«Ήρθε η ώρα να τελειώσει ο πόλεμος στη Γάζα», δήλωσαν από κοινού οι ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Γερμανίας — με όλους να δέχονται εσωτερικές πιέσεις για το ζήτημα.
25 Ιουλίου 2025 – 20:59 CET
Των Esther Webber, Nette Nöstlinger, Tim Ross και Giorgio Leali
ΛΟΝΔΙΝΟ — Αυξάνεται η πίεση προς το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία να σκληρύνουν τη στάση τους απέναντι στο Ισραήλ, μετά την ανακοίνωση του Εμανουέλ Μακρόν ότι η Γαλλία θα αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος.
Οι ηγέτες σε Λονδίνο και Βερολίνο εξετάζουν πλέον σοβαρά τη λήψη ουσιαστικών μέτρων, παρά τις αντικρουόμενες εσωτερικές πιέσεις — με το ένα τέταρτο του πληθυσμού στη Γάζα να αντιμετωπίζει συνθήκες λιμού, σύμφωνα με αξιωματούχο του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών.
«Ήρθε η ώρα να τελειώσει ο πόλεμος στη Γάζα», ανέφεραν οι ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Γερμανίας σε κοινή δήλωση την Παρασκευή. «Οι πιο βασικές ανάγκες του άμαχου πληθυσμού, όπως η πρόσβαση σε νερό και τρόφιμα, πρέπει να καλυφθούν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.» Μια προγραμματισμένη τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ των τριών ηγετών αναβλήθηκε για το Σαββατοκύριακο.
Παρόλο που συμφωνούν στην επείγουσα ανάγκη για κατάπαυση του πυρός, οποιαδήποτε στενότερη συντονισμένη δράση παραμένει δύσκολη. Ο Κιρ Στάρμερ του Ηνωμένου Βασιλείου και ο Φρίντριχ Μερτς της Γερμανίας δεν έχουν μέχρι στιγμής ακολουθήσει το παράδειγμα της Γαλλίας στην αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους — αν και αμφότεροι αναζητούν νέους τρόπους άσκησης πίεσης προς το Ισραήλ.
Ένας πιθανός τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση Μερτς θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στο Ισραήλ είναι η επανεξέταση της μπλοκαρίσματος προτάσεων εντός ΕΕ για την αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ, η οποία προβλέπει στενές εμπορικές και άλλες συνεργασίες.
Ο εκπρόσωπος του καγκελάριου δήλωσε την Παρασκευή ότι είναι «έτοιμος να αυξήσει την πίεση αν δεν σημειωθεί πρόοδος \[σε ζητήματα όπως η κατάπαυση του πυρός και η ανθρωπιστική βοήθεια]».
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε μέλη της ισραηλινής κυβέρνησης, αλλά ο Στάρμερ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις — μεταξύ άλλων από διακομματική ομάδα άνω των 200 βουλευτών — να ακολουθήσει τη Γαλλία στην υποστήριξη της αναγνώρισης της Παλαιστίνης.
Ορισμένοι θεωρούν ότι η επιφυλακτικότητα του Στάρμερ σχετίζεται με την επιθυμία του να διατηρήσει καλές σχέσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος καταφθάνει την Παρασκευή στη Σκωτία για να επισκεφθεί δύο γήπεδα γκολφ που του ανήκουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προσφέρει εκτεταμένη στρατιωτική, οικονομική και διπλωματική στήριξη στο Ισραήλ καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.
Ενώ το Βερολίνο υποδηλώνει ότι ίσως είναι έτοιμο να προχωρήσει για πρώτη φορά σε συγκεκριμένα μέτρα κατά του Ισραήλ και ο Στάρμερ επιχειρεί να τραβήξει την προσοχή του Τραμπ, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου θα δώσει σημασία σε αυτούς τους διπλωματικούς μοχλούς πίεσης.
