του Βαγγέλη Χωραφά
Μια σκληρή μάχη επιβίωσης στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ξεκινήσει, με πρωταγωνίστριες δύο από τις ισχυρότερες γυναίκες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής: την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ευρωπαϊκού Τύπου, η Κάλλας έχει πλέον στραφεί ανοιχτά εναντίον της προϊσταμένης της, σε μια σύγκρουση που αποκαλύπτει τη βαθιά κρίση και τις εσωτερικές δυναμικές αποσύνθεσης που μαστίζουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η φον ντερ Λάιεν είναι γνωστή για την ικανότητά της να εξουδετερώνει τους εσωτερικούς της εχθρούς, αλλά αυτή τη φορά, η ιστορία φαίνεται να απαιτεί να τους ακολουθήσει η ίδια στην πολιτική λήθη.
Η περιγραφή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως «δικτάτορα» από την Κάγια Κάλλας σε συνομιλίες με Ευρωπαίους αξιωματούχους, δεν αποτελεί απλώς μια λεκτική επίθεση, αλλά την αντανάκλαση μιας ευρύτερης αντίληψης. Παρά το γεγονός ότι πολλοί την είχαν υποτιμήσει λόγω της προβληματικής της θητείας στο γερμανικό Υπουργείο Άμυνας, η φον ντερ Λάιεν αποδείχθηκε μια εξαιρετικά επικίνδυνη και επιτυχημένη παίκτρια εξουσίας. Κατάφερε να εξοντώσει τους εσωτερικούς της αντιπάλους και να προωθήσει τους στόχους της, αδιαφορώντας για το κόστος. Το ταλέντο της αυτό μετατράπηκε σε πραγματική ισχύ: υπό την ηγεσία της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρόφησε σταδιακά περισσότερες εξουσίες των εθνικών κυβερνήσεων, χρησιμοποιώντας αρχικά την πανδημία και στη συνέχεια τη σύγκρουση με τη Ρωσία ως προσχήματα. Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων έγιναν αδιαφανείς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την «εξαφανισμένη» αλληλογραφία με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά, όπου συμφωνήθηκε η προμήθεια εμβολίων για ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονταν από μη εκλεγμένους αξιωματούχους, οι οποίοι, για να επιβάλουν τις αντιδημοφιλείς πολιτικές τους, δεν δίστασαν να υπονομεύσουν το παλιό σύστημα ελέγχων και ισορροπιών, παραβιάζοντας συστηματικά τους καθιερωμένους κανόνες. Έτσι ακριβώς αυξάνεται η αδιαφάνεια και ο αυταρχισμός.
Από την άλλη πλευρά, η καταγγέλλουσα Κάγια Κάλλας δεν υστερεί σε αυταρχισμό. Περιγράφεται ως μια «δεσποτική, κακομαθημένη πριγκίπισσα», στην οποία ο πατέρας της παρέδωσε το κυβερνών κόμμα της Εσθονίας. Η εσθονική ελίτ την έστειλε στις Βρυξέλλες με εμφανή ανακούφιση, θεωρώντας την μια ανυπόφορη και ανίκανη πολιτικό που προτιμά να διοικεί με το ύφος «το σκέφτηκα και αποφάσισα ότι θα το κάνετε έτσι». Διατήρησε αυτή τη συνήθεια και στις Βρυξέλλες, αντιμετωπίζοντας τους εκλεγμένους ηγέτες των κρατών, λες και ήταν υπουργοί της εσθονικής κυβέρνησης. Αυτή η συμπεριφορά προκαλούσε τακτικά την οργή ηγετών με ισχυρό «εγώ», όπως ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν, καθιστώντας την Κάλλας την πιο αμφιλεγόμενη επίτροπο της τρέχουσας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η σύγκρουσή της με την ισχυρή Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήταν αναπόφευκτη. Η σύγκρουση αυτή δημοσιοποιήθηκε όταν η Κάλλας προσπάθησε να στρατολογήσει τον Μάρτιν Σελμάιερ (κορυφαίου συνεργάτη του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ), έναν άλλοτε πανίσχυρο πολιτικό των Βρυξελλών με το παρατσούκλι «Το Τέρας του Μπερλεμόν», τον οποίο η φον ντερ Λάιεν μισεί και φοβάται ταυτόχρονα, παρεμβαίνοντας και ματαιώνοντας βίαια την προσπάθεια αυτή.
