πηγή: εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”
Του Παντελή Σαββίδη
Η εμφάνιση της κ. Μαρίας Καρυστιανού στο πολιτικό προσκήνιο έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που καθορίζουν τις νέες πολιτικές τάσεις διεθνώς.
Δεν προέρχεται κατ αρχάς από τους κλασικούς κομματικούς σωλήνες. Αναδείχθηκε στη δημόσια σφαίρα από ένα τραγικό γεγονός που την σημάδεψε βαθιά αλλά η παραμονή της στον δημόσιο χώρο είναι κοινωνική απαίτηση. Η κοινωνία πιστεύει σήμερα πως η κ. Καρυστιανού φέρει την πολιτική ελπίδα την οποία αναμένει μετά από αρκετά χρόνια αποτυχημένης και διεφθαρμένης πολιτικής διακυβέρνησης των παραδοσιακών κομμάτων.
Κοινωνική απαίτηση είναι, επίσης, η άρνησή της να συνεργαστεί με τα παραδοσιακά κόμματα.
Η κ. Καρυστιανού έχει μια οριζόντια απήχηση στο πολιτικό φάσμα. Προκαλεί το ενδιαφέρον σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και προσελκύει από όλα τα κόμματα.
Δεν έχει την γνωστή κλασική ιδεολογία αριστεράς, κέντρου ή δεξιάς. Είναι με την Ελλάδα. Θέλει να κάνει κάτι για την Ελλάδα, σε αυτήν την γενική αναφορά, με έμφαση στη δικαιοσύνη.
Την κατηγορούν κομματικοί φορείς πως δεν έχει σαφή ιδεολογία και πολιτικές θέσεις. Ποιο από τα κόμματα της σημερινής βουλής έχει σαφείς θέσεις; Και με το που τις έχει τι σημαίνει; Εφαρμόζει κάτι από τις θέσεις που κατά καιρούς εξήγγειλε το κυβερνών κόμμα;
Η Ελλάδα σε ό,τι αφορά την οικονομία της και την εξωτερική της πολιτική είναι χειροπόδαρα δεμένη. Δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια αυτόνομης δράσης. Εκείνο που μπορούν να κάνουν οι κυβερνήσεις είναι να αντιμετωπίσουν την κοινωνία με ενσυναίσθηση, να λάβουν κοινωνικά μέτρα και να δώσουν αξία στους θεσμούς. Η κ. Καρυστιανού είναι το καταλληλότερο πρόσωπο για αυτήν την πολιτική.
Το παραδοσιακό είδος κόμματος που ήκμασε στην μεταπολίτευση δε έχει, πλέον, απήχηση στις γενιές κάτω από τα 40. Οι νέοι παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή κινητικότητα όχι, μόνο, στον επαγγελματικό προσανατολισμό, τις σπουδές ή τον τόπο διαμονής. Αλλά και ως προς τις πολιτικές προτιμήσεις τους.
Στις γενιές πάνω από τα 40 έτη η πολιτική σχέση με ένα κόμμα ήταν σχέση δεσμού. Στις γενιές κάτω των 40 είναι μια μάλλον ευκαιριακή αναζήτηση. Αν ικανοποιήσει και αποδώσει, καλώς, Αν όχι την επόμενη φορά θα δούμε.
Η πολιτική μορφή που φαίνεται να δίνει στο Κίνημά της η Καρυστιανού εκφράζει περισσότερο αποτελεσματικά από οποιοδήποτε άλλο πολιτικό μόρφωμα αυτήν την νέα τάση.
Είναι χαρακτηριστικό αυτό που την εντυπωσίασε και που το επαναλαμβάνει συνεχώς: τα βιογραφικά που της στέλνουν νέοι άνθρωποι και της ζητούν να τους συμπεριλάβει στην προσπάθειά της αφιλοκερδώς. Είναι τα παιδιά που αισθάνονται ότι το παλιό πολιτικό σύστημα καταρρέει και κάτι άλλο αναδύεται. Αυτό το άλλο συμβολίζει η κ. Καρυστιανού. Φέρει μαζί της μια ελπίδα η οποία δεν πρέπει να διαψευστεί. Και στην εντιμότητά της πιστεύει η νέα γενιά.