Το Ισραήλ ξεκίνησε την επίθεσή του στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, μετά από επίθεση μαχητών της Χαμάς σε ισραηλινό έδαφος, η οποία προκάλεσε τον θάνατο άνω των 1.000 ανθρώπων. Σχεδόν 60.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από την έναρξη του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές.
Γερμανική επιρροή
Η ΕΕ έχει δυσκολευτεί να ασκήσει επιρροή από την έναρξη της σύγκρουσης — αλλά αν η Γερμανία αποφασίσει να προβεί σε τολμηρότερα βήματα, θα μπορούσε να ξεκλειδώσει τα ισχυρότερα μέτρα της Ένωσης κατά του Ισραήλ.
Ο Μερτς έχει ήδη επικρίνει τις ενέργειες του Ισραήλ με ασυνήθιστα αυστηρούς όρους για Γερμανό ηγέτη, αλλά πλέον αντιμετωπίζει πιέσεις να συνοδεύσει τη ρητορική του με πράξεις, ακόμη και από τον ελάσσονα κυβερνητικό εταίρο του, το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Δύο κορυφαία στελέχη του SPD κάλεσαν αυτή την εβδομάδα την κυβέρνηση Μερτς να σταματήσει τις εξαγωγές όπλων προς το Ισραήλ και να συμμετάσχει στις ευρωπαϊκές προσπάθειες για αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης της ΕΕ με τη χώρα.
Σε συνάντηση στις Βρυξέλλες την Τετάρτη, οι πρεσβευτές της ΕΕ συζήτησαν την κρίση στη Γάζα και τέσσερις χώρες — μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Ιταλία — επανέλαβαν την αντίθεσή τους στη λήψη μέτρων μέσω της συμφωνίας σύνδεσης.
Αυτό σημαίνει ότι σχηματίζεται μια «μειοψηφία αποκλεισμού» ικανή να αποτρέψει την έγκριση οποιωνδήποτε κυρωτικών μέτρων κατά την ψηφοφορία των αντιπροσώπων των κρατών-μελών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.
Περίπου 10 χώρες, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Ισπανία και το Λουξεμβούργο, τάχθηκαν υπέρ τουλάχιστον μερικής αναστολής της συμφωνίας με το Ισραήλ στη συνάντηση της Τετάρτης, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη που μίλησε ανώνυμα προκειμένου να εκφραστεί με ειλικρίνεια.
Ο διπλωμάτης δήλωσε ότι μια πιθανή απόφαση της Γερμανίας να επιτρέψει την αναστολή ορισμένων μέτρων στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης θα ήταν «τεράστια» και θα έγερνε την πλάστιγγα υπέρ της δράσης.
«Αν η Γερμανία εξέταζε ακόμη και μικρή μετατόπιση της θέσης της, αυτό θα ήταν καθοριστικό», πρόσθεσε το ίδιο πρόσωπο, όχι μόνο επειδή η Ιταλία πιθανότατα θα ακολουθούσε, αλλά και επειδή το Βερολίνο υπήρξε μέχρι τώρα τόσο πιστός σύμμαχος του Ισραήλ.
«Αν ο καλύτερός σου φίλος σου λέει ότι βρίσκεσαι σε λάθος πορεία, έχει πολύ μεγαλύτερη επίδραση απ’ ό,τι αν το πει ένας ξένος.»
Ο Στάρμερ υπό πίεση
Μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Στάρμερ φέρονται να τον παρότρυναν αυτή την εβδομάδα να υποστηρίξει την αναγνώριση, την ίδια στιγμή που διακομματική επιστολή με αίτημα προς την κυβέρνηση να χορηγήσει αναγνώριση υπογράφηκε από περισσότερους από 200 βουλευτές.
Ένας ανώτερος βουλευτής των Εργατικών δήλωσε ότι είναι «πολύ πιο επιφυλακτικός από σχεδόν οποιονδήποτε άλλο στο κόμμα», ενώ άλλος είπε ότι είναι όλο και περισσότερο «απομονωμένος» στο ζήτημα.
