Από το The Dispatch Weekly
7 Μαρτίου 2026
Rachael Larimore / 7 Μαρτίου 2026
Καλησπέρα σας. Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που γνωρίζουμε — και πολύ, πολύ περισσότερα που εξακολουθούμε να αγνοούμε. Μεγάλο μέρος της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας σκοτώθηκε στα αρχικά πλήγματα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σημειώσει σημαντικές επιτυχίες εναντίον του ιρανικού ναυτικού. Το Ιράν ανταπέδωσε με επιθέσεις εναντίον τουλάχιστον δέκα χωρών. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς δεν δείχνει κανένα σημάδι παράδοσης. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του έχουν προβεί σε μεταβαλλόμενες και κατά περίπτωση αντιφατικές δηλώσεις σχετικά με τους λόγους που οδήγησαν στον πόλεμο, γιατί επελέγη αυτή η χρονική στιγμή και ποιοι είναι οι στόχοι της επιχείρησης.
Ας ξεκινήσουμε, όμως, από όσα γνωρίζουμε. Ισραηλινό πλήγμα στην Τεχεράνη εξόντωσε το περασμένο Σάββατο τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλα ηγετικά στελέχη του καθεστώτος. Κατά τη διάρκεια της 36ετούς κυριαρχίας του, ο Χαμενεΐ ενίσχυσε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και οικοδόμησε ένα δίκτυο τρομοκρατικών οργανώσεων-πληρεξουσίων, το οποίο απειλούσε το Ισραήλ και προκαλούσε ευρύτερη αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή. Στη νεκρολογία της για τον Χαμενεΐ, η Charlotte περιέγραψε τα πρώτα χρόνια του ανώτατου ηγέτη ως εξής:
«Ο νέος ανώτατος ηγέτης, δυσαρεστημένος από το πόσο περιορισμένη εξουσία ασκούσε ως πρόεδρος, κινήθηκε γρήγορα για να συγκεντρώσει την ισχύ γύρω από το νέο του αξίωμα. Κατέλαβε τον έλεγχο των ιρανικών μέσων ενημέρωσης, παραμέρισε τους πολιτικούς του αντιπάλους και αποδυνάμωσε εκ των έσω τους κρατικούς θεσμούς. Οι πρόεδροι της Ισλαμικής Δημοκρατίας υπηρετούν, λίγο-πολύ, κατά την ευαρέσκεια του Χαμενεΐ από τότε που έληξε η θητεία του Χασεμί Ραφσαντζανί το 1997».
Το ερώτημα, βέβαια, είναι από πού να αρχίσει κανείς με όλα όσα δεν γνωρίζουμε. Πρώτα απ’ όλα, είναι συνταγματική η απόφαση του Τραμπ να ξεκινήσει πόλεμο; Η απάντηση είναι σύνθετη, όπως ανέδειξε και το Dispatch Debate. Ο Ilya Somin υποστήριξε ότι πρόκειται για μια απόφαση «κατάφωρα αντισυνταγματική» και επικαλέστηκε ως αυθεντία όχι λιγότερο από τους ίδιους τους Ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών:
«Ο Χάμιλτον και ο Μάντισον διαφώνησαν ως προς το αν ο πρόεδρος είχε την εξουσία να εκδώσει διακήρυξη ουδετερότητας. Ωστόσο, συμφωνούσαν απολύτως στην αρχή ότι κανένα μεμονωμένο πρόσωπο δεν μπορούσε να οδηγήσει το έθνος σε πόλεμο και ότι η εκτελεστική εξουσία όφειλε να απέχει από την έναρξη μιας τέτοιας σύγκρουσης χωρίς εξουσιοδότηση του Κογκρέσου. Υπάρχουν ελάχιστα σημαντικά συνταγματικά ζητήματα για τα οποία υπήρξε τόσο ευρεία συμφωνία μεταξύ των Ιδρυτών».
