Κλεάνθης Γρίβας
19-01-2026
Οι 4 καβαλάρηδες της βιομηχανικής αποκάλυψης
- ΘΕΣΠΙΣΗ ΝΕΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
- ΜΕΤΡΑ ΚΑΘΑΡΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ
- ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
- ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ
- ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ
- Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΓΕΝΝΑ ΠΑΡΑΦΡΟΣΥΝΗ
Η Δημοκρατία εμπεριέχεται σε 5 λέξεις: Εκλεξιμότητα, Ανακλητότητα, Εναλλαξιμότητα (δυνατότητα εναλλαγής σε τακτά διαστήματα), Υπευθυνότητα και Λογοδοσία. Με πυρήνα αυτές τις έννοιες συγκροτείται κάθε γνήσια αυθόρμητο και αχειραγώγητο κοινωνικό κίνημα, το οποίο μετά από μια πρώτη περίοδο «δημιουργικού χάους», αρχίζει να εφευρίσκει δικές του μορφές αυτο-οργάνωσης και να συγκροτεί σταδιακά μια πλατφόρμα πολιτικών διεκδικήσεων, διαμέσου της οποίας περνάει από τη φάση του «τί δεν θέλω» στη φάση του «τι θέλω». Θέλοντας να συμβάλλω σ’ αυτή τη διεργασία, επιχειρώ να διατυπώσω μια ενότητα προτάσεων, οι οποίες είναι διαρκώς ανοικτές για διόρθωση, συμπλήρωση ή απόρριψη.
Κάθε αναζωογονητικό κίνημα μιας κοινωνίας είναι διαρκώς αντιμέτωπο με τη διαρκώς επαναβεβαιωμένη διαπίστωση του Robert Michels ότι «μέσα σε όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα, διαμορφώνονται ολιγαρχικές δομές, και οι αποφασιστικές εξουσίες και αποφάσεις συγκεντρώνονται στα χέρια μικρών ηγετικών μειοψηφιών που ουσιαστικά καθίστανται ανεξέλεγκτες από το πλήθος των μελών και των οπαδών», σύμφωνα με τον «Σιδερένιο Νόμο της Ολιγαρχίας» (Robert Michels: Κοινωνιολογία των Πολιτικών Κομμάτων στη Σύγχρονη Δημοκρατία – Έρευνες γύρω από τις ολιγαρχικές τάσεις του ομαδικού βίου – γερμανική έκδοση, 1910 – Γνώση, 1997).
Αλλά αυτό δεν πρέπει να οδηγεί στην παραίτηση από τη διεκδίκηση της ουτοπίας που, κάτω από ορισμένες συνθήκες αποτελούν τον μοναδικό ρεαλισμό – όπως συμβαίνει σήμερα. Γιατί καμιά κοινωνία δεν μπορεί να υπάρχει εάν δεν διατηρεί ζωντανή την ιδέα της «εφόδου στον ουρανό», που αποτελεί το οξυγόνο της.
Τέλος, στον Επίλογο θίγεται το άκρως κρίσιμο ζήτημα της σωματικής και ψυχικής υγείας των ασκούντων εξουσία που κατά κανόνα αναπτύσσουν ένα Σύνδρομο της Ύβρεως, (με βάση τις αναλύσεις του David Owen, διακεκριμένου Βρετανού νευροφυσιολόγου και πρώην υπουργού εξωτερικών στα αποκαλυπτικά βιβλία του «Ασθενείς Ηγέτες στην Εξουσία – Πόσο οι αρρώστιες επηρέασαν τους πολιτικούς τα τελευταία 100 χρόνια» (Καστανιώτης, 2008) και «The Hubris Syndrome: Bush, Blair and the Intoxication of Power» (2007 – ISBN 978-1-84275-219-7).
- ΘΕΣΠΙΣΗ ΝΕΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός νέου Συντάγματος απαλλαγμένου από τις σκόπιμες παθογένειες των παρα-Συνταγμάτων της Μεταπολίτευσης που κάλυψαν την άνοδο της Ελληνικής Εκλόγιμης Κοινοβουλευτικής Κλεπτοκρατίας, τα άρθρα του οποίου θα διατυπώνονται με τρόπο απολύτως σαφή και μονοσήμαντο που δεν θα επιδέχονται πολλαπλές ερμηνείες.
