Των Matt Spetalnick και Andrea Shalal
7 Μαρτίου 2026, 8:17 π.μ. GMT+2
Σύνοψη
- Η στήριξη του MAGA προς τον Τραμπ στο ζήτημα του Ιράν παραμένει προς το παρόν, αλλά ενδέχεται να επηρεάσει τις ενδιάμεσες εκλογές.
- Η απειλή του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ δημιουργεί οικονομικούς κινδύνους, ενώ η διακίνηση πετρελαίου έχει διακοπεί.
- Η σύγκρουση θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Ουάσινγκτον, 7 Μαρτίου (Reuters) — Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν, ο οποίος έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή σε αναταραχή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν αυξανόμενο κατάλογο κινδύνων και προκλήσεων, που εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσον θα μπορέσει να μετατρέψει τις στρατιωτικές επιτυχίες σε ένα σαφές γεωπολιτικό κέρδος.
Ακόμη και μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τα συντριπτικά πλήγματα που δέχθηκαν οι ιρανικές δυνάμεις στην ξηρά, στη θάλασσα και στον αέρα, η κρίση διευρύνθηκε γρήγορα σε περιφερειακή σύγκρουση, η οποία απειλεί να οδηγήσει σε πιο παρατεταμένη αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή, με συνέπειες που ενδέχεται να ξεπερνούν τον έλεγχο του Τραμπ.
Το ενημερωτικό δελτίο Reuters Iran Briefing σάς κρατά ενήμερους για τις τελευταίες εξελίξεις και αναλύσεις σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν.
Πρόκειται για ένα σενάριο που ο Τραμπ είχε αποφύγει και στις δύο θητείες του στον Λευκό Οίκο, προτιμώντας ταχείες, περιορισμένες επιχειρήσεις, όπως η αστραπιαία επιδρομή της 3ης Ιανουαρίου στη Βενεζουέλα και το μεμονωμένο πλήγμα του Ιουνίου κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν.
«Το Ιράν συνιστά μια ακατάστατη και δυνητικά παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία», δήλωσε η Laura Blumenfeld της Σχολής Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Johns Hopkins στην Ουάσινγκτον. «Ο Τραμπ διακινδυνεύει την παγκόσμια οικονομία, την περιφερειακή σταθερότητα και την εκλογική επίδοση του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ».
Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενος ότι θα κρατήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες μακριά από «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις, ακολουθεί τώρα, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, έναν ανοικτού τέλους πόλεμο επιλογής, χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια άμεση απειλή κατά των ΗΠΑ από το Ιράν, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς του ίδιου και των συνεργατών του.
Σύμφωνα με αναλυτές, στην πορεία αυτή δυσκολεύτηκε να διατυπώσει ένα λεπτομερές σύνολο στόχων ή ένα σαφές τελικό σχέδιο για την Operation Epic Fury, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, προσφέροντας μεταβαλλόμενες αιτιολογήσεις για τον πόλεμο και διαφορετικούς ορισμούς του τι ακριβώς θα συνιστούσε νίκη.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Anna Kelly, απέρριψε αυτή την εκτίμηση, λέγοντας ότι ο Τραμπ έχει περιγράψει με σαφήνεια τους στόχους του: «να καταστρέψει τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν και την παραγωγική τους ικανότητα, να διαλύσει το ναυτικό τους, να τερματίσει την ικανότητά τους να εξοπλίζουν πληρεξούσιες οργανώσεις και να αποτρέψει οριστικά την απόκτηση πυρηνικού όπλου».
Ωστόσο, αν ο πόλεμος παραταθεί, αν αυξηθούν οι αμερικανικές απώλειες και αν πολλαπλασιαστεί το οικονομικό κόστος από τη διακοπή των πετρελαϊκών ροών από τον Κόλπο, τότε το μεγαλύτερο στοίχημα της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ θα μπορούσε να βλάψει και πολιτικά το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Η στήριξη του MAGA διατηρείται — προς το παρόν
Παρά την κριτική από ορισμένους υποστηρικτές του Τραμπ που αντιτίθενται στις στρατιωτικές επεμβάσεις, τα μέλη του κινήματος Make America Great Again (MAGA) τον έχουν σε γενικές γραμμές στηρίξει μέχρι στιγμής στο ζήτημα του Ιράν.
Ωστόσο, οποιαδήποτε υποχώρηση αυτής της στήριξης θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, δεδομένου ότι οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν αντίθεση στον πόλεμο από ένα ευρύτερο τμήμα του εκλογικού σώματος, συμπεριλαμβανομένου ενός κρίσιμου μπλοκ ανεξάρτητων ψηφοφόρων.
«Ο αμερικανικός λαός δεν ενδιαφέρεται να επαναλάβει τα λάθη του Ιράκ και του Αφγανιστάν», δήλωσε ο Brian Darling, Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής. «Η εκλογική βάση του MAGA είναι διχασμένη ανάμεσα σε εκείνους που στηρίχθηκαν στις υποσχέσεις περί αποφυγής νέων πολέμων και σε εκείνους που παραμένουν πιστοί στην κρίση του Τραμπ».