Από την άλλη πλευρά, ο Michael Lucchese υποστήριξε ότι οι Ιδρυτές ευνοούσαν μια ισχυρή εκτελεστική εξουσία, επισημαίνοντας ότι τα Articles of Confederation κατέρρευσαν ακριβώς επειδή το νέο κράτος δεν διέθετε ένα τέτοιο αξίωμα. Όπως έγραψε:
«Με απλά λόγια, όπως αντιλαμβάνονταν οι Ιδρυτές το ζήτημα, η προνομία της εκτελεστικής εξουσίας υπερβαίνει εξ ορισμού τη νομοθετική ρύθμιση. Άντλησαν από μια παλαιότερη, αγγλική αντίληψη για να ορίσουν την έννοια, την οποία ο Τζον Λοκ διατύπωσε στη Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως, όταν όρισε την προνομία ως την “εξουσία να ενεργεί κανείς κατά διακριτική ευχέρεια, προς το δημόσιο συμφέρον, χωρίς τη ρητή πρόβλεψη του νόμου, και ορισμένες φορές ακόμη και αντίθετα προς αυτόν”. Αυτή η παράδοση αποτελούσε αυτονόητο σημείο αναφοράς για τους συντάκτες του Συντάγματος που διαμόρφωσαν τον θεσμό της προεδρίας».
Νόμιμος ή μη, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πλέον σε πόλεμο. Ποιοι είναι οι στόχοι της επιχείρησης και τι θα απαιτηθεί για την επίτευξή τους; Ο ίδιος ο Τραμπ έχει δώσει διαφορετικές απαντήσεις. Σε βιντεοσκοπημένη δήλωση που δόθηκε στη δημοσιότητα μετά την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών, δεν υποσχέθηκε αλλαγή καθεστώτος — αναφέροντας ότι η αποστολή ήταν «η υπεράσπιση του αμερικανικού λαού μέσω της εξάλειψης επικείμενων απειλών από το ιρανικό καθεστώς» — ωστόσο κάλεσε και τον ιρανικό λαό να «αναλάβει τον έλεγχο της κυβέρνησής του». Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι ενδεχομένως θα ήταν ανοιχτός να συνεργαστεί με έναν διάδοχο του Χαμενεΐ, κατά το πρότυπο της ανάληψης εξουσίας από τη Ντέλσι Ροντρίγκες μετά τον Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Έχει επίσης αναφέρει ότι ο πόλεμος ενδέχεται να διαρκέσει από τέσσερις έως πέντε εβδομάδες. Ωστόσο, την Πέμπτη προέκυψαν αναφορές ότι η CENTCOM, η οποία έχει την ευθύνη για την εποπτεία των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, ζήτησε από το Πεντάγωνο επιπλέον αξιωματικούς πληροφοριών για την υποστήριξη της επιχείρησης επί τουλάχιστον 100 ημέρες.
Ο συνεργαζόμενος αρθρογράφος Paul D. Miller υποστηρίζει ότι ο πόλεμος με το Ιράν είναι δικαιολογημένος, επικαλούμενος τη στήριξη της τρομοκρατίας από την Τεχεράνη, τις προσπάθειές της να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, καθώς και τη βίαιη καταστολή που ασκεί εις βάρος του ίδιου του λαού της. Παράλληλα, παραθέτει λεπτομερώς τις ιρανικές ενέργειες κατά Αμερικανών. Υπάρχει, ωστόσο, ένα «αλλά». Όπως γράφει:
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το αμερικανικό σύστημα εθνικής ασφάλειας έχει αφιερώσει δεκαετίες στον σχεδιασμό αυτού του πολέμου, για τον οποίο εξελίσσεται με ψυχρή ακρίβεια, και για τον οποίο ο Τραμπ είναι πιθανό, αργά ή γρήγορα, να κηρύξει νίκη πάνω από τα καπνίζοντα ερείπια των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, του πυρηνικού προγράμματος της χώρας και των κεντρικών εγκαταστάσεων του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Όμως ούτε ο Τραμπ ούτε οποιοσδήποτε άλλος έχει αφιερώσει τον αντίστοιχο χρόνο στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας. Οι υπηρεσίες που είχαν την αρμοδιότητα να επεξεργάζονται τέτοια ζητήματα —το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η Αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης (USAID)— είναι ακριβώς εκείνες που επλήγησαν περισσότερο από την, υποκινούμενη από τη DOGE, αυτοϋπονόμευση της ομοσπονδιακής γραφειοκρατίας κατά το προηγούμενο έτος.
