Η τεχνητή νοημοσύνη με τις εντυπωσιακές εφαρμογές της και το αμερικάνικο GenAI.mil στη στρατηγική του 21 αιώνα

Του Αντιστρατήγου (ΤΘ-ΣΣΕ 1960) Ναούμ Νικολάου ,makfloga@yahoo.gr

Με την τεχνητή νοημοσύνη (AI -Artificial Intelligence), είναι γνωστό, ότι ασχολούμαι εδώ και αρκετό καιρό σε ερασιτεχνικό επίπεδο για λόγους ενημέρωσης, μελετώντας τις εφαρμογές της σε διάφορους τομείς πχ. τέχνης , φιλοτελισμού ,υγείας ,οικονομίας και άμυνας ,όπως στο τέλος του άρθρου λεπτομερέστερα αναφέρομαι.          Προς τούτο έχω γράψει σχετικό άρθρο για “το τι είναι η τεχνητή νοημοσύνη και τι μπορεί να προσφέρει”, ενώ έχω παρακολουθήσει ένα  ειδικό σεμινάριο για την AI στην Ανωτάτη Διακλαδική Σχολή Πολέμου (ΑΔΙΣΠΟ.

Το Υπουργείο Αμυνας της Αμερικής (DoD- Department of Defence) παρουσίασε την 9 Δεκεμβρίου το genAI.mil .To GenAI.mil σημαίνει Generative Artificial Intelligence (παραγωγική -ή υπολογιστική- τεχνητή νοημοσύνη) ,η οποία λειτουργεί για τον Στρατό των ΗΠΑ U.S. military (.mil).Δηλαδή είναι μια νέα διαδικτυακή πλατφόρμα της Google ενώ η ChatGBT που συνήθως χρησιμοποιείται η δωρεάν «έκδοσή» της είναι της ΟpenΑΙ ,η οποία έχει σχεδιαστεί, για να επιταχύνει τη χρήση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης από το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών . Μάλιστα υλοποιεί μια οδηγία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ -του Ιουλίου 2025-για την επίτευξη μίας «άνευ προηγουμένου τεχνολογικής υπεροχής τεχνητής νοημοσύνης», περιλαμβάνοντας σχέδια για δωρεάν εκπαίδευση , για να βοηθήσει όλο το προσωπικό και να ενσωματώσει με ασφάλεια την τεχνολογία στην εργασία του. Η πλατφόρμα Gemini της Google Cloud είναι το πρώτο εργαλείο που διατίθεται στον ιστότοπο, που ο αμερικανός υπουργός Άμυνας Pete Hegseth (επάνω φωτο) είπε , ότι «Το μέλλον του Υπουργείου είναι εδώ και λέγεται AI». Μόνο οι χρήστες με κοινή κάρτα πρόσβασης του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας μπορούν να συνδεθούν, διασφαλίζοντας ότι το σύστημα παραμένει περιορισμένο σε εξουσιοδοτημένο προσωπικό και θέλω να πιστεύω ότι τέτοια κάρτα πρόσβασης έχει το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Αμυνας ή  ίσως να έχει ξεκινήσει δική του πλατφόρμα με την τεχνητή νοημοσύνη, που δεν το γνωρίζω. Το Υπουργείο Αμυνας των ΗΠΑ καθιερώνει λοιπόν μια νέα εποχή επιχειρησιακής κυριαρχίας, όπου ο κάθε στρατιωτικός την τεχνητή νοημοσύνη στα “σύνορα” την χρησιμοποιεί ως πολλαπλασιαστή δύναμης. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι η τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά η φιλοσοφία χρήσης της. Το GenAI.mil δεν λαμβάνει αποφάσεις, δεν εκδίδει διαταγές, δεν αντικαθιστά Διοικητές ή Επιτελεία .Δεν μιλάμε  για “ρομπότ που αποφασίζουν πόλεμο”. Κατηγορηματικά όχι, διότι αυτή είναι μια διαδεδομένη παρεξήγηση. Η AI υποστηρίζει τη σκέψη. Δεν τη νομιμοποιεί ούτε την αντικαθιστά.Αρχή φόρμας

