του Παντελή Οικονόμου, πρώην Επιθεωρητή Πυρηνικών Διασφαλίσεων του ΙΑΕΑ
ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ ΣΤΟ ΙΡΑΝ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε τελικά. Μαζί με το Ισραήλ, κήρυξε πόλεμο στο Ιράν.
Σε αυτήν την εξαιρετικά επικίνδυνη προεδρική απόφαση, τα ακόλουθα σημεία έχουν τεράστια σημασία:
- Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός D. Caine, προειδοποίησε για τους κινδύνους και τις πιθανές συνέπειες μιας μεγάλης κλίμακας στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν.
- Η επικεφαλής της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών, T. Gabbart, δήλωσε ότι το Ιράν δεν κατασκευάζει πυρηνικό όπλο.
- Το Ισραήλ απαιτούσε διαρκώς μια ολοκληρωτική επίθεση κατά του Ιράν.
- Η Τεχεράνη δήλωσε επισήμως ότι «δεν θα υπάρξει καμία προσπάθεια απόκτησης πυρηνικών όπλων»· επιπλέον, πρότεινε στις ΗΠΑ σχέδιο αυστηρού ελέγχου του ειρηνικού πυρηνικού της προγράμματος· και οι δύο πλευρές είχαν ήδη ξεκινήσει τεχνικές συνομιλίες με τον ΙΑΕΑ (Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας) σχετικά με τις συναφείς διαδικασίες εφαρμογής.
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η ταπεινή μου άποψη είναι η εξής:
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει παγιδεύσει τον εαυτό του. Οι λόγοι είναι: η αλλοπρόσαλλη προσωπικότητά του, οι περιορισμένες του ικανότητες και, πάνω απ’ όλα, η εξάρτησή του από το Ισραήλ. Έχει οδηγηθεί σε μια κατάσταση από την οποία είναι δύσκολο να διαφύγει. Οι επιλογές του ήταν:
α) να κινηθεί βίαια προς τα εμπρός — μια εξαιρετικά επικίνδυνη απόφαση,
β) να πραγματοποιήσει ένα «συμβιβαστικό» πλήγμα — παραδοχή αδυναμίας,
γ) να υποχωρήσει σταδιακά από το μέτωπο — μια ταπεινωτική επιλογή.
Μια διπλωματική τομή στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα ήταν η ιδανική λύση στην κρίση. Ωστόσο, οι άκαμπτες «κόκκινες γραμμές» των δύο πλευρών, και κυρίως του Ισραήλ, κατέστησαν μια τέτοια λύση αδύνατη.
Έτσι, ο πρόεδρος Τραμπ είχε πρακτικά μόνο δύο επιλογές: μια ολοκληρωτική επίθεση (όπως στις περιπτώσεις του Ιράκ το 2003 και της Λιβύης το 2011) ή πλήρη αδράνεια (όπως στην περίπτωση της Βόρειας Κορέας το 2019). Παρ’ όλα αυτά, η τελική του απόφαση να χρησιμοποιήσει βία, ικανοποιώντας την άκαμπτη στάση του Ισραήλ, κατά τη γνώμη μου, θα τον υποβαθμίσει ανεπανόρθωτα στα μάτια φίλων και εχθρών των ΗΠΑ και, πάνω απ’ όλα, στα μάτια του ισχυρού επιχειρησιακού βραχίονα της αμερικανικής διοίκησης: εκείνων που διασφαλίζουν τα στρατιωτικά, βιομηχανικά και τεχνολογικά συμφέροντα της χώρας. Των ίδιων που ο πρόεδρος Τραμπ αποκαλεί εχθρικό «Αμερικανικό Βαθύ Κράτος».
Η επιλογή του πολέμου από τον Αμερικανό πρόεδρο θα ακυρώσει τις εντυπωσιακές του διακηρύξεις περί ειρηνικής επίλυσης της ιρανικής κρίσης και θα γελοιοποιήσει περαιτέρω τις φιλοδοξίες του για το Νόμπελ Ειρήνης. Το σημαντικότερο, η απόφασή του θα βλάψει ουσιαστικά τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα — διπλωματικά, στρατιωτικά και οικονομικά. Θα πρόκειται για ένα προεδρικό φιάσκο που, κατά πάσα πιθανότητα, θα έχει σημαντικές συνέπειες για τον ιστορικά ιδιότυπο Αμερικανό πρόεδρο. Ασφαλώς, όμως, και για τον αθώο ευρύτερο κόσμο.
Δρ. Παντελής Φ. Οικονόμου, πρώην Επιθεωρητής Πυρηνικών Διασφαλίσεων του ΙΑΕΑ, συνεργαζόμενος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ
28/2/2026