Η έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής και τα αντιφατικά μηνύματα οδηγούν τον Nick Catoggio να θυμηθεί αυτό που είχε πει ο υπουργός Εξωτερικών Κόλιν Πάουελ στον πρόεδρο Τζορτζ Ου. Μπους πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003: «Αν το σπάσεις, σου ανήκει». Και ο Nick επισημαίνει ότι η πρώτη προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ, όταν είχε κατέβει με σύνθημα τον τερματισμό των «αέναων πολέμων», ήταν άμεση αντίδραση στις αποτυχίες του Ιράκ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ του 2016 αντιμετώπιζε τους περισσότερους κανόνες της αμερικανικής διακυβέρνησης ως δεδομένους και, ως εκ τούτου, αποδεχόταν τον λεγόμενο «κανόνα του Pottery Barn» με τους δικούς του όρους: αν το να διαλύσεις μια χώρα σημαίνει ότι αναλαμβάνεις και την ευθύνη της, τότε δεν τη διαλύεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ του 2026, όμως, πιστεύει ότι οι κανόνες της αμερικανικής διακυβέρνησης υφίστανται μόνο στον βαθμό που ο ίδιος είναι διατεθειμένος να τους ανεχθεί — και πλέον δεν είναι διατεθειμένος να ανεχθεί ούτε τον «κανόνα του Pottery Barn».
«Αν το σπάσεις, το αγόρασες»; Ποιος το λέει αυτό;
Αυτό που βλέπουμε στον πόλεμο που μόλις ξεκίνησε είναι μια στάση που θα περιμέναμε από έναν άνθρωπο με ιστορικό πτωχεύσεων καζίνο: οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να διέλυσαν το Ιράν, αλλά δεν πρόκειται να το «αγοράσουν» επιχειρώντας να διατηρήσουν εκεί την τάξη. Και γιατί να το κάνουν; Ποιος ακριβώς θα τους φορτώσει τον λογαριασμό αν αρνηθούν;
Ο Τραμπ θα κάνει ό,τι επιθυμεί και θα αφήσει κάποιον άλλον να επωμιστεί το βάρος — η ίδια αμοραλιστική αντίληψη για τον κόσμο που τον έχει εξυπηρετήσει σε όλη του τη ζωή. Αυτή η αντίληψη αποτελεί πλέον πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος προκαλεί και εσωτερικές διαιρέσεις στο κίνημα MAGA. Ο Jonah Goldberg σημείωσε στο G-File της Τετάρτης ότι ο πόλεμος έχει φέρει τον αντιπρόεδρο J.D. Vance σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, ενώ ο Michael Warren έγραψε άρθρο για τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες των μέσων ενημέρωσης που πρόσκεινται στο MAGA —τον Steve Bannon, τον Tucker Carlson και τη Megyn Kelly— οι οποίοι απομακρύνονται από τον Τραμπ εξαιτίας του πολέμου. Όπως αναφέρει, η εκλογική βάση των Ρεπουμπλικανών στηρίζει προς το παρόν τον πόλεμο, αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα αν τα πράγματα εξελιχθούν άσχημα. Συγκεκριμένα γράφει:
«Μήπως ο Bannon και άλλοι στο σύμπαν του MAGA είναι τα παροιμιώδη καναρίνια στο ανθρακωρυχείο, προειδοποιώντας τον Τραμπ και το κόμμα του ότι η ευρεία στήριξη που λαμβάνει σήμερα από τους ψηφοφόρους του για τον πόλεμο με το Ιράν μπορεί να εξαφανιστεί πολύ γρήγορα;»