Στο νέο Σύνταγμα, θα πρέπει να θεσπίζεται:
1) Κατάργηση όλων των προνομίων και των ασυλιών των βουλευτών και των κυβερνητικών και κρατικών αξιωματούχων.
- Κατάργηση της βουλευτικής σύνταξης, δεδομένου ότι οι βουλευτές δεν μπορεί να είναι άεργοι ή ανεπάγγελτοι, και, συνεπώς, καλύπτονται από το επαγγελματικό ασφαλιστικό τους ταμείο.
- Κατάργηση όλων των αποζημιώσεων για συμμετοχή των βουλευτών στις συνεδριάσεις της βουλής ή στις διάφορες επιτροπές, δεδομένου ότι αυτή είναι η δουλειά για την οποία εκλέγονται και πληρώνονται,
- Κατάργηση όλων βουλευτικών παροχών σε χρήμα, «είδος» και υπηρεσίες, όπως ατέλειες σε μετακινήσεις, επικοινωνίες, αυτοκίνητα, οδηγούς, υπαλλήλους των πολιτικών τους γραφείων, απασχόληση αστυνομικών για τη φύλαξή τους (από ποιούς;), κ.α.
2) Περιορισμός του αριθμού των βουλευτών (π.χ. σε 100 ή σε 150) – oι οποίοι είναι άμεσα εκλέξιμοι, ανακλητοί –ανά πάσα στιγμή – και εναλλάξιμοι σε καθορισμένο διάστημα.
3) Προσδιορισμός ανώτατου ορίου μέχρι δύο θητείες των βουλευτών και των πρωθυπουργών.
4) Προσδιορισμός ανώτατου ορίου της αμοιβής των βουλευτών (μέχρι το διπλάσιο της ισχύουσας κατώτερης αμοιβής εργασίας).
5) Εκλογή των βουλευτών από Ενιαίο Ψηφοδέλτιο κατά εκλογική περιφέρεια το οποίο θα περιλαμβάνει όλους εκείνους που επιθυμούν να είναι υποψήφιοι (σε ριζική αντίθεση με το σημερινό κλεπτοκραπτικό σύστημα όπου οι βουλευτές εκλέγονται από τον κάθε κομματικό φύλαρχο-«αρχηγό» ο οποίος διαμορφώνει το κομματικό ψηφοδέλτιο «Του»).
6) Κατάργηση -και όχι τροποποίηση- του κατάπτυστου Άρθρου 86 του ισχύοντος παρα-Συντάγματος και παραπομπή στη δικαιοσύνη όλων των κρατικών αξιωματούχων με βάση τους νόμους που ισχύουν για όλους τους πολίτες. και ανάκληση της βουλευτικής ιδιότητας εκείνων που παραβιάζουν τις συνταγματικές τους υποχρεώσεις.
7) Καθιέρωση του υποχρεωτικού Δημοψηφίσματος, κατά το Ελβετικό πρότυπο:
- Με συγκέντρωση υπογραφών (π.χ. 200 ή 300 χιλιάδων), τίθεται σε δημοψήφισμα οποιοδήποτε άρθρο του Συντάγματος, πλην των Θεμελιωδών διατάξεων.
- Με συγκέντρωση υπογραφών (π.χ. 50 ή 60 χιλιάδων), τίθεται σε δημοψήφισμα οποιοσδήποτε νόμος για τον οποίο υπάρχει ευρύτατη διαφωνία.
- Και για κάθε μείζων θέμα που αφορά θέματα Εθνικής Κυριαρχίας (από άποψη πολιτειακή, πολιτική, οικονομική, νομοθετική, κλπ.).
8) Καθιέρωση της συμμετοχής του λαού στην απονομή της δικαιοσύνης με την εφαρμογή των ορκωτών δικαστηρίων σε όλες τις βαθμίδες του δικαστικού μηχανισμού.
