του Nik Martin — 11 Απριλίου 2025 Deutsche Welle
Αντιμέτωπες με τους υψηλούς δασμούς των ΗΠΑ, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνουν την αναζήτηση νέων εμπορικών εταίρων. Ωστόσο, μέσα σε έναν κορεσμένο παγκόσμιο ανταγωνισμό, κινδυνεύει ξανά η Ευρώπη να μετατραπεί σε παγκόσμιο «σκουπιδότοπο» φθηνών προϊόντων;
Το άλλοτε σύνθημα της Δύσης «Μείωση εξάρτησης, διαφοροποίηση και ανακατεύθυνση εμπορίου» για να περιορίσει την εξάρτηση από την Κίνα, τώρα φαίνεται να εφαρμόζεται στις ίδιες τις ΗΠΑ. Οι δρακόντειοι δασμοί του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που φτάνουν το 145% για τα κινεζικά προϊόντα, έχουν προκαλέσει αναστάτωση στις αγορές από το Σίδνεϊ ως το Σάο Πάολο.
Η Capital Economics προειδοποίησε ότι αν δεν υπάρξει άρση των δασμών, οι κινεζικές εξαγωγές στις ΗΠΑ μπορεί να μειωθούν πάνω από 50% τα επόμενα χρόνια, ρίχνοντας την ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας έως και 1,5%. Πολλά από τα κινεζικά προϊόντα είναι σχεδιασμένα αποκλειστικά για την αμερικανική αγορά, γεγονός που δυσχεραίνει την προσαρμογή τους στην εσωτερική ζήτηση.
Αντιδρώντας, το Πεκίνο αύξησε τους δικούς του δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα στο 125%, ενώ επαναπροσδιορίζει τη στρατηγική εξαγωγών του, δίνοντας προτεραιότητα σε νέους εταίρους. Ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ κάλεσε την ΕΕ να ενισχύσει τη συνεργασία με την Κίνα και να αντισταθεί «στον μονομερή εκφοβισμό» της Ουάσιγκτον.
Η Diana Choyleva, επικεφαλής της Enodo Economics στο Λονδίνο, σημείωσε ότι η Κίνα επιδιώκει να ενισχύσει το εμπόριο με γείτονες της περιοχής, ακόμα και αν έχουν υπάρξει εντάσεις στο παρελθόν. Οι πρόσφατες συνομιλίες με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα είναι ενδεικτικές αυτής της στρατηγικής.
Ο Σι αναμένεται να επισκεφθεί το Βιετνάμ, τη Μαλαισία και την Καμπότζη για την ενίσχυση των εμπορικών δεσμών. Οι εμπορικές σχέσεις Κίνας–Ανατολικής Ασίας έχουν ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με τον συνολικό όγκο να φτάνει τα 872 δισ. δολάρια το 2023.
Σύμφωνα με την Deborah Elms του Hinrich Foundation, οι Κινέζοι παραγωγοί θα αναζητήσουν νέες ευκαιρίες στην Ασία που ως τώρα παραμέλησαν λόγω της αμερικανικής αγοράς.
Η Ευρώπη σε δύσκολη θέση
Η ΕΕ, παρά το προσωρινό πάγωμα 90 ημερών, βρίσκεται αντιμέτωπη με νέους δασμούς 20% σε εξαγωγές αξίας έως 380 δισ. ευρώ προς τις ΗΠΑ. Οι Βρυξέλλες εξετάζουν παρόμοια στροφή με την Κίνα, προσεγγίζοντας Ινδο-Ειρηνικές χώρες και τον Παγκόσμιο Νότο.
Κατά την επίσκεψή του στο Βιετνάμ, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κάλεσε την Ευρώπη να ανοίξει νέες αγορές και να ενισχύσει τις εμπορικές της σχέσεις με τη Νοτιοανατολική Ασία.
Ο Varg Folkman από το European Policy Centre προειδοποίησε ότι είναι δύσκολο για την ΕΕ να αντικαταστήσει τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, λόγω του μεγέθους και του πλούτου της αμερικανικής αγοράς. Επίσης, τόνισε την εσωτερική αντίσταση στην ΕΕ για νέες συμφωνίες — με τη Γαλλία να αντιδρά σθεναρά στο άνοιγμα του αγροτικού τομέα προς τη Mercosur. Η συγκεκριμένη συμφωνία χρειάστηκε 25 χρόνια για να διαπραγματευτεί και ακόμα δεν έχει επικυρωθεί.
Πλημμύρα κινεζικών προϊόντων στην Ευρώπη;
Το Center for Strategic and International Studies (CSIS) ανέφερε ότι οι αμερικανικοί δασμοί ενδέχεται να εκτρέψουν τα κινεζικά προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά, εντείνοντας τις πιέσεις στους Ευρωπαίους παραγωγούς και προκαλώντας ενδεχόμενα νέα προστατευτικά μέτρα από την ΕΕ.
Η Ευρώπη εδώ και καιρό κατηγορεί την Κίνα για κρατικές επιδοτήσεις που της επιτρέπουν να «ξεφορτώνει» τεχνητά φτηνά προϊόντα στην ΕΕ. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Χάρη στις επιδοτήσεις και τα φτηνά δάνεια, οι κινεζικές εταιρείες όπως BYD, Nio και XPeng κερδίζουν γρήγορα μερίδιο αγοράς στην Ευρώπη, απειλώντας τους ντόπιους κατασκευαστές και τις θέσεις εργασίας – ιδιαίτερα στη Γερμανία.
Ενώ οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει δασμούς 100% στα κινεζικά EVs, αποκλείοντάς τα ουσιαστικά από την αγορά τους, οι ευρωπαϊκοί δασμοί ποικίλουν – φτάνοντας το πολύ το 35,3%, ενώ στην περίπτωση της BYD είναι μόλις 17%.
Η Elms υποστηρίζει ότι η «πλημμύρα» φτηνών προϊόντων θα είναι προσωρινή, καθώς οι Κινέζοι παραγωγοί δεν θα συνεχίσουν να παράγουν αν δεν έχουν κέρδος.
Νέο ευρωπαϊκό σύστημα παρακολούθησης εισαγωγών
Ο Jörg Wuttke, πρώην επικεφαλής της BASF στην Κίνα, προειδοποιεί για ένα «τσουνάμι υπερπαραγωγής» από την Κίνα και καλεί για ενίσχυση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε Πεκίνο και Βρυξέλλες ώστε να αποφευχθούν εμπορικές συγκρούσεις.
Η Κομισιόν έχει ήδη δημιουργήσει μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης, μέσω Ομάδας Εποπτείας Εισαγωγών, ώστε να εντοπίζει απότομες αυξήσεις εισαγωγών που απειλούν ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Αυτός ο μηχανισμός επιτρέπει ταχύτερες αντιδράσεις όπως έρευνες για ντάμπινγκ, δασμούς ή προσωρινούς περιορισμούς.
Ωστόσο, μια πιο προστατευτική στάση της ΕΕ ίσως φέρει αντιδράσεις, καθώς σηματοδοτεί απομάκρυνση από την πολιτική ελεύθερου εμπορίου και ενδεχόμενη επιδείνωση των παγκόσμιων εμπορικών εντάσεων.
DW
