Ηρ. Γωνιάδης: Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, Οικονομία και Δημοκρατία στην Ελλάδα

του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη*

Παρά την περί αντιθέτου επικοινωνιακή προσπάθεια της κυβέρνησης, βιώνουμε μια έντονη ροπή προς την ολιγαρχία με τη δημοκρατία να έχει απωλέσει τους δύο πυλώνες της, τη νομοθετική και τη δικαστική εξουσία οι οποίες έχουν μεταλλαχθεί σε μαύρες τρύπες εντός των οποίων «βυθίζονται» οι ατασθαλίες του τρίτου της πυλώνα, της  εκτελεστικής (οικονομικοπολιτικής) εξουσίας. Ο «αγορανομικός υπεύθυνός» της, μολονότι δηλώνει άγνοια σε κάθε περίπτωση «έκρηξης» σκανδάλου, διαψεύδεται από το ύφος της ασκούμενης διοίκησής του (L’ etat c’est moi) η οποία είναι αδύνατο να ασκηθεί χωρίς πληροφορίες ικανές να διατηρούν δέσμια τα μέλη και τη συνοχή της ομάδας της.

Δεν είναι μόνο η οικειοποίηση πόρων της χώρας την οποία διαχειρίζονται ωσεί δική τους, αλλά και η «αλυσόδεση» της αγοράς από επιχειρηματικές αλυσίδες και καρτέλ ξένων συμφερόντων που διαμορφώνουν τις τιμές στο ράφι ωθώντας τη ζωή του Έλληνα στα όρια της ύπαρξής του. Έχοντας πετύχει δύο στα δύο, έλεγχο αγοράς και κοινωνία σε καταστολή μέσω του φόβου ή μέτρων placebo, αισθάνονται απρόσβλητοι ορμώντας ακάθεκτοι στην απομύζησή της επιβάλλοντας όρους μονοψωνίου και μονοπωλίου, ισχυρά όπλα της αλλεργικής προς την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα ολιγαρχίας. Επιβάλλοντας και τους νόμους οι οποίοι διαμορφώνουν το θεσμικό πλαίσιο διασφάλισης της εξουσίας τους, διαχειρίζονται προμηθευτές και πελάτες με όρους (τιμές, εξυπηρέτηση κλπ.) και τακτικές του τύπου «θες φάτο, θες πέτα το»!

Υπό το καθεστώς τους ο ανταγωνισμός περιορίζεται δραματικά με τον πραγματικό δημιουργό του, τη μικρομεσαία επιχείρηση, σε ομηρία και οριακή επιβίωση ως προμηθευτή των επιχειρήσεών τους με τον διακανονισμό που τους βολεύει· φυσικά οι ποινές και τα πρόστιμα που της επιβάλλονται βεβαιώνονται στην εφορία ενώ τα δικά τους ανακοινώνονται για επικοινωνιακούς λόγους χωρίς να καταβάλλονται. Ο καταναλωτής, υποχείριό τους κι αυτός, αδυνατεί να ξεφύγει από τις δαγκάνες τους πληρώνοντας ό,τι του τιμολογούν (ενέργεια, τηλεφωνία, υγεία, φάρμακα κλπ.) στερούμενος εναλλακτικών λύσεων αλλά και παροχών χάριν της δημιουργίας «πρωτογενών πλεονασμάτων» για τα οποία επαίρεται η κυβέρνηση! Μια κυβέρνηση πομπωδών εξαγγελιών περί «παράδοσης φαρμάκων κατ’ οίκον», «δωρεάν εξετάσεων» στους ιδιωτικούς ιατρικούς ομίλους χάριν του Ταμείου Ανάκαμψης και της δικής μας επίκυψης, «γραμμής για την υγεία» για ραντεβού «να ζήσεις για να τηρήσεις» στα δημόσια νοσοκομεία των οποίων η λειτουργία χωλαίνει παντοιοτρόπως κλπ. πυροτεχνημάτων κοινωνιοπαθών ανθρώπων των οποίων οι ζωές-μαζί και των οικογενειών τους- κείνται μακράν ημών σε παραδείσιες Offshore περιοχές.