Ασφαλώς ήταν  εύλογο και αναμενόταν  το γεγονός ότι αρκετοί αμερικανοί στρατιωτικοί θα εξέφρασαν επιφυλάξεις ή διαμαρτυρίες, καθώς η καθιέρωση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης πραγματοποιήθηκε αιφνιδιαστικά, με ταυτόχρονη απαγόρευση χρήσης προηγούμενων πλατφορμών και χωρίς την απαραίτητη αρχική εκπαίδευση.

Διότι αυτό πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση σε κάθε θεσμική καινοτομία τέτοιου μεγέθους. Ωστόσο, εκτιμώ ότι μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα η προσαρμογή θα είναι σχετικά ταχεία, δεδομένου ότι το στρατιωτικό  προσωπικό των ΗΠΑ  είναι ήδη εξοικειωμένο με πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης και με ψηφιακά εργαλεία ανάλυσης.

Tο όλο θέμα, είναι αντιληπτό ,  ότι έχει σχέση και με το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Αμυνας όσον αφορά στην εθνική μας κυριαρχία και εθνική μας επιβίωση, με κύριο άξονα την ΑΠΟΤΡΟΠΗ. Διότι ο Ερντογάν συνεχώς μας απειλεί ,ότι ““θα έρθει μια νύχτα» όπως συνέβη το 1974 στην Κύπρο και τον μόνο που υπολογίζει -για να πω “φοβάται”- είναι ο έλληνας Υπουργός Εθνικής Αμυνας κ.Δένδιας Νικόλαος.

Αλλωστε -αντίθετα  από ότι πιθανόν πιστεύεται-  η τεχνητή νοημοσύνη  βοηθά στην ανάλυση μεγάλου όγκου πληροφοριών, υποστηρίζει τη διαμόρφωση εναλλακτικών σεναρίων, συμβάλλει στο στρατηγικό wargaming και λειτουργεί ως εργαλείο εκπαίδευσης και επιτελικής σκέψης. Χρησιμοποιείται για να απαντά σε ερωτήματα του τύπου «τι θα συμβεί αν…», «ποιες επιλογές υπάρχουν» και «ποιοι κίνδυνοι δεν έχουν ληφθεί υπόψη».

Κίνδυνοι βέβαια  υπάρχουν ,μόνο όταν δεν τίθενται όρια. Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής σκέψης και όχι ως αντικαταστάτης της. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ποιότητα των απαντήσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των ερωτήσεων που τίθενται. Αυτό εξηγεί και γιατί συχνά παρατηρείται δυσαρέσκεια από τις απαντήσεις που λαμβάνονται, όταν τα ερωτήματα δεν είναι επαρκώς δομημένα.

Οι μόνιμοι έλληνες Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί διαθέτουν ιδιαίτερη εμπειρία σε αυτόν τον τομέα, έχοντας εκπαιδεύσει ή έρθει σε επαφή με χιλιάδες στρατευσίμους, ενώ όσοι υπηρέτησαν ως  Επιτελείς ή Διοικητές σε μείζονες στρατιωτικούς Σχηματισμούς, στο ΝΑΤΟ, στο εξωτερικό  ή αλλαχού, έχουν ήδη αναπτύξει δεξιότητες σύνθετης και αναλυτικής σκέψης. Όταν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται θεσμικά και με σαφή πλαίσια, μπορεί να μειώσει τα στρατηγικά λάθη, να ενισχύσει την προετοιμασία και, κατά την άποψή μου, να ενισχύσει σε υπέρτατο βαθμό την αποτροπή.

