώ δεν υποστηρίζουν το καθεστώς των μουλάδων αλλά τον ιρανικό λαό και το δικαίωμά του να αποφασίζει για την τύχη του. Αλλαγή, ναι. Αλλά όχι με εκατόμβες θυμάτων και καταστροφή της χώρας.
Το Ιράν δεν είναι μονολιθικό: οι Πέρσες είναι περίπου το 60% και το υπόλοιπο 40% είναι μωσαϊκό μειονοτήτων (Αζέροι, Κούρδοι, Λουροί, Άραβες, Βαλούχοι) με δεσμούς πέρα από τα σύνορα. Ένα παρατεταμένο χάος μπορεί να οδηγήσει σε αποσχίσεις και «έκρηξη» της χώρας, με απρόβλεπτες συνέπειες για όλους.
Το να ξεκινήσει ένας πόλεμος είναι συχνά εύκολο. Το να τελειώσει είναι δύσκολο.
Οι Αμερικανοί ελπίζουν σε μια εξέγερση των μειονοτήτων για να σταθεί δυνατή η κατάρρευση του καθεστώτος. Αλλά ποιος θα το αντικαταστήσει και σε ποια βάση θα συνεργαστούν οι μειονότητες είναι δύσκολο να το βρει κανείς.
Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο. Η αφερεγγυότητα των Αμερικανών που μόλις προσφάτως στην Συρία εγκατέλειψαν τους Κούρδους αφού τους μεταχειρίστηκαν επί χρόνια κατά των τρομοκρατών της περιοχής. Οι Κούρδοι του Ιράν δεν θα κινηθούν αν δεν πάρουν εγγυήσεις. Και δεν θα κινηθούν σίγουρα πέραν των δικών τους εδαφών.
Ο δρόμος του πολέμου, δυστυχώς, είναι ακόμη μακρύς. Και η προοπτική του αβέβαιη.
πηγή: εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”