Ψηλά στον κατάλογο των ανησυχιών των αναλυτών βρίσκεται και η αμφίσημη ρητορική του Τραμπ και των συνεργατών του ως προς το αν επιδιώκει «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη.
Στην αρχή της σύγκρουσης, άφησε να εννοηθεί ότι η ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας αποτελούσε στόχο, έστω και μέσω της υποκίνησης εσωτερικής εξέγερσης. Δύο ημέρες αργότερα, απέφυγε να την αναφέρει ως προτεραιότητα.
Στη συνέχεια, όμως, την Πέμπτη, ο Τραμπ δήλωσε στο Reuters ότι θα διαδραματίσει ρόλο στην επιλογή του επόμενου ηγέτη του Ιράν και ενθάρρυνε Ιρανούς Κούρδους αντάρτες να εξαπολύσουν επιθέσεις. Ακολούθησε, την Παρασκευή, ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την οποία απαίτησε από το Ιράν «άνευ όρων παράδοση».
Σε ολόκληρη την περιοχή, οι κίνδυνοι έχουν κλιμακωθεί, καθώς το Ιράν ανταποδίδει με πλήγματα κατά του Ισραήλ και άλλων γειτονικών κρατών, επιδιώκοντας να προκαλέσει χάος και να αυξήσει το κόστος για το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Ενδεικτικό του ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να εξακολουθεί να είναι σε θέση να ενεργοποιεί οργανώσεις-πληρεξουσίους είναι το γεγονός ότι η λιβανική Χεζμπολάχ ανανέωσε τις εχθροπραξίες με το Ισραήλ, επεκτείνοντας τον πόλεμο και σε μία ακόμη χώρα.
Οι αμερικανικές απώλειες παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες, με έξι στελέχη των ενόπλων δυνάμεων νεκρά, ενώ ο Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό υποβαθμίσει την πιθανότητα περαιτέρω απωλειών, αποφεύγοντας ταυτόχρονα να αποκλείσει πλήρως την ανάπτυξη αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων.
Ερωτηθείς αν οι Αμερικανοί θα πρέπει να ανησυχούν για επιθέσεις εντός της χώρας εμπνευσμένες από το Ιράν, ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στο περιοδικό Time, η οποία δημοσιεύθηκε την Παρασκευή: «Υποθέτω… Όπως είπα, κάποιοι άνθρωποι θα πεθάνουν».
Ωστόσο, ο Jonathan Panikoff, πρώην αναπληρωτής εθνικός αξιωματούχος πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε: «Τίποτα δεν είναι πιθανότερο να επισπεύσει ένα γρήγορο τέλος του πολέμου περισσότερο από αμερικανικές απώλειες… Σε αυτό ακριβώς ποντάρει το Ιράν».
Λανθασμένος υπολογισμός τύπου Βενεζουέλας;
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ, ο οποίος στη δεύτερη θητεία του έχει δείξει αυξημένη προθυμία για στρατιωτική δράση, έκανε εσφαλμένο υπολογισμό θεωρώντας ότι η εκστρατεία κατά του Ιράν θα εξελισσόταν όπως η επιχείρηση στη Βενεζουέλα νωρίτερα φέτος.
Αμερικανικές ειδικές δυνάμεις συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε ο Τραμπ να εξαναγκάσει πρώην πιστούς του καθεστώτος, πλέον πιο πρόθυμους να συνεργαστούν, να του παραχωρήσουν σημαντική επιρροή επί των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας — χωρίς να απαιτηθεί παρατεταμένη αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή.
Αντιθέτως, το Ιράν αποδείχθηκε πολύ πιο σκληρός και καλύτερα εξοπλισμένος αντίπαλος, με ένα βαθιά εδραιωμένο θεοκρατικό και μηχανισμό ασφαλείας.
Ακόμη και το κοινό αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα «αποκεφαλισμού», που οδήγησε στον θάνατο του Χαμενεΐ και ορισμένων ακόμη ανώτερων στελεχών, δεν έχει μέχρι στιγμής αποτρέψει το Ιράν από το να εξαπολύσει στρατιωτική απάντηση, ενώ έχει εγείρει και ερωτήματα ως προς το αν οι ηγέτες αυτοί θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από ακόμη πιο σκληροπυρηνικές μορφές.
Πάνω από τη σύγκρουση πλανάται, ωστόσο, και το ενδεχόμενο το Ιράν να βυθιστεί στο χάος και να διαμελιστεί, σε περίπτωση κατάρρευσης της σημερινής του ηγεσίας, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω τη Μέση Ανατολή.
Ο Mark Dubowitz, διευθύνων σύμβουλος του Foundation for the Defense of Democracies, ενός μη κερδοσκοπικού ερευνητικού ινστιτούτου που θεωρείται ότι τηρεί σκληρή στάση έναντι του Ιράν, επαίνεσε τη συνολική πολεμική στρατηγική του Τραμπ, αλλά υπογράμμισε ότι ο πρόεδρος πρέπει να καταστήσει σαφές δημοσίως πως δεν επιθυμεί να δει τη χώρα να διαλύεται.
ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΟ ΣΤΕΝΟ
Προς το παρόν, ωστόσο, μία από τις πιο πιεστικές ανησυχίες είναι η απειλή του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ, το στενό θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η κίνηση των δεξαμενόπλοιων έχει διακοπεί, γεγονός που θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές οικονομικές συνέπειες, εάν παραταθεί.
Παρότι ο Τραμπ έχει απορρίψει δημοσίως κάθε ανησυχία για την ήδη ανοδική πορεία των τιμών των καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ίδιος και οι συνεργάτες του έχουν κινηθεί πυρετωδώς αναζητώντας τρόπους να περιορίσουν τον αντίκτυπο του πολέμου στις ενεργειακές προμήθειες, τη στιγμή που οι ψηφοφόροι δηλώνουν στις δημοσκοπήσεις ότι το κόστος ζωής αποτελεί τη βασική τους ανησυχία.
«Πρόκειται για ένα σημείο οικονομικής πίεσης για την αμερικανική οικονομία, το οποίο φαίνεται πως δεν είχε προβλεφθεί πλήρως», δήλωσε ο Josh Lipsky από το think tank Atlantic Council στην Ουάσινγκτον.
Πρώην Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος, ο οποίος διατηρεί στενή σχέση με την αμερικανική κυβέρνηση, ανέφερε ότι η διεύρυνση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου αιφνιδίασε την ομάδα του Τραμπ, εν μέρει επειδή δεν ζητήθηκε εκ των προτέρων η γνώμη προσώπων με εξειδικευμένη γνώση των πετρελαϊκών αγορών πριν από την επίθεση κατά του Ιράν.
Η Anna Kelly από τον Λευκό Οίκο δήλωσε ότι «το ιρανικό καθεστώς συντρίβεται ολοκληρωτικά», χωρίς όμως να απαντήσει ειδικά στις ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσον είχε υπάρξει επαρκής προετοιμασία για έναν πόλεμο.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του Λευκού Οίκου και έναν Ρεπουμπλικανό που διατηρεί στενή σχέση με την κυβέρνηση, ο Τραμπ έλαβε την απόφαση να προχωρήσει στα πλήγματα παρά τις προειδοποιήσεις ορισμένων ανώτερων συνεργατών του ότι η κλιμάκωση θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολο να τεθεί υπό έλεγχο.
Ορισμένοι παραδοσιακοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών αιφνιδιάστηκαν. «Πρόκειται για έναν κύκλο λήψης αποφάσεων που αποτελείται από ένα μόνο πρόσωπο», σχολίασε ένας Δυτικός διπλωμάτης.
Η διάρκεια του πολέμου παραμένει μία από τις μεγαλύτερες αβεβαιότητες και είναι πιθανό να καθορίσει το εύρος των συνεπειών του. Καθώς το κόστος της εκστρατείας κατά του Ιράν αυξάνεται καθημερινά, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η επιχείρηση μπορεί να διαρκέσει τέσσερις ή πέντε εβδομάδες ή «όσο χρειαστεί», χωρίς ωστόσο να έχει εξηγήσει επαρκώς τι ακριβώς φαντάζεται ότι θα ακολουθήσει.
Ο απόστρατος αντιστράτηγος του αμερικανικού στρατού Ben Hodges, ο οποίος υπηρέτησε στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν και στο παρελθόν είχε αναλάβει τη διοίκηση των αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στην Ευρώπη, επαίνεσε τις τακτικές του αμερικανικού στρατού στο Ιράν. Ωστόσο, δήλωσε στο Reuters: «Από πολιτική, στρατηγική και διπλωματική σκοπιά, φαίνεται πως το ζήτημα δεν έχει μελετηθεί σε όλο του το βάθος».
Ο Τραμπ έχει επίσης πολλά να διακυβεύσει ως προς τη στήριξη που οφείλει να παράσχει στα πετρελαιοπαραγωγά αραβικά κράτη του Κόλπου ώστε να αντεπεξέλθουν στην ιρανική κρίση, δεδομένου ότι τα κράτη αυτά φιλοξενούν επί μακρόν αμερικανικές βάσεις και έχουν δεσμευθεί απέναντί του για νέες, τεράστιες επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αν και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο φαίνεται να έχουν στοιχηθεί υπέρ της εκστρατείας, ιδίως μετά τα πυραυλικά πλήγματα και τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εξαπέλυσε η Τεχεράνη εναντίον τους, δεν συμμερίζονται όλοι στην περιοχή τον πόλεμο του Τραμπ.
Σε ανοικτή επιστολή προς τον Τραμπ, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, ο δισεκατομμυριούχος από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα Khalaf Al Habtoor, τακτικός επισκέπτης του θερέτρου Mar-a-Lago του Τραμπ στη Φλόριντα, διερωτήθηκε: «Ποιος σας έδωσε το δικαίωμα να μετατρέψετε την περιοχή μας σε πεδίο μάχης;»
Ρεπορτάζ: Matt Spetalnick και Andrea Shalal
Επιπλέον συνεισφορά στο ρεπορτάζ: Nathan Layne και Samia Nakhoul
Σύνταξη: Matt Spetalnick
Επιμέλεια: Don Durfee και Cynthia Osterman
