Κείμενο: Όμηρος Ταχμαζίδης
“Der Verderb der Sprache ist der Verderb des Menschen. Seien wir auf der Hut”
Dolf Sternberger, Woerterbuch des Unmenschen
“Η καταστροφή της γλώσσας είναι η καταστροφή του ανθρώπου. Ας προφυλαγόμαστε”
Dolf Sternberger, Λεξικό του απάνθρωπου
Η συζήτηση εξοκείλει και η ανταλλαγή επιχειρημάτων αποκτά χαρακτηριστικά φοιτητικής συνάθροισης σε πανεπιστημιακό αμφιθέατρο. Αναφέρομαι στην δημόσια αντιπαράθεσή μου με τον Γιάννη Παρασκευόπουλο, σημαίνον στέλεχος της πολιτικής ομάδας “Πράσινοι – Οικολογία” για το περιεχόμενο μιας επιστολής προς ομάδα κοινοβουλευτικών κομμάτων για μια κοινή “συμπόρευση” στα τρέχοντα γεγονότα στην Γάζα.
Σε ένα πρώτο άρθρο μου υπογράμμισα κάποια αντισημιτικά χαρακτηριστικά στον λόγο του κειμένου με το οποίο απευθυνόταν η συγκεκριμένη ομάδα προς τα υπόλοιπα κόμματα. Ακολούθησε μια απάντηση του Γιάννη Παρασκευόπουλου προς τα γραφόμενά μου και τις ενστάσεις μου εναντίον των αντισημιτικών στοιχείων στην επιχειρηματολογία και την γλώσσα του συγκεκριμένου χώρου. Επανήλθα με νέο άρθρο μου στο οποίο ακολούθησε νέα απάντηση στην ιστοσελίδα “Ανιχνεύσεις”, η οποία έχει την καλή διάθεση να φιλοξενεί τις απόψεις και των δύο πλευρών. Τίτλος της τελευταίας απάντησης “Η Τελική Λύση στη Γάζα, η Πράσινη προσέγγιση και η επίκληση του “αντισημιτισμού””.
Και τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα από όσο νόμιζα. Δεν αναφέρομαι στην επιμονή του Γιάννη Παρασκευόπουλου να δικαιολογήσει το αντισημιτικό ολίσθημα του και της πολιτικής ομάδας που εκπροσωπεί. Αλλά στην νέα απάντηση η άγνοια και η προχειρότητα – ένα από τα κακά της άμεσης “πληροφόρησης” από την google είναι και αυτό – με την οποία “απαντάει” είναι ολοφάνερες. Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να απαντήσω “μαζεμένα” σε τόσα πολλά ζητήματα τα οποία φανερώνουν επιστημονική ένδεια, αδυναμίες κρίσεως, ελλείψεις σχετικής πληροφόρησης και τέλος ανασφάλεια, η οποία εκδηλώνεται ως επιμονή δικαιολόγησης των αδικαιολογήτων.
Έτσι στον λόγο του στελέχους του κόμματος “Πράσινοι Οικολογία” παρεισφρέει συνειδητά ή ασυνείδητα ένας διαβρωτικός αντισημιτισμός. Το φαινόμενο είναι γνωστό και από τις παρεΐστικες αντισημιτικές συζητήσεις, αλλά εδώ έχουμε την δημόσια γλώσσα ενός πολιτικού κόμματος. Κάποια αίσθηση ευθύνης για όσα λέγονται και γράφονται θα βοηθούσε τον δημόσιο διάλογο.
Στο τελευταίο κείμενό του – δεν γίνεται και εδώ σαφές πότε μιλάει ως πρόσωπο και πότε ως εκπρόσωπος του πολιτικού φορέα, οπότε είναι δύσκολο να διακρίνω ποιες ακριβώς είναι οι προσωπικές απόψεις και ποιες οι επίσημες της πολιτικής ομάδας – ο Γιάννης Παρασκευόπουλος επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό μου ότι ένα μεγάλο μέρος της επιχειρηματολογίας του εκκινεί από αντισημιτικές προκατανοήσεις και αντιλήψεις.
Στην προσπάθειά του να ανασκευάσει την δημόσια κριτική μου περί αντισημιτισμού – “η συγκεκριμένη ορολογία χρησιμοποιείται πλέον κατά κόρον και καταχρηστικά, θεωρώ απαραίτητη μια αναλυτικότερη απάντηση” – υποπίπτει σε αλλεπάλληλες νέες αντισημιτικές ερμηνείες των πραγμάτων.