Παρά τις προσπάθειές τους και σε αντίθεση με την κυβέρνηση που επιμένει να ψάχνει τους απατεώνες εκτός του δικού τους χώρου, οι περισσότεροί μας, όπως δείχνουν έρευνες, όχι μόνο εμπιστευόμαστε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο μεγαλύτερό τους ποσοστό, αλλά και τις στηρίζουμε αναγνωρίζοντας το ρόλο τους στην κοινωνία και την οικονομία. Του λόγου το αληθές επισημαίνουν και οι κάθε είδους αναρτήσεις (άρθρα, σχόλια, αναλύσεις, στατιστικά κλπ.) στο νέφος του διαδικτύου από το οποίο ο «αργάτης», το ChatGPT, κατέβασε επιγραμματικά τα ακόλουθα τα οποία και παραθέτω αυτούσια:

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο τόσο στην οικονομία όσο και στη δημοκρατική σταθερότητα της Ελλάδας. Ακολουθεί μια ανάλυση της σημασίας τους και στους δύο τομείς:

Α. Οικονομικός Ρόλος των ΜΜΕ στην Ελλάδα

1. Κυρίαρχο μερίδιο του ιδιωτικού τομέα :
   • Οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν πάνω από το 99% όλων των επιχειρήσεων στην Ελλάδα.
   • Ένα μεγάλο μέρος αυτών είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις (με λιγότερους από 10 εργαζομένους).
2. Απασχόληση :
   • Οι ΜΜΕ απασχολούν περίπου τα δύο τρίτα του εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα .
   • Σε πολλές περιοχές, ειδικά εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, αποτελούν συχνά την κύρια πηγή απασχόλησης .
3. Περιφερειακή ανάπτυξη :
   • Οι ΜΜΕ υποστηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα σε αγροτικές και νησιωτικές περιοχές, όπου οι μεγάλες εταιρείες έχουν ελάχιστη ή καθόλου παρουσία.
   • Αυτό μειώνει την περιφερειακή ανισότητα και προωθεί την ισόρροπη ανάπτυξη .
4. Οικονομική ανθεκτικότητα και καινοτομία :
   • Ενώ οι ΜΜΕ συχνά δυσκολεύονται με την επεκτασιμότητα, πολλές είναι ευέλικτες και προσαρμοστικές, ειδικά στον τουρισμό, τη γεωργία και την παραγωγή τροφίμων.
   • Μετά την κρίση (μετά το 2009) και μετά την πανδημία, έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα, συχνά καινοτομώντας σε παραδοσιακούς τομείς.
5. Συνεισφορά στο ΑΕΠ και τις εξαγωγές :
   • Αν και οι μεμονωμένες ΜΜΕ μπορεί να έχουν μέτρια παραγωγή, συλλογικά συμβάλλουν σημαντικά στο ΑΕΠ .
   • Οι ελληνικές ΜΜΕ συμμετέχουν ολοένα και περισσότερο στις εξαγωγές, ιδίως στα τρόφιμα, τα ποτά και τις υπηρεσίες.

Β. O Δημοκρατικός και Κοινωνικός Ρόλος των ΜΜΕ

1. Ευρεία οικονομική συμμετοχή :
   • Οι ΜΜΕ προωθούν την οικονομική ένταξη, επιτρέποντας στα άτομα να γίνουν ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, κατανέμοντας έτσι την οικονομική τους δύναμη ευρύτερα.
   • Αυτό ενισχύει τη μεσαία τάξη, έναν βασικό πυλώνα των δημοκρατικών κοινωνιών.
2. Κοινωνική συνοχή και τοπική συμμετοχή :
   • Οι ΜΜΕ είναι ενσωματωμένες στις τοπικές κοινότητες, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη και τη συμμετοχή των πολιτών.
   • Συχνά υποστηρίζουν τοπικές πρωτοβουλίες και λειτουργούν ως κοινωνικοί πυλώνες, ειδικά σε μικρότερες πόλεις και χωριά.
3. Έλεγχος για ολιγοπώλιο και συγκεντρωτισμό :
   • Ένας υγιής τομέας ΜΜΕ περιορίζει την οικονομική συγκέντρωση στα χέρια λίγων ισχυρών εταιρειών ή ελίτ.
   • Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην Ελλάδα, όπου οι ανησυχίες για τις πελατειακές σχέσεις και την κυριαρχία των ελίτ έχουν διαμορφώσει εδώ και καιρό την πολιτική.
4. Δημοκρατικός πλουραλισμός :
   • Οι ΜΜΕ δημιουργούν μια πλουραλιστική οικονομική δομή, η οποία μεταφράζεται σε μια πιο πλουραλιστική και συμμετοχική πολιτική κουλτούρα .
   • Οι επιχειρηματίες συχνά συμμετέχουν στην τοπική πολιτική, στα συνδικάτα και στα εμπορικά επιμελητήρια, ενισχύοντας τον δημοκρατικό διάλογο .