Η Μαρία Καρυστιανού εμφανίστηκε τις τελευταίες ημέρες στο Kontra24 (5 Ιανουαρίου 2026) με έναν τρόπο που δύσκολα χωράει στα συνηθισμένα κουτάκια της κομματικής αντιπαράθεσης: μίλησε με καθαρότητα, επέμεινε στη λογοδοσία και προσπάθησε να μετατρέψει την κοινωνική οργή σε πολιτική πίεση με συγκεκριμένο στόχο – να μη μείνει τίποτα «θαμμένο» και τίποτα ατιμώρητο. Το κεντρικό της μήνυμα ήταν ότι, αν το εγχείρημα προχωρήσει σε εκλογική κάθοδο, δεν θα είναι «συμπλήρωμα» κανενός: έθεσε ως ορίζοντα μια αυτόνομη πορεία και μίλησε χωρίς μισόλογα για στόχο πρωτιάς, δείχνοντας ότι δεν την ενδιαφέρει απλώς μια “παρέμβαση”, αλλά μια αλλαγή συσχετισμών.
Σημαντικό επίσης είναι ότι στάθηκε στη διαφάνεια: στη συζήτηση για χρηματοδότηση/στήριξη, η ίδια τοποθετήθηκε με όρους δημόσιας λογοδοσίας, ακριβώς επειδή γνωρίζει ότι το σύστημα θα χτυπήσει πρώτα εκεί — στην προσπάθεια να τη σπιλώσει ή να την παρουσιάσει ως «όχημα συμφερόντων».
Γιατί δέχεται πυρά «και από τα αριστερά»; Επειδή ένα αντισυστημικό, προσωποκεντρικό εγχείρημα που αντλεί δύναμη από κοινωνικό τραύμα, αμφισβητεί την ιδιοκτησία της αντιπολίτευσης πάνω στη διαμαρτυρία. Αυτό φαίνεται από το ότι προκάλεσε δημόσιες αντιδράσεις/επιφυλάξεις ακόμη και από κομματικούς χώρους όπως το ΚΚΕ, που αντιμετωπίζουν καχύποπτα τέτοιες πρωτοβουλίες.
Από την άλλη, ο τρόπος που τη χτυπάνε «κυβερνητικά τρολ» (και γενικότερα φιλοκυβερνητικοί λογαριασμοί/σχολιαστές στα social) ακολουθεί μια γνώριμη συνταγή: ειρωνεία, υπονοούμενα, απόπειρα ηθικής απαξίωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά κείμενα εστιάζουν ακριβώς σε αυτό το μοτίβο στο δημόσιο λόγο γύρω από την Καρυστιανού.
Το θετικό στην τωρινή της παρουσία είναι ότι δεν μίλησε σαν “επαγγελματίας πολιτικός”. Μίλησε σαν άνθρωπος που απαιτεί θεσμούς να λειτουργούν, να υπάρχει ευθύνη, και η κοινωνία να μη συμβιβαστεί με το «έτσι είναι». Κι αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί την πολεμούν από διαφορετικές πλευρές: γιατί η επιρροή της δεν περνά από κομματικά φίλτρα.
Ας είμαστε επιφυλακτικοί, από την αγωνία πολιτικής επιβίωσης τέτοιων αμφιλεγόμενων κινημάτων όπως παλιότερα το Ποτάμι, η Ελλάδα απώλεσε εθνική κυριαρχία και παρέδωσε την Μακεδονία στους Σκοπιανούς.
Πολλοί επαγγελματίες λαϊκιστές και λιγούρια θα μαζευτούν γύρω της μήπως αρπάξουν κόκκαλα εξουσίας και δόξας. Πρόθυμοι σαν τον Φαραντούρη και τον Νικολόπουλο θα εμφανιστούν από όλους τους πολιτικούς χώρους. Η πολιτική είναι ευθύνη και όχι συντεχνία.