Δεν θα ασχοληθώ με την γενικότερη χρήση του όρου αντισημιτισμός στην αντιπαράθεση γύρω από την σχέση Παλαιστινίων και Ισραήλ. Θα περιοριστώ στον τρόπο με τον οποίο ασκεί κριτική στην χρήση του όρου στη δική μου αρθρογραφία.
Σύμφωνα με το στέλεχος του κόμματος “Πράσινοι-Οικολογία” η “βασική διαφορά” μεταξύ των θέσεων του και του κόμματός του προς τις δικές μου αντιλήψεις επί του ζητήματος του αντισημιτισμού προκύπτει από τον διαφορετικό τρόπο που “χαρακτηρίζουμε μια ιστορική σύγκριση”. Και επικαλείται ως δικαιολογία για το αντισημιτικό ξεστράτισμα του κομματικού λόγου ότι κατ΄ αυτόν “μια σύγκριση … μπορεί να είναι θεμελιωμένη ή αβάσιμη”, ενώ η αφεντιά μου “θέτει [το ζήτημα] τελείως διαφορετικά: κατά πόσο η συγκεκριμένη σύγκριση είναι “επιτρεπτή” ή “ανεπίτρεπτη””.
Και στην συνέχεια κάτω από έναν μεσότιτλο με bold γραμματοσειρά αποφαίνεται “περί αντισημιτισμού και συγκρίσεων με τους ναζί”, όπου επιχειρεί να αιτιολογήσει για ποιους λόγους μια τέτοια σύγκριση είναι δόκιμη. Και αποδίδει την “αγανάκτησή” μου στην ελλιπή από την πλευρά μου κατανόηση του Ολοκαυτώματος: “Η αγανάκτηση για την επισήμανση αναλογιών ανάμεσα στην Γάζα και σε πεπραγμένα των ναζί, όπως το Σχέδιο Μαδαγασκάρη, δείχνει μάλλον ελλιπή κατανόηση του Ολοκαυτώματος”!
Δεν θα επεκταθώ στο πλήθος των αντισημιτικών ασυναρτησιών περί ενδεχομένων επιρροών του κράτους του Ισραήλ από τις πρακτικές των ναζί, αλλά θα προσπαθήσω να διατηρήσω “καθαρή και νηφάλια ματιά”, όπως προφασίζεται για τον εαυτό του, τον οποίο θεωρεί κατάλληλο να αναγνωρίζει “ποιες αναλογίες και συγκρίσεις έχουν όντως βάση και μέχρι ποιο σημείο”. Και αυτό δεν είναι αντισημιτισμός κατά την κρίση του συγκεκριμένου ατόμου. Εδώ η άγνοια συναντάει την επιμονή της ξεροκεφαλιάς. Επειδή τα ζητήματα αυτά διεισδύουν ανεπεξέργαστα στην ελληνική δημοσιότητα και τον τόνο δίνουν διάφοροι αντισημίτες γνωμηγήτορες θα επανέλθω με σειρά άρθρων μου με πιο επιστημονική χροιά για να αποσαφηνίσω κάποια ζητήματα.
Στη συνέχεια θα περιοριστώ στην παρερμηνεία των γραφομένων μου εκ μέρους του Γιάννη Παρασκευόπουλου. Σημειωτέον ότι ακόμη δεν έχω καταλήξει εάν πρόκειται για παραποίηση από άγνοια ή από σκοπιμότητα ή ενδεχομένως και τα δύο.