9) Πρέπει να τεθεί το ζήτημα της επιλογής των δικαστών όλων των βαθμίδων με κλήρωση – ίσως κατά το πρότυπο της εκλογής με κλήρωση της συμμετοχής του λαού στην απονομή της δικαιοσύνης με την εφαρμογή των ορκωτών δικαστηρίων σε όλες τις βαθμίδες του δικαστικού μηχανισμού.
10) Δημιουργία Συνταγματικού Δικαστηρίου (το οποίο μπορεί να έχει 5 έως 7 μέλη που με διετή θητεία που εκλέγονται με κλήρωση από τους καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου όλων των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (εν ενεργεία και ομότιμους)
11) Δημιουργία Μόνιμης Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου των Κατασταλτικών Δυνάμεων. Σ’ αυτή εκπροσωπούνται 7–11 βουλευτές που εκλέγονται με κλήρωση αναλογικά με τη δύναμη των κομμάτων που εκπροσωπούνται στη βουλή. Η Μόνιμη Επιτροπή θα έχει διευρυμένες αρμοδιότητες ελέγχου και επιβολής κυρώσεων, ενώ τα μέλη της είναι ανακλήσιμα από τους εκλογής τους.
12) Διαχωρισμός του Κράτους από την Εκκλησία.
- ΜΕΤΡΑ ΚΑΘΑΡΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ
- Άσκηση διώξεων και επιβολή κυρώσεων (ποινικών και αστικών) σε όλους του κυβερνητικούς, κομματικούς και κρατικούς κλεπτοκράτες που ενήργησαν και ενεργούν προς ίδιον όφελος και σε βάρος της ελληνικής κοινωνίας, στο αδιαφανές πορνείο της μεταπολιτευτικής κυνο-βουλευτικής “δημοκρατίας” και οδήγησαν ένα ολόκληρο λαό σε αδυναμία να έχει επίγνωση της ύπαρξης και της κατάστασής του.
- ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
- Επιδίωξη της επαναδιαπραγμάτευσης των Μνημονίων, που στραγγαλίζουν την ελληνική οικονομία προς όφελος της Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Μαφίας (πρωτίστως, των γερμανικών τραπεζών και δευτερευόντως των γαλλικών τραπεζών, των τραπεζών της Ευρωζώνης και των κάθε είδους κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που δρουν διεθνώς), και δεσμεύουν την κοινωνία για τα 100 επόμενα χρόνια.
Σημείωση: Ήδη, εξαιτίας του μνημονίου που επιβλήθηκε με κατοχικό τρόπο στη χώρα για να την «σώσει» από το χρέος, το δημόσιο χρέος από 116% που ήταν στο τέλος του 2009 έχει φτάσει το 144% και κινείται προς το 160%, καθιστώντας αναπόφευκτη την οικονομική και πολιτική χρεοκοπία.
- Άμεση κατάργηση του διαβόητου τετραετούς Εσωτερικού Μνημονίου (2026-2029) που ψηφίστηκε πρόσφατα από την -μειοψηφική- κυβέρνηση της ΝΔ, επιτείνοντας περαιτέρω την φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας.
- Επιδίωξη της πληρωμής από τις τράπεζες του μέρους του χρέους που οι ίδιες δημιούργησαν με τις τοκογλυφικές δραστηριότητές τους. Αυτό συνεπάγεται διαγραφή σημαντικού μέρους του χρέους.
- Επιδίωξη της διενέργειας Διεθνούς Λογιστικού Ελέγχου του ελληνικού χρέους για να διαπιστωθεί ποιο μέρος είναι «επαχθές» και πρέπει να διαγραφεί αμέσως.
Αυτό σημαίνει άνοιγμα όλων των φακέλων της Κλεπτοκρατίας της Μεταπολίτευσης (της Siemens, του C4I, των υποβρυχίων που γέρνουν, των αξονικών τομογράφων στα νοσοκομεία, των δημοσίων έργων που πήραν χαριστικά γερμανικές εταιρείες, του ΟΤΕ, των Λέοπαρντ, Novartis, κ.α.)