Η εποχή των συντεταγμένων κομμάτων έχει παρέλθει. Έχουν μετατραπεί σε απολιθώματα, το ζούμε καθημερινά. Αυτό έγινε ολοφάνερο μετά το τέλος του Ψυχρού πολέμου όταν συρρικνώθηκε το πολιτικό φάσμα με την ήττα του υπαρκτού κομμουνισμού που συμπαρέσυρε και τη σοσιαλδημοκρατία. Μας το εξηγεί με ιδανικό τρόπο ο Ούλριχ Μπεκ στην Επινόηση του Πολιτικού. Το βιώνουμε και εμείς καθημερινά. Αλλά και το σύνθημα του Μακρόν Ούτε Δεξιά ούτε Αριστερά αποδείχθηκε ψευδεπίγραφο. Διότι ο Μακρόν ήταν άνθρωπος του συστήματος μέχρι τα μπούνια που λέμε και αντιδημοκράτης όπως απέδειξαν περίτρανα οι εκλογές του 2023 στη Γαλλία και όσα ακολούθησαν. Το πολιτικό σύστημα που αναπαράγεται με την αντιπροσωπευτική υποτιθέμενη δημοκρατία καταλήγει να είναι αυτό που καυτηρίαζε ο Ρουσώ πριν δύο αιώνες και ακόμη περισσότερο ο Καστοριάδης. Απαιτείται ένα κίνημα που θα βγαίνει αυθόρμητα μέσα απο την κοινωνία, όπως εν προκειμένω μέσα από την τραγωδία των Τεμπών. Η κ. Καρυστιανού απέδειξε έκτοτε ότι εμφορείται από μια γνήσια ιδεολογία που πηγάζει μέσα από την πραγματικότητα και υπηρετείται από την απλά λογική. Είναι η καταλληλότερη να ηγηθεί του κινήματος αρκεί να προσέξει να μην αναστήσει απαρχαιωμένα στοιχεία του κομματικού προσωπικού που έχουν απαξιωθεί και αναζητούν καταφύγιο.
Κανείς δεν γεννιέται πολιτικός. Όσοι μάλιστα προέρχονται από πολιτικά τζάκια κληρονομούν και τις παθογένειες των γονιών και συγγενών τους στην άσκηση της πολιτικής. Η κ. Καρυστιανού δεν στόχευε στην πολιτική, η ζωή την έφερε στο κατώφλι της πολιτικής. Τα κίνητρά της είναι εκ των πραγμάτων ειλικρινή. Νομίζω ότι και ο Σύλλογος Συγγενών Θυμάτων θα πρέπει να συμπαρασταθεί στην προσπάθειά της. Για να μη χαθεί η θυσία των παιδιών και των συγγενών τους, απλά ως θύματα ενός ατυχήματος. Διότι τα αίτια της τραγωδίας των Τεμπών είναι σαφέστατα πολιτικά: Η διαχρονική διάλυση του σιδηροδρόμου από το 2008 με αποκορύφωμα την τελευταία εξαετία και ο πελατειακός χαρακτήρας των πάντων στη χώρα μας που συνεχίζει και σήμερα στον σιδηρόδρομο και στη χώρα σε αμείωτο βαθμό. Τα Τέμπη απέδειξαν ότι ολόκληρη η χώρα μας είναι Τέμπη. Και αν το πρόβλημα του σιδηροδρόμου ήταν αποτέλεσμα της διάλυσης και των πελατειακών σχέσεων, ο ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν το αποτέλεσμα οργάνωσης με τη μορφή πυραμίδας εκ των άνω. Τα Τέμπη τα βιώνουμε καθημερινά σε όλους τους δημόσιους τομείς. Η κυρία Καρυστιανού θα πρέπει να ηγηθεί του κινήματος λόγω των κινήτρων της με την απώλεια της κορούλας της και των ικανοτήτων της που διαφάνηκαν μέσα από την προσπάθειά της και της εμπιστοσύνης του ελληνικού λαού που επένδυσε στο πρόσωπό της. Οι τεράστιες και πρωτοφανείς συγκεντρώσεις πανελλαδικά στις 26 Ιανουαρίου 2024 και στις 28 Φεβρουαρίου 2024 το απέδειξαν. Σε αυτήν ο λαός έδωσε το χρίσμα. Αυτήν εμπιστεύονται. Τα μέλη του Συλλόγου θα πρέπει να το σκεφθούν και να αναθεωρήσουν την απόφασή τους. Τα αίτια των Τεμπών είναι διαχρονικά με κορύφωση την τελευταία εξαετία και μόνον με πολιτικό τρόπο μπορεί να αντιμετωπιστούν. Ο αγώνας τους στο πλευρό της κ. Καρυστιανού θα είναι ένα συνεχές μνημόσυνο για τα παιδιά τους από όλους μας. Η θυσία των 57 μετουσιώνεται σε κίνημα. Δεν πρόκειται για προσωπικές φιλοδοξίες της κ. Καρυστιανού. Πρόκειται για επιτακτική κοινωνική ανάγκη που βρήκε τον εκφραστή της στο πρόσωπο της .