Επισημαίνω ότι δεν χρησιμοποίησα σε κανένα σημείο του κειμένου μου τον όρο “σύγκριση”. Και τούτο δεν έγινε τυχαία. Η αιχμή μου αφορούσε τις “ταυτίσεις” των γεγονότων στην Γάζα με το Ολοκαύτωμα και την εξόντωση των Εβραίων. Η “σύγκριση” και οι “αναλογίες” διαφόρων φαινομένων είναι θεμελιώδη προαπαιτούμενα της επιστημονικής σκέψης. Μόνο ένας άσχετος θα έλεγε ότι δεν είναι επιτρέπονται οι συγκρίσεις των ιστορικών και κοινωνικών φαινομένων. Εξάλλου το Ολοκαύτωμα αποτελεί σημείο αναφοράς στις σπουδές των γενοκτονιών, χωρίς οι διάφορες συγκρίσεις να σημαίνουν σχετικοποίηση της ενικής μοναδικότητάς του. Οι “Πράσινοι Οικολογία” στην επιστολή τους κινήθηκαν στην σφαίρα της σχετικοποίησης με την γλωσσική ταύτιση δύο άσχετων μεταξύ τους ιστορικών γεγονότων. Η σχετικοποίηση διατρέχει όλη την επιχειρηματολογία και τις απαντήσεις του Γιάννη Παρασκευόπουλου. Προφανώς αγνοεί τις διεθνείς επιστημονικές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις. Εάν δεν είναι αντισημιτική ρητορεία και σχετικοποίηση του Ολοκαυτώματος η αναζήτηση απάντησης στο ρητορικό ερώτημα “έχει νόημα ο όρος Τελική Λύση για τη Γάζα του 2025”, τότε πότε ομιλούμε για αντισημιτισμό;
Δεν θα επεκταθώ στο αντισημιτικό “επιχειρηματολογικό” όργιο που ακολουθεί ως απάντηση στο συγκεκριμένο ρητορικό ερώτημα, διότι εμπλέκει πλέον και τον πολιτικό φορέα, οπότε την επόμενη φορά περιμένω μια πιο επίσημη απάντηση από κάποιο κομματικό όργανο του πολιτικού φορέα “Πράσινοι Οικολογία”, εάν και κατά πόσο δηλαδή τα λεγόμενα αφορούν προσωπικές απόψεις ή επίσημες θέσεις και προβληματισμούς του κόμματος.
Τα υπόλοιπα αντισημιτικά “επιχειρήματα”, όπως είπα και προηγουμένως θα απαντηθούν εν καιρώ διότι είναι κοινά σε πολλούς “προοδευτικούς” και “δημοκρατικούς” φορείς προς τους οποίους απεστάλη και η επίμαχη επιστολή του κόμματος “Πράσινοι Οικολογία”. Η σιωπή απέναντι στο φαινόμενο του αντισημιτισμού είναι και αυτή συνενοχή όπως είναι και η σιωπή απέναντι στα εγκλήματα κατά των αμάχων στην Γάζα…
Δεν διάλεξε ευνοϊκή μέρα ο κ. Ταχματζίδης, για να επαναφέρει τη σταθερή πια αφήγησή του: τα ξημερώματα, το Ισραήλ κατέστειλε στρατιωτικά σε διεθνή ύδατα έναν (κατά δική του δήλωση) συμβολικό διεθνή ακτιβισμό. Νωρίτερα, η κυβέρνησή του είχε χαρακτηρίσει ονομαστικά “αντισημίτισσα” ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της δράσης: τη Γκρέτα Τούνμπεργκ. Μέχρι και το 2023 η ίδια Γκρέτα καταδικαζόταν από τον ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ αντισημιτισμό, ως δήθεν “ενεργούμενο του Εβραίου Σόρος”.
Δυο σύντομες ιστορίες, τώρα, προς απάντηση:
– Για δεκαετίες, στη χώρα μας ευδοκιμούσε η έννοια του Ανθελληνισμού: οποιοσδήποτε ξένος δήλωνε επιφυλάξεις για τους τότε εθνικούς μας πόθους, όπως η αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας της Κύπρου για χάρη της Ένωσης, χαρακτηριζόταν απλά Ανθέλληνας. Τελικά η χούντα το “τερμάτισε”, και τώρα το θυμόμαστε μόνο ως γραφικότητα.
– Η άλλη ιστορία, είναι το Παιδί με το “Λύκος στα Πρόβατα”: το Παιδί κέρδιζε όντως πρόσκαιρη ικανοποίηση, αλλά στάθηκε ανήμπορο να βρει βοήθεια, όταν ο Λύκος εμφανίστηκε πραγματικά.
Η πάλη κατά του αντισημιτισμού είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, για να την αφήσουμε στα χέρια όσων την ευτελίζουν. Η ισραηλινή αφήγηση ξεχειλώνει συστηματικά την έννοια του αντισημιτισμού, για να την χρησιμοποιήσει ως αθέμιτη Ασπίδα Προστασίας για τον αιματηρότερο ίσως εθνικισμό στη Μεσόγειο του 21ου αιώνα. Τελικά, κινδυνεύει να απενοχοποιήσει τον αντισημιτισμό, ως κάτι ανάλογο (και εξίσου “ακίνδυνο”) με τον δικό μας ανθελληνισμό. Και όταν πραγματικά χρειαστεί, θα απαιτείται διπλή και τριπλή προσπάθεια για να πείσουμε και να βοηθήσουμε αποτελεσματικά.