Δύο υψηλόβαθμες πηγές σε διπλωματικούς κύκλους δήλωσαν ότι βρίσκεται πλέον επίσης σε διάσταση με το ίδιο του το Υπουργείο Εξωτερικών, όπου αξιωματούχοι —από τον υπουργό Εξωτερικών και κάτω— έχουν καταλήξει ιδιωτικά στο συμπέρασμα ότι έχει έρθει η ώρα να ληφθεί θέση.
Η απροθυμία του Στάρμερ φαίνεται εν μέρει να τροφοδοτείται από την αποστροφή του σε οτιδήποτε θα μπορούσε να αναζωπυρώσει κατηγορίες περί αντισημιτισμού στο Εργατικό Κόμμα, καθώς και από τη βαθιά του δυσπιστία σε κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «πολιτική συμβολισμών».
Η διατήρηση καλών σχέσεων με τον Τραμπ αποτελεί επίσης υψηλή προτεραιότητα για την Ντάουνινγκ Στριτ, σύμφωνα με τον Πίτερ Ρίκετς, πρώην σύμβουλο εθνικής ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Ρίκετς υπέδειξε ότι ο Στάρμερ δεν θα κινηθεί αποφασιστικά προτού δει τον Τραμπ, ο οποίος προσγειώνεται την Παρασκευή στη Σκωτία για να επισκεφθεί δύο από τα γήπεδα γκολφ του, και είναι απίθανο να δώσει πλήρη στήριξη στην αναγνώριση κρατικότητας πριν από την επίσημη επίσκεψη του Τραμπ τον Σεπτέμβριο.
Αυτό θα μπορούσε να αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ηνωμένο Βασίλειο να αναγνωρίσει την Παλαιστίνη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αργότερα τον ίδιο μήνα.
Ένας δεύτερος πρώην υψηλόβαθμος Βρετανός διπλωμάτης συμφώνησε ότι ο πρωθυπουργός δεν θα ήθελε να «ενοχλήσει» τους Αμερικανούς λίγο πριν από μια συνάντηση με τον Τραμπ, μετά από έναν χρόνο συντονισμένων προσπαθειών για την οικοδόμηση καλών σχέσεων με τον Λευκό Οίκο.
Η Έμιλι Θόρνμπερι, βουλευτής των Εργατικών και πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε στο POLITICO: «Υπάρχει μια μακριά λίστα ζητημάτων για τα οποία πρέπει να μιλήσουμε μαζί του, αλλά αν έχουμε οποιοδήποτε πολιτικό κεφάλαιο με τον Λευκό Οίκο, θα πρέπει να το αξιοποιήσουμε για αυτό το θέμα.»
Ο Μακρόν ανεβάζει τον πήχη
Η Γαλλία, εν τω μεταξύ, έχει επικεντρώσει τις προσπάθειές της στην ενίσχυση της στήριξης για την αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους.
Ο Μακρόν φλερτάρει δημόσια με την αναγνώριση εδώ και μήνες, αλλά ο χρόνος της ανακοίνωσης της Πέμπτης φαίνεται ότι αιφνιδίασε τον πολιτικό και διπλωματικό μηχανισμό της Γαλλίας.
«Ακόμη κι αν δεν μιλάμε για προϋποθέσεις, έχουμε πει πάντα ότι θέλουμε να το κάνουμε σε ένα συλλογικό πλαίσιο με άλλες χώρες που προβαίνουν σε κινήσεις υπέρ μιας προσέγγισης με το Ισραήλ — ακόμη κι αν αυτό είναι προφανώς περίπλοκο τη δεδομένη στιγμή — και με άλλες χώρες που θα ανακοίνωναν επίσης την αναγνώριση της Παλαιστίνης», δήλωσε υψηλόβαθμος Γάλλος διπλωμάτης.
Όταν ρωτήθηκε την Παρασκευή για την ανακοίνωση Μακρόν, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Γάλλο πρόεδρο «πολύ καλό τύπο», αλλά πρόσθεσε ότι «αυτό που λέει δεν έχει σημασία» και ότι η «δήλωσή του δεν έχει κανένα βάρος».