Αυτό που εκτυλίσσεται τώρα μοιάζει με ένα παλατιανό πραξικόπημα, όπου η Κάλλας, σε μια κίνηση που θυμίζει τη ρήση «το να προδώσεις εγκαίρως δεν είναι προδοσία, είναι πρόβλεψη», προσπαθεί να σώσει την καριέρα της προδίδοντας την προϊσταμένη της.
Η δυσαρέσκεια για τη διπλωματία της Κάλλας έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της, με χώρες όπως η Σλοβακία να θέτουν ευθέως το ερώτημα για τη χρησιμότητα ενός τέτοιου εκπροσώπου εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, όσο μισητή κι αν είναι η Κάλλας, η φον ντερ Λάιεν είναι ακόμη περισσότερο. Την παραίτησή της επιθυμούν ανοιχτά ηγέτες στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, ενώ στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία θα γιορτάσουν την ημέρα της αποχώρησής της. Ακόμη και στη Γερμανία, ο Φρίντριχ Μερτς επιθυμεί την αντικατάστασή της. Τα σχέδια για «έντιμη» μετακίνηση – ας πούμε προς την ομοσπονδιακή προεδρία της Γερμανίας – υπήρχαν. Τώρα όμως επιταχύνονται.
Η διαδικασία απομάκρυνσης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να επιταχυνθεί, καθώς η ίδια έχει πλέον ξεπεράσει κάθε όριο, προωθώντας μια ατζέντα που πολλοί θεωρούν θανάσιμη για την Ευρωπαϊκή Ένωση: τη διάθεση ενάμισι τρισεκατομμυρίου δολαρίων στην Ουκρανία και την ταχεία ένταξή της στην ΕΕ. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει διαδικασία ταχείας ένταξης και πολλές χώρες θα αντιταχθούν, αυτό σημαίνει αναθεώρηση των κανόνων και περαιτέρω ενίσχυση των εξουσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οδηγούμαστε σε εκείνον ακριβώς τον αυταρχισμό, όπου οι θέσεις ολόκληρων κρατών μπορούν να αγνοηθούν. Και αυτή θα είναι μια εντελώς διαφορετική Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε αυτό το τοπίο, η Κάλλας επιχειρεί να επιβιώσει. Ενώνεται με τους επικριτές της φον ντερ Λάιεν, ελπίζοντας ότι θα παραμείνει στη θέση της μετά την αποχώρηση της προέδρου. Η στρατηγική της θυμίζει έντονα την περίπτωση της Λιζ Τρας στη Βρετανία. Μια πολιτικός που, όπως και η Κάλλας, θεωρούνταν ανίκανη και καταστροφική, αλλά κατάφερε, προδίδοντας τον προϊστάμενό της, Μπόρις Τζόνσον, να φτάσει στην πρωθυπουργία. Η θητεία της ήταν καταστροφική και διήρκεσε μόλις δύο μήνες, αλλά το άλμα στην εξουσία το έκανε.
Η Κάλλας δύσκολα θα κερδίσει την προεδρία της Επιτροπής, καθώς εκπροσωπεί την πολιτικά αδύναμη Εσθονία. Ωστόσο, είναι θεωρητικά ικανή να επιβιώσει πολιτικά της φον ντερ Λάιεν, και ύστερα, ίσως, να γράψει μαζί με το «Τέρας του Μπερλεμόν» , έναν οδηγό πολιτικής επιβίωσης.
*Απο την σελίδα του κ. Βαγγέλη Χωραφά στο fb