Άλλο το ΘΕΛΕΙ (κίνητρα) και άλλο το ΞΈΡΕΙ και ΜΠΟΡΕΙ.
Δείχνει ότι δεν ξέρει και ψάχνει βιογραφικά και ότι δεν μπορεί ( ο σύλλογος γονέων Τεμπών την απέρριψε).
Αφού το κοινωνικό κίνημα των γονέων Τεμπών την απορρίπτει, γνωρίζοντας την προσωπικότητα και τις ικανότητες της γιατί να την αναγνωρίσουν και εμπιστευτούν οι πολίτες που δεν την ξέρουν.
Και ο Λεβέντης μπήκε στην βουλή δεν σημαίνει ότι είχε πολιτικές ικανότητες. Έτσι κατάντησε super market η βουλή.
Οι σημερινοί πολιτικοί αλλά και των παρελθόντων δεκαετιών απέδειξαν περίτρανα ότι δεν μπορούν και κυρίως δεν θέλουν. Η κ. Καριστιανο’ύ θέλει και έχει προθέσεις που βασίζονται στην απλή λογική που απορρίπτουν οι άλλοι. Η χώρα μας είναι η χώρα του ρουσφετιού (και σήμερα στον ΟΣΕ μπαίνεις με μπλοκάκι με μεσάζοντες) και της αρπαχτής. Της αποδεδειγμένης αρπαχτής σε γνώση της κομματικής ιεραρχίας (ΟΠΕΚΕΠΕ). Για μερίδα των Ελλήνων αυτά είναι τα κλειδιά του παραδείσου. Η κ. Καρυστιανού απευθύνεται σε όλους τους άλλους. Τα εκατομμύρια των διαδηλωτών στις αρχές του 2025 ο λόγος και ο αγώνας της κ. Καρυστιανού τα ενεργοποίησε. Χωρίς την κ. Καρυστιανού ο Σύλλογος θα ήταν αφανής, ότι έγινε με το Μάτι με πολύ περισσότερα θύματα. Ανάμεσα στους γονείς, άνθρωποι είναι, λογικό είναι να πρυτανεύουν και ανθρώπινες αδυναμίες.
”Μια νέα μορφή της πολιτικής”, όπως επιγράφεται το άρθρο , δεν έχουμε και η τυχόν αλλαγή πολιτικής στην Ελλάδα -και σε όλα τα κράτη-”ψηλαφείται” όταν το όποιο κόμμα κερδίσει τις γενικές εκλογές και σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση ,γιατί με προθέσεις πολιτικών δεν αλλάζει η τωρινή πολιτική της Ελλάδος ,στην οποίαν επιτίθενται τώρα οι υποψήφιοι Αρχηγοί κομμάτων και όψιμοι ”Σωτήρες” της Ελλάδος και των Ελλήνων .
ΚΑΙ ας θυμηθούμε τους δύο-τρεις πολιτικούς -που πράγματι άλλαξαν (προς το καλύτερο ή το χειρότερο) την Ελλάδα μας-ποιους συνεργάτες είχαν, οπότε -και επειδή ένας κούκος ποτέ δεν φέρνει την Άνοιξη-ΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΘΑ ΕΧΟΥΝ οι κ.κ. Σαμαράς ,Τσίπρας και η κυρία Καρυστιανού , για να ελπίζουμε και να τους ψηφίσουμε ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΓΙΝΟΥΜΕ ΄”ΦΑΛΑΚΡΟΙ” μετά τις εκλογές.
Οι αρχαίοι μας με τον Επίχαρμο έλεγαν ”το προνοείν και ου το μετανοείν” .
H Ελλάδα έχει πιάσει πάτο. Μετά την Δικτατορία, ήλπιζε ο κόσμος να δει ένα μοντέρνο και προοδευτικό κράτος. Αντ’ αυτού, αντίκρυσε το έκτρωμα τής Μεταπολίτευσης, που ήταν τρισχειρότερο από το πριδικτατορικό καθεστώς. Ψεύδος, απάτη, λοβιτούρα, αυταρχισμός, ασυδοσία των πολιτικών, παραγγωνισμός τής Δικαιοσύνης κλπ.