- Κατάργηση του Τραπεζικού Απόρρητου, το οποίο προστατεύει μόνο τους διαχειριστές του «νόμιμου» και του παράνομου οργανωμένου πολιτικο-οικονομικού εγκλήματος
- Απαγόρευση στις Τράπεζες να είναι Εμπορικές και Επενδυτικές, συγχρόνως
- Απαγόρευση στις Τράπεζες να εκδίδουν κερδοσκοπικά χρηματοοικονομικά εργαλεία.
- ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ
- Κατάργηση των δύο επαίσχυντων και ντροπιαστικών νομοθετικών ρυθμίσεων με τις οποίες η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή καθιέρωσε την – μοναδική διεθνώς – ασυλία των Γερμανών Εγκληματιών Πολέμου στην Ελλάδα.
- Διεκδίκηση των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα στις οποίες περιλαμβάνεται:
- Η αποζημίωση της Ελλάδας που επιδικάστηκε στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων (1946) για την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσαν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στην οικονομική υποδομή της Ελλάδας (7,1 δις δολάρια αγοραστικής αξίας 1938)
- Η επιστροφή του «κατοχικού δανείου» (3,5 δις δολάρια αγοραστικής αξίας 1938).
- Η αποζημίωση των θυμάτων της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα.
- Η επιστροφή όλων των αρχαιολογικών θησαυρών που λεηλάτησαν Γερμανοί αξιωματικοί από τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας.
- ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ
- Καταγγελία και μονομερής αποχώρηση από την συμφωνία Mercosur που υπέγραψε στις 17 Ιανουαρίου 2026 η μη-εκλεγμένη λαίδη Macbeth der Leyen που καταδικάζει σε θάνατο τον πρωτογενή τομέα στη χώρα μας, έχοντας κατά νου την προειδοποίηση του Thomas Jefferson (1743–1826), τρίτου προέδρου των ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία «κανένα κράτος δεν μπορεί να είναι κυρίαρχο εάν δεν ελέγχει το νόμισμα και την τροφή του».
Η Ελλάδα έχει παραδώσει τον έλεγχο του νομίσματός της με την ένταξη της στην Ευρωζώνη (διάβαζε Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή άλλως πως -μεταναζιστική;- Γερμανία). Παράλληλα, παρέδωσε αρχικά τον μερικό έλεγχο της τροφής της στις «αναπτυγμένες χώρες της Ε.Ε. με τη συμμετοχή της στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και εν συνεχεία παρέδωσε τον πλήρη έλεγχό της τροφής της με την καταστροφή του πρωτογενούς τομέα με την αποδοχή της αφανιστικής Συμφωνίας Mecrosur (17-1-2026), που λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά προς όφελος του Δ’ Ράιχ το οποίο ελέγχει το «γλυκό τέρας, Βρυξέλλες». (όπως ορίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του Χανς Μάγκνους Έντσενσμπεργκερ).
Κατά συνέπεια, δεν πρόκειται για «κυρίαρχο κράτος» αλλά για έναν άμορφο αποικιοκρατούμενο χώρο που φθίνει διαρκώς.
- Καταγγελία και αποχώρηση από την συμφωνίες Δουβλίνο 1 και 2 της κατ’ ευφημισμό αποκαλούμενης «Ευρωπαϊκής Μεταναστευτικής Πολιτικής» που καταδικάζει τις χώρες της πρώτης εισόδου να λειτουργούν ως «αποθήκες ψυχών».
- Επιδίωξη για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ομόλογου από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ώστε όλα τα κράτη-μέλη να δανείζονται με ίσους όρους, προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο άμεσος κίνδυνος εκτόξευσης των επιτοκίων δανεισμού των πιο αδύνατων χωρών.
Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΓΕΝΝΑ ΠΑΡΑΦΡΟΣΥΝΗ
ΤΟ ΜΕΓΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΚΟΥΝΤΩΝ ΕΞΟΥΣΙΑ
Μοναδικός τρόπος για την περιστολή των καταστροφικών συνεπειών από την αναρρίχηση στην εξουσία ατόμων με προϋπάρχουσες σωματικές και ψυχοδιανοητικές διαταραχές (ψυχοπαθητική προσωπικότητα, κοινωνιοπάθεια, μεγαλομανία), είναι η θέσπιση υποχρεωτικού τακτικού ελέγχου των ασκούντων και των υποψήφιων να ασκήσουν δημόσια εξουσία, που τα αποτελέσματά τους θα δημοσιοποιούνται.