Το κρίσιμο λοιπόν ερώτημα είναι: πότε το ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα προχωρήσει στη θεσμική καθιέρωση μιας εθνικής πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης, εκτός αν αυτό έχει ήδη ξεκινήσει και απλώς δεν το γνωρίζουμε σε λεπτομέρειες. Πάντως  ο  Υπουργός Εθνικής Αμυνας κ.Δενδιας στο Διεθνές Συνέδριο για την διαχείριση των κρίσεων –^{στις 22 Μαίου 2025-} στην ομιλία του δήλωσε , ότι «η τεχνητή νοημοσύνη είναι κομβικός παράγοντας  του αμυντικού σχεδιασμού και εδώ στην πατρίδα μας» .

Το ζήτημα όμως δεν  αφορά μόνο το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και  τα Γενικά Επιτελεία ,αλλά και  τη Βουλή, την Ακαδημία Αθηνών , τα Πανεπιστήμια και τα Τhink Τanks. Η Ελλάδα οφείλει να ανοίξει έναν σοβαρό δημόσιο και θεσμικό διάλογο για το πώς ενισχύεται η στρατηγική παιδεία, πώς καλλιεργείται η σύνθετη σκέψη και πώς προετοιμάζονται οι μελλοντικοί αποφασίζοντες.

Το άρθρο αυτό   -το οποίο τελικά πήρε την μορφή εκτενούς  μελέτης – και ζητώντας επιείκεια  για το μακροσκελές του ,θα ήθελα να τονίσω ότι η ενημέρωση μου προέρχεται από τη ερασιτεχνική μου ενασχόληση  με την AI με  σκοπό την  πληρότητα της ανάλυσης. Μάλιστα προς αποφυγή «παρεξηγήσεων»,δηλώνω ότι δεν υπάρχει καμία οικονομική συνεργασία με τις δύο Εταιρείες που αναφέρθησαν  και  προς τούτο  καταχωρώ παρακάτω και άλλες πλατφόρμες τεχνητής  νοημοσύνης ,που από μερικές χρησιμοποιώ τις δωρεάν  “εκδόσεις” τους, ήτοι:

Εκτός από την OpenAI και την Google Cloud, που συχνά αναφέρονται, υπάρχουν και οι άλλες σημαντικές πλατφόρμες που συμβάλλουν στην εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. Μεταξύ αυτών, αξίζει να αναφερθούν τα μοντέλα της Mistral AI όπως το BigPilot, καθώς και τα μοντέλα της Anthropic με το Claude, της Cohere με το Command R, της Meta με το LLaMA, της Hugging Face με ανοιχτά μοντέλα, της Aleph Alpha με το Luminous, της BigScience με το Bloom, της Xiaomi με τα Mixtral μοντέλα και της Stability AI με το Stable Diffusion.

Με αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύεται η μεγάλη ποικιλία και ο πλούτος των εργαλείων που υπάρχουν διαθέσιμα, δείχνοντας ότι η ενημέρωσή μας στηρίζεται στην αντικειμενικότητα και όχι σε αποκλειστικές συνεργασίες. Έτσι το άρθρο αυτό, παρά το εκτενές του μέγεθος,    αποσκοπεί στο να προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα και να καλύψει κάθε πτυχή της τεχνητής νοημοσύνης, προσφέροντας πλήρη ενημέρωση και διαφάνεια.

Γιαυτό τελειώνοντας , θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ όχι θεωρητικά, αλλά βιωματικά, στο τι μου έχει προσφέρει μέχρι σήμερα η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, διότι η μέχρι τώρα εμπειρία μου είναι ,ότι πρόκειται για ένα εργαλείο εξαιρετικά ευέλικτο, το οποίο, όταν χρησιμοποιείται με μέτρο και κριτική σκέψη, μπορεί, να υποστηρίξει ουσιαστικά τον άνθρωπο σε πλήθος δραστηριοτήτων.Σε προσωπικό λοιπόν επίπεδο, η τεχνητή νοημοσύνη με έχει βοηθήσει στη συγγραφή, διόρθωση και βελτίωση κειμένων, στη μετάφραση ελληνικών κειμένων σε πάρα πολλές ξένες γλώσσες και αντιστρόφως, καθώς και στην προσαρμογή