Όσοι αρνούνται να το καταλάβουν, ας ρίξουν μια ματιά σε πρόσφατο άρθρο διακεκριμένου Γαλλο-Εβραίου φιλοσόφου https://www.lifo.gr/blogs/almanac/o-filosofos-georges-didi-huberman-eimaste-oi-psyhika-omiroi-tis-abastahtis-katastasis?fbclid=IwY2xjawKvd2JleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBPcWxSUW5UTm5UZkYyYnc0AR5rHBTp-BeRt3KEFd-pbx4yka09qJTuEEswxuYkl2ZXZQDSnU7DMh7HhIidmQ_aem_jon_kdac6r8lSrM0mk5Fkg, που χρησιμοποιεί την ίδια ακριβώς ορολογία με το (αντισημιτικό, υποτίθεται) άρθρο μου, για το τι “έμαθε” το σύγχρονο Ισραήλ από τους ναζί.
Είναι όμως μόνο το Ισραήλ;
– Η ανεξάρτητη Αρμενία, κληρονόμος της Γενοκτονίας του 1915, έκανε το 1992-2020 εθνοκάθαρση εκατοντάδων χιλιάδων Αζέρων “για την ασφάλεια του Ναγκόρνο Καραμπάχ”. Το Ισραήλ δεν θεώρησε καθόλου Ιερή τη Γενοκτονία των Αρμενίων (δεν την αναγνωρίζει καν), και βοήθησε στρατιωτικά το Αζερμπαϊτζάν να ανταποδώσει, με αντίστοιχη εθνοκάθαρση των Αρμενίων του Καραμπάχ το 2023.
– Στη Βοσνία, 1 στους 6 Σερβοβόσνιους άνδρες είχε σφαχτεί το 1941-44 από τους Ουστάσι, τους Κροάτες συμμάχους των ναζί. 50 χρόνια μετά, είχαμε δυστυχώς τη Σρεμπρένιτσα και το Σεράγεβο.
– Στη Ρουάντα, μετά τη Γενοκτονία του 1994, οι Τούτσι εξελίχθηκαν σε θύτες με εκτεταμένες σφαγές αντιποίνων και αλλεπάλληλες επιθέσεις σε γειτονικές χώρες, με εκατομμύρια επιπλέον νεκρούς.
– To 2014-23 oι Χούθι της Βόρειας Υεμένης ήταν και αυτοί στόχος επιθέσεων κατά αμάχων, από τα Εμιράτα και τη Σ. Αραβία, τόσο ισοπεδωτικών που κρίθηκαν από πολλούς ως γενοκτονία. Θα θεωρήσουμε “ιερούς” και τους Χούθι, έστω κάπως λιγότερο από το Ισραήλ;
Το ότι “μαθαίνεις” λοιπόν από τους Διώκτες σου (και μάλιστα εναντίον τρίτων λαών), δεν είναι μια εξωφρενική και βέβηλη κατηγορία αποκλειστικά κατά του Ισραήλ. Αντίθετα, καταγράφει μια σύνθετη ιστορική πραγματικότητα που χρειάζεται να επισημαίνεται, να αναλύεται, και να αναχαιτίζεται.
Κύρια απάντηση στο Ολοκαύτωμα αποτελούν οι διεθνείς κανόνες που θεσπίστηκαν μετά το 1945, για να κάνουν πράξη το ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ: αυτούς τους κανόνες, της Νίκης κατά των Ναζί, είναι ζωτικό να συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε, χωρίς εξαιρέσεις ούτε για το Ισραήλ. Η Ιστορική Μνήμη είναι ανεπίτρεπτο να εργαλειοποιείται για επιθετικούς εθνικισμούς που αναζητούν πρόσχημα για “μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων”.
Ο Πράσινος χώρος, στην Ελλάδα και διεθνώς, μοιράζεται κοινές αξίες και απόψεις με εκατομμύρια Εβραίων, στη Διασπορά και στο Ισραήλ: αξίες ειρήνης, βιωσιμότητας και απόρριψης των εθνικισμών. Με αυτούς (όπως και με τους αντίστοιχους πολίτες σε κάθε άλλο λαό) θα συνεχίσουμε να συμπορευόμαστε, όσες αβάσιμες κατηγορίες και να δεχτούμε.