Δεδομένου ότι, όπως γράφει, ο βρετανός επιφανής νευροφυσιολόγος και πρώην υπουργός εξωτερικών των Εργατικών David Owen, μελετητής της νοσογόνας επίδρασης της εξουσίας στον ψυχισμό και στην συμπεριφορά των ασκούνταν εξουσία:
«Οι επιπτώσεις των ασθενειών αρχηγών κρατών στο ρου της ιστορίας, εγείρουν πολυάριθμα ερωτήματα: Πόσο επηρέασε η ασθένεια τις αποφάσεις τους; Τι κινδύνους ενέχει η συγκάλυψη της ασθένειας; Ποιες είναι οι δυσκολίες για την απομάκρυνση ασθενών ηγετών, τόσο σε δημοκρατικά όσο και σε αυταρχικά πολιτεύματα; Και, ποιες είναι οι ευθύνες των γιατρών τους; Έχουν καθήκον αποκλειστικά απέναντι στον ασθενή τους, όπως συμβαίνει συνήθως, ή μήπως οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την πολιτική υγεία ολόκληρου του κράτους;»
Ο λόρδος Ακτον διαπίστωσε ότι «η εξουσία διαφθείρει, όμως η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα». Και συμπλήρωσε αυτή τη διαπίστωση με την έκκληση για έλεγχο των κρατούντων την εξουσία με αυστηρότερα κριτήρια, λέγοντας: «Αρνούμαι να δεχτώ τον κανόνα ότι ο Πάπας και ο Βασιλιάς κρίνονται διαφορετικά από τους υπόλοιπους, με την ευνοϊκή προϋπόθεση ότι δεν έκαναν κανένα κακό. Αν υπάρχει τέτοια προϋπόθεση, υπάρχει μόνο για την άλλη πλευρά, γι’ αυτούς που δεν ασκούν εξουσία». [επιστολή του λόρδου Ακτον, στις 5 Απριλίου 1887, αναφέρεται από τον Mandeil Creighton, στο A History of the Papacy during the Period of the Reformation].
Και ο David Owen, που ως επιφανής νευροφυσιολόγος και πολιτικός μελέτησε σε βάθος το φαινόμενο εκ των έσω και είναι κατά τεκμήριο ειδικός στο θέμα, στα αποκαλυπτικά βιβλία του «Ασθενείς Ηγέτες στην Εξουσία – Πόσο οι αρρώστιες επηρέασαν τους πολιτικούς τα τελευταία 100 χρόνια» (Καστανιώτης, 2008) και «The Hubris Syndrome: Bush, Blair and the Intoxication of Power» (2007 – ISBN 978-1-84275-219-7)], διαπίστωνε ότι:
«Εχει καταδειχθεί ότι η εξουσία γεννά παραφροσύνη, ότι συχνά προκαλεί αδυναμία ορθολογικής σκέψης, και ότι η ευθύνη της εξουσίας συχνά φθίνει όσο αυξάνει η άσκηση της εξουσίας… Οι πολιτικοί ηγέτες που ήταν υγιείς, σωματικά και νοητικά, αναπτύσσουν αυτό που αποκαλώ Σύνδρομο της Ύβρεως. Οι πράξεις ύβρεως είναι συχνότερες απ’ ό,τι νομίζουμε στους αρχηγούς κρατών –δημοκρατικών και μη– και αποτελούν τον κυριότερο ίσως συντελεστή της παραφροσύνης, όπως την ορίζει η βραβευμένη ιστορικός Barbara Tuchman:
«Η αφύσικη εμμονή σε μια πολιτική αποδεδειγμένα ανεφάρμοστη ή αντιπαραγωγική. Η ξεροκεφαλιά, η πηγή της αυταπάτης, αποτελεί παράγοντα με τεράστιο ρόλο στη διακυβέρνηση. Συνίσταται στην αξιολόγηση μιας κατάστασης με βάση υπάρχουσες, παγιωμένες ιδέες και στην απαξίωση ή την απόρριψη όλων των στοιχείων που υποδεικνύουν το αντίθετο […] Καθώς και στην άρνηση των κυβερνώντων να διδαχτούν από τα λάθη τους». (Barbara Tuchman, The March of Folly: From Troy to Vietnam – New York: Ballantine, 1985, σελ. 7, 32, 33).
Ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα ύβρεως είναι η άρνηση των κυβερνώντων να αλλάξουν γραμμή πλεύσης για να μην παραδεχτούν ότι έκαναν λάθος.
Για τη διάγνωση της μανιακής φάσης της διπολικής διαταραχής, απαιτείται η σωρευτική παρουσία κάποιων εκ των ακόλουθων συμπτωμάτων:
- Αυξημένη ενεργητικότητα και υπερδραστηριότητα
- Υπερβολική ευφορία, έξαρση
- Οξυθυμία, εκρήξεις οργής
- Έντονη πνευματική δραστηριότητα, γρήγορη ομιλία, φυγή ιδεών
- Αδυναμία συγκέντρωσης
- Μειωμένη ανάγκη για ύπνο
- Μη ρεαλιστική εκτίμηση των ικανοτήτων
- Κακή κρίση
- Γενική αλλαγή συμπεριφοράς για μεγάλο χρονικό διάστημα
- Αυξημένη ερωτική επιθυμία
- Κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών, κυρίως κοκαΐνης και υπνωτικών, και αλκοόλ
- Προκλητική, παρεμβατική ή επιθετική συμπεριφορά
- Αρνηση του προβλήματος
- Αγοραστική μανία.
Πηγή: MedicineNet website
Η μεγαλομανία αποτελεί επαγγελματικό κίνδυνο για τους πολιτικούς, ενώ η ακραία έκφανση της, η ύβρις τους αποτελεί αντικείμενο έρευνας για την ιατρική επιστήμη.
Με άλλα λόγια, η ίδια η εξουσία μπορεί να επιφέρει αλλαγές στη διανοητική κατάσταση του ατόμου, που εκδηλώνονται με τη μορφή υβριστικής συμπεριφοράς; Πιστεύω πως μπορούμε να περιγράψουμε αυτό το φαινόμενο ως το Σύνδρομο της Ύβρεως, το οποίο επηρεάζει εκείνους που αποκτούν εξουσία.
Το σύνδρομο της ύβρεως είναι μια διαταραχή, χωρίς προφανή φυσιολογική αιτία, που χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο γνωρισμάτων (ενδείξεων ή συμπτωμάτων) τα οποία συνήθως εμφανίζονται μαζί.
Τα συμπεριφορικά συμπτώματα που απαιτούνται για τη διάγνωση του Συνδρόμου της Ύβρεως κατά κανόνα εντείνονται όσο το άτομο παραμένει στην εξουσία. Για να γίνει διάγνωση του συνδρόμου, το άτομο πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον τρία από τα συμπτώματα που αναφέρονται στην παρακάτω προτεινόμενη λίστα.
Το άτομο που πάσχει από το Σύνδρομο της Ύβρεως:
- Παρουσιάζει τη ναρκισσιστική τάση να θεωρεί τον κόσμο πεδίο στο οποίο ασκεί εξουσία και επιζητά τη δόξα.
- Αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με τρόπο ρεαλιστικό και μη αυτοαναφορικό.
- Προτιμά τις ενέργειες που θεωρεί ότι το παρουσιάζουν θετικά, δηλ. ευνοούν την εικόνα του.
- Δίνει δυσανάλογο βάρος στην εικόνα και στη γενική εντύπωση.
- Μιλάει με μεσσιανικό ύφος για τις ενέργειες του και υπερτονίζει τα επιτεύγματα του.
- Ταυτίζει τον εαυτό του με το κράτος σε τέτοιο βαθμό, που θεωρεί τις επιδιώξεις και τα συμφέροντα και των δύο ταυτόσημα.
- Έχει την τάση να μιλάει για τον εαυτό του στο τρίτο πρόσωπο ή να χρησιμοποιεί τον πληθυντικό μεγαλοπρέπειας.
- Εμπιστεύεται απόλυτα την κρίση του και αγνοεί τις υποδείξεις ή την κριτική άλλων.
- Χαρακτηρίζεται από υπέρμετρη αυτοπεποίθηση με ψευδαισθήσεις παντοδυναμίας.
- Πιστεύει ότι δεν είναι υπόλογο στο ταπεινό δικαστήριο της κοινής γνώμης ή των συναδέλφων του, αλλά στο ανώτερο δικαστήριο της Ιστορίας ή του θεού.
- Έχει την ακλόνητη πεποίθηση ότι το δικαστήριο αυτό θα το δικαιώσει.
- Είναι παρορμητικό, παράτολμο και απερίσκεπτο.
- Δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα. Αυτό συνδυάζεται συχνά με προοδευτική απομόνωση.
- Παρασύρεται από το «όραμα του», κυρίως από την πεποίθηση ότι η στάση που θέλει να ακολουθήσει είναι ηθικώς ορθότερη, και παραβλέπει άλλες πτυχές της, όπως το αν είναι εφαρμόσιμη, το κόστος και τις ενδεχόμενες ανεπιθύμητες συνέπειες. Αρνείται πεισματικά να αλλάξει γραμμή πλεύσης.
- Παρουσιάζει ανικανότητα να φέρει σε πέρας τις αποφάσεις του – αυτό μπορεί να ονομαστεί υβριστική ανικανότητα. Η ανικανότητα αυτή οφείλεται στην υπέρμετρη αυτοπεποίθηση του, που το κάνει να αδιαφορεί για τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης. Η προχειρότητα συχνά συνδυάζεται με γενική έλλειψη περιέργειας.
Το παραπάνω διαφέρει από την κοινή ανικανότητα, κατά την οποία το άτομο προετοιμάζει με επιμέλεια την εφαρμογή μιας απόφασης, αλλά αποτυγχάνει στην υλοποίηση της.
****
Τα Σύνδρομα της προσωπικότητας εκδηλώνονται από το δέκατο όγδοο έτος της ζωής του ανθρώπου και διαρκούν μέχρι το θάνατο του. Ωστόσο, το Σύνδρομο της Ύβρεως δεν κατατάσσεται στα σύνδρομα προσωπικότητας. Μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιονδήποτε ηγέτη, μόνο όταν αυτός ανέλθει στην εξουσία –συνήθως όχι αμέσως– και συχνά υποχωρεί με την απώλεια της εξουσίας. Από μια άποψη το Σύνδρομο της Ύβρεως είναι αρρώστια τόσο της θέσης, όσο και του ατόμου. Οι πιθανότητες να εκδηλωθεί το Σύνδρομο της Ύβρεως σχετίζονται άμεσα με τις περιστάσεις κατά τις οποίες το άτομο ασκεί την εξουσία. Οι κυριότεροι εξωτερικοί παράγοντες είναι οι εξής: η συντριπτική επιτυχία κατά την άνοδο ή την άσκηση της εξουσίας, η ύπαρξη πολιτικού πλαισίου που προβλέπει ελάχιστους περιορισμούς για τον ηγέτη και η διάρκεια παραμονής στην εξουσία.
Η ιατρική –εξαιτίας της δουλικής σχέσης της με την εξουσία, κυρίως– δεν είναι ακόμη «έτοιμη» να παθολογικοποιήσει την κρίσιμη ως προς τις συνέπειές της, συμπεριφορά, την οποία το κοινό ενστικτωδώς, αν και κάπως συγκεχυμένα, ονομάζει παραφροσύνη, φρενοβλάβεια και τρέλα.
«Η κόλαση είναι άδεια. Και όλοι οι διάβολοι είναι εδώ» (Σαίξπηρ, Τρικυμία). «Αν όλα τούτα είναι τρέλα, έχουν ωστόσο μια λογική». Τη λογική της εξουσίας
Κλεάνθης Γρίβας