Αν καταφέρει η Κυρία Καρυστιανού να φέρει σε κάποια ισορροπία τουλάχιστον το θέμα τής απονομής δικαιοσύνης, τής εξάληψης των ανισοτήτων μεταξύ κάστας πολιτκών και κοινών θνητών, θα έχει επιτύχει πολλά. Δεν ξέρω αν αυτό το καταφέρει με ένα καινούριο κόμμα, αλλά όπως έχω ξαναγράψει, τα κόμματα, αυτές οι άθλιες συμμορίες, που κατέστρεψαν την χώρα μας, δεν είναι λύση. Και δεν είναι λύση, διότι ο μέσος Έλληνας ψηφοφόρος βάζει πάνω απ’ όλα το τομάρι του. Συνεπώς, για να ψηφιστεί ένα νέο κόμμα, όσο καλές προθέσεις κι αν έχει, πρέπει να χρησιμοποιήσει τις παλιές μεθόδους. Να “τάξει”, να πει ψέμματα, να βολέψει, να ρουσφετολογήσει κλπ.
Εν πάση περιπτώσει, αυτοί που μάς κυβερνούν εδώ και 52 κοντά χρόνια ξόφλησαν κι αν δεν ξόφλησαν, πρέπει να ξοφλήσουν. Συμμορίες, που μόνο τής Μιχαλούς δεν χρωστούν (ΝΔ + ΠΑΣΟΚ χρωστούν κοντά στο ένα δισ, €°), δεν (πρέπει να) έχουν πια θέση στην πολιτική.
Αποκάλυψη της εφημερίδας “Ελευθερία” για τα Τέμπη: Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ρωτά για τις εκταφές
Άλλο Καρυστιανού αγαπητέ ΣΑΝ και άλλο Σαμαράς και Τσίπρας. Ας μην τα ισοπεδώνουμε όλα. Να μη ξεχνάμε και τον κ. Μητσοτάκη!!!!
Ας μη βαφτίσουμε κανέναν Γιάννη ,αφού δεν τον είδαμε και πάντως και οι οι κ.κ. Σαμαράς και Τσίπρας την πρωθυπουργία ”θα κτυπήσουν” και μάλιστα περισσότερο από την κ. Καρυστιανού, οι δε ”Σωτήρες ” εμφανίζονται μετά από εθνική καταστροφή ή ανώμαλες καταστάσεις και τέτοιες δεν έχουμε,
αγαπητέ κύριε Μακροδημόπουλε .
Σε κάθε περίπτωση ”μικρό καλάθι ” ΝΑ ΚΡΑΤΑΜΕ για όλους.
Πρέπει να ξηλωθούν οι κλίκες της Βουλής που σφετερίζονται την εξουσία μόνο για την πάρτη τους κ αποτελούν καρκίνομα για την υπόλοιπη κοινωνία. Και ποια κοινωνία, αυτή που δεν μπορεί να ξεφύγει από τον εσφαλμένο εαυτό της, αυτή που αδιαφόρησε για τις πραγματικές ανθρώπινες αξίες. Ότι κ να ‘ναι, ας δοκιμάσουμε κάτι άλλο, αυτό της Μαρίας Καρυστιανού. Ότι κ να γίνει, ήδη η χώρα βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.
Πάντως υπάρχει μια διαφορά μεταξύ Τεμπων και Ματιού και Μανδρας αν θέλετε.
Το πελατειακό κράτος δημιούργησε εκτρώματα. Μανδρα, Μάτι. Όμως δεν τα καλύψανε.
Στα Τεμπη αμέσως προσπάθησαν να θάψουν και να καλύψουν τις πομπές τους. Εξ ου παρότι πεθάνανε λιγότεροι το τραύμα τα συλλογικό ήταν ακόμη μεγαλύτερο. Δεν μπορεί να μπαζώνεις αμέσως από την πρώτη ώρα.
Οκ το μάτι. Το ματι όμως ήταν ένας συνδυασμός ηλίθιου ( για μένα αυτός έπρεπε να είναι φυλακή ισοβίως), κακός συγχρονισμός υπηρεσιών, συν τα διαχρονικά προβλήματα της αυθαίρετης δόμησης, σε ένα κράτος που δεν έχει φραγμό.
Τα τεμπη όμως ήρθαν κι έδεσαν. Αυτό που λέμε όλοι. Από τύχη ζούμε. Εκεί όμως το κράτος παρενέβει από ότι φαίνεται για να καλύψει την εταιρεία. Αμέσως και συντονισμένα. Αυτό αμέσως αμέσως σου δημιουργεί το αίσθημα όχι της αδικίας απλά. Ενός κράτους που δεν έχει φραγμό. Λίγο ήταν για να γίνει μετά το Μάτι, δεν χρειαζόταν πολύ. Χωρίς συντονισμό, εκπαιδευμένους, νέο εξοπλισμό. Δείτε τι έγινε και με το FIR τώρα. Κινούμαστε με λεωφορεία, με τραινάκι, μα αεροπλάνα, και το πίσω μέρος της ασφάλειας είναι κατεστραμμένο.
Χωρια που όλα αυτά έχουν να κάνουν και με την άμυνα μας.
Πολιτικὴ σημαίνει κοινωνία, δὲν σημαίνει μόνο τοὺς πολιτικούς. Τὸ ἐρώτημα δὲν πρέπει νὰ εἶναι γιατί ἡ κ. Καρυστιανοῦ ἀντιδρᾶ, -τὸ πένθος εἶναι κινητήρια δύναμη-, ἀλλὰ γιατί ἡ κοινωνία μας δὲν ἀντιδρᾶ. Μιὰ ἐνδιαφέρουσα σχετικὴ ἀνάλυση γιὰ τὴν στάση τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ἀπὸ τὸν κ. Ἀνδρουλιδάκη, ἀπὸ ψυχαναλυτικὴ σκοπιά, ἐπισυνάπτω.
Αντώνης Ανδρουλιδάκης: Πώς θα Ξυπνήσει η Ελλάδα; Η Κρυφή Δύναμη της Κοινωνίας
https://geromorias.blogspot.com/2026/01/blog-post_247.html#more
Μία ἀνάλυση ποὺ ἀναφέρεται καὶ στὸν Ἑλληνικὸ πολιτισμὸ ὡς πρὸς τὴν πολιτική, ποὺ πρέπει νὰ ἔχει σκοπὸ τὸν ἄνθρωπο. Ἀναφέρεται ἐπίσης καὶ στὶς παγκόσμιες παρεκκλίσεις τὴν ἐποχὴ αὐτὴ ἀπὸ αὐτὸν τὸν σκοπό.
Εἶναι ζητούμενο μία ἀποτίμηση ἰδεολογιῶν, σκοπιμοτήτων, πολιτισμῶν. Οἱ ἰδεολογίες καὶ οἱ πολιτισμοὶ δὲν ἀναπτύχθηκαν ἄνευ λόγου. Ἀναπτύχθηκαν σὲ συγκεκριμένες χρονικὲς περιόδους, σὲ συγκεκριμένους χώρους καὶ κοινωνίες. Ὑπάρχουν καὶ χρόνος καὶ χῶρος, ἡ μέτρησή τους εἶναι ἀνθρώπινη ἐπινόηση, δὲν γυρίζουμε στό παρελθόν, οἱ ἐμπειρίες μας μᾶς προχωρᾶνε, μᾶς διδάσκουν, μᾶς ὡριμάζουν.
Ζητούμενο εἶναι ἡ συζήτηση γιὰ τὸ ποῦ βρισκόμαστε ὡς κοινωνία. Ἂν πρέπει νὰ ἀντιδρᾶ ἡ κοινωνία, ἂν ἔχει εὐθύνη ἡ κοινωνία ἀκόμα κι ὅταν δὲν ἀντιδρᾶ. Ζητούμενο εἶναι πῶς θὰ ξαναμπεῖ ἡ κοινωνία στὴν πολιτική.
Δίνουν σε έναν άνθρωπο(τον οποιονδήποτε) όλα τα μέσα, όλη την δύναμη, όλες τις εξουσίες και συνάμα πλήρη ασυλία ποινική και αστική και περιμένουν από αυτόν να μην χρησιμοποιήσει την δύναμη, τα μέσα, τις εξουσίες και την ασυλία που του δίνουν για πάρτη του.
Όπως είναι φυσικό αυτός (ο οποιοσδήποτε) κάνει ότι είναι σίγουρο ότι θα κάνει, αφού του το εξασφάλισαν όλοι αυτοί που του έδωσαν όλα τα παραπάνω.
Και τι κάνουν αυτοί που του έδωσαν όλα αυτά;
Ψάχνουν άλλον ή άλλη για να τους δώσουν όλα τα μέσα, όλη τη δύναμη, όλες τις εξουσίες και πλήρη ασυλία.
Οι δικαιολογίες σχεδόν οι ίδιες που τους οδήγησαν να δώσουν τα πάντα στον πρώτο (του παραδείγματος)