Γ. Προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ στην Ελλάδα

Παρά τη σημασία τους, οι ελληνικές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν συστημικές προκλήσεις:

• Υψηλή φορολογία και γραφειοκρατία
• Δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση και επενδύσεις
• Αναντιστοιχία δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας
• Κατακερματισμένη ψηφιοποίηση και υιοθέτηση καινοτομίας
• Εξάρτηση από την τοπική κατανάλωση και περιορισμένη κλίμακα

Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο των μηχανισμών χρηματοδότησης της ΕΕ (π.χ. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ΕΣΠΑ 2021–2027 ) στοχεύουν στη βελτίωση του οικοσυστήματος για τις ΜΜΕ αντιμετωπίζοντας αυτούς τους περιορισμούς.

Σύνοψη

Ο ρόλος των ΜΜΕ στην Ελλάδα δεν είναι μόνο οικονομικός, αλλά βαθιά πολιτικός και κοινωνικός . Αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και λειτουργούν ως ανάχωμα στην κοινωνική πόλωση και τη δημοκρατική διάβρωση. Η ενίσχυσή τους δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη — αφορά τη διατήρηση της δημοκρατικής σταθερότητας και τη διασφάλιση της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης .

Όπως το έθεσα και σε προηγούμενο άρθρο μου (https://slpress.gr/oikonomia/axaroi-kai-polemoxaroi-sinama-pane-gia-polemo-antama/), εκτός των παραπάνω οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και σε εμπόλεμες περιόδους υποστηρίζοντας τη διοικητική μέριμνα η οποία δεν αφορά μόνο στα οπλικά συστήματα και πυρομαχικά, αλλά και στην επιβίωση στρατού και λαού.

Πολλά τα χρόνια και τα κείμενα (άρθρα και βιβλία) με τα οποία προσπάθησα να υποστηρίξω-όπως και πολλοί άλλοι, άλλωστε- τα «εξορυχθέντα» από το ChatGTP, τόσο από τη θέση του συμβασιούχου καθηγητή σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της περιφέρειας, όσο και κατά τη τεσσαρακονταετή (και πλέον) διάρκεια της επαγγελματικής μου διαδρομής την οποία ξεκίνησα-φοιτητής ων- ως βιοτέχνης ξυλουργός (κουφωματάς) και περαίωσα σαν σύμβουλος διοίκησης στην Εταιρία Διαχείρισης Περιουσίας του Α.Π.Θ. Υποστήριξη την οποία δεν είδα στο βαθμό που θα άξιζε από τους συνδέσμους των επιχειρήσεων των οποίων σημαντική ενέργεια αναλώνεται στην κατάκτηση του προεδρείου τους από συνδυασμούς προσκείμενους σε κόμμα ή και στην εξασφάλιση θέσης σε κάποιο τραπέζι ως συνδαιτυμόνες, ενίοτε και ως μέρος του μενού.

 Ο Ηρακλής Ι. Γωνιάδης, είναι Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με ειδίκευση στην Επιχειρηματικότητα και την Καινοτομία.

Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας ανέλαβε ρόλους ως ιδρυτής, μέτοχος και μέλος διοικητικών συμβουλίων επιχειρήσεων καθώς και ως στέλεχος διοίκησης και πωλήσεων.

Επιπλέον, δραστηριοποιήθηκε ως σύμβουλος και εισηγητής σεμιναρίων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, πιστοποιημένος από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.

Δίδαξε επί τριάντα ακαδημαϊκά εξάμηνα σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα οικονομικών σχολών διαφόρων ΑΕΙ της χώρας, ως συμβασιούχος καθηγητής. Τα κύρια αντικείμενα της διδασκαλίας του ήταν η Επιχειρηματικότητα και η Καινοτομία.

Συμμετείχε σε ερευνητικά και επιμορφωτικά προγράμματα της Ε.Ένωσης, τόσο σε εθνικό όσο και σε διακρατικό επίπεδο, συνεργαζόμενος με ΑΕΙ και φορείς της Τοπικής

Αυτοδιοίκησης.

Είναι συγγραφέας των βιβλίων:

(1) Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία. Από την ίδρυση στη διοίκηση της νέας επιχείρη-

σης (σε συνεργασία με τον Καθηγητή Γ. Χ. Κωνσταντίνου), Εκδόσεις Gutenberg, 2009,

(2) Επιχειρηματικότητα, Οικονομική Ανάπτυξη και Κοινωνική Ευημερία, Εκδόσεις

Διπλογραφία, 2016,

(3) Πλοηγός στα αχαρτογράφητα νερά της επιχειρηματικότητας: Για τον επίδοξο

επιχειρηματία και κάθε ενδιαφερόμενο, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2022.

(4) Πολιτική Οικονομία και Επιχειρηματικότητα, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2025.

Περιεχόμενό του επιλεγμένα άρθρα του τα οποία αναρτήθηκαν στο SLpress κατά την

περίοδο 2020-2024.