του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
Απάντηση στην Κοινή δήλωση των Υπουργών Εξωτερικών των Σκανδιναβικών Χωρών για τη Γροιλανδία
(Όλοι έχουν ξεχάσει ότι η διάβρωση της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου δημιούργησε το ίδιο προηγούμενο και τώρα ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες)
Η κοινή δήλωση για τη Γροιλανδία ορθώς τονίζει τις αρχές της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του απαραβίαστου των συνόρων ως ακρογωνιαίους λίθους της διεθνούς ασφάλειας και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτές οι αρχές είναι πράγματι οικουμενικές, ή τουλάχιστον πρέπει να είναι, αν θέλουν να διατηρήσουν κάποια αξιοπιστία. Ωστόσο, αυτή η αξιοπιστία αποδυναμώνεται θεμελιωδώς όσο οι ίδιοι παράγοντες συνεχίζουν να ανέχονται, να εδραιώνουν και να προσαρμόζονται πολιτικά στις συνέπειες της μονομερούς απόσχισης του βόρειου τμήματος της Κύπρου από την κυρίαρχη Κυπριακή Δημοκρατία.
Το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμοστεί επιλεκτικά με βάση τη γεωγραφία ή τη στρατηγική ευκολία. Η κυριαρχία είναι είτε καθολική είτε απλώς ρητορική. Η συνεχιζόμενη αποδοχή μιας απόσχισης που πραγματοποιείται με τη χρήση βίας, χωρίς τη συγκατάθεση του γονικού κράτους και εκτός οποιασδήποτε νομικής διαδικασίας που επιβάλλεται από τον ΟΗΕ, έχει υπονομεύσει τους ίδιους τους κανόνες που επικαλούνται τώρα για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας. Ενώ η λεγόμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» παραμένει επίσημα μη αναγνωρισμένη από τα περισσότερα κράτη, δεκαετίες de facto ομαλοποίησης έχουν δημιουργήσει ένα προηγούμενο: ότι οι εδαφικές παραβιάσεις μπορούν να διατηρηθούν με την πάροδο του χρόνου και τελικά να αντιμετωπιστούν ως πολιτικά γεγονότα.
Αυτό το προηγούμενο δεν περιορίστηκε στην Ανατολική Μεσόγειο. Η λογική ότι ο παρατεταμένος έλεγχος, η στρατηγική αναγκαιότητα ή η επίκληση της αυτοδιάθεσης μπορούν να υπερισχύσουν της εδαφικής ακεραιότητας έχει επανειλημμένα αναφερθεί αλλού, κυρίως από τη Ρωσία στην Κριμαία. Μόλις τα σύνορα θεωρηθούν διαπραγματεύσιμα στην Κύπρο, καθίστανται διαπραγματεύσιμα παντού. Εάν τα σύνορα είναι απαραβίαστα στη Γροιλανδία, πρέπει να είναι απαραβίαστα και στην Κύπρο. Εάν η αυτοδιάθεση δεν μπορεί να υπερισχύσει της κυριαρχίας της Δανίας, δεν μπορεί να υπερισχύσει επιλεκτικά της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου.
Η ανησυχία σήμερα δεν είναι μόνο η παρελθούσα εξάρτηση της Ρωσίας από τέτοια προηγούμενα, αλλά και η αυξανόμενη πιθανότητα να εφαρμοστεί ξανά παρόμοια συλλογιστική και αυτή τη φορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος έχει επιδείξει σταθερά μια συναλλακτική στρατηγική, βασισμένη σε προηγούμενα προσέγγιση στις διεθνείς υποθέσεις. Όπως ακριβώς αναφέρθηκαν προηγούμενες παραβιάσεις της εδαφικής ακεραιότητας για να δικαιολογήσουν μεταγενέστερες, μελλοντικές αξιώσεις, ενδεχομένως ακόμη και με τη συμμετοχή συμμάχων, μπορεί να βασίζονται στο συσσωρευμένο ιστορικό ανεπίλυτων και επιλεκτικά ανεκτών παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου.
Εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιθυμούν πραγματικά να υπερασπιστούν μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες, το πρώτο απαραίτητο βήμα είναι η νομική συνέπεια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεπεράσουν τη ρητορική υποστήριξη της κυριαρχίας της Κύπρου και να απορρίψουν ενεργά οποιεσδήποτε πολιτικές, οικονομικές ή διπλωματικές πρακτικές που ομαλοποιούν τα αποτελέσματα της διαίρεσής της. Μόνο τότε μπορούν να γίνουν επικλήσεις στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα με ηθική αυθεντία και νομική συνοχή.
Χωρίς τέτοια συνέπεια, οι δηλώσεις περί υπεράσπισης των συνόρων θα εκλαμβάνονται όχι ως καθολικές αρχές, αλλά ως περιστασιακά επιχειρήματα καλώντας ακριβώς το είδος της πολιτικής ισχύος στην οποία η Ευρώπη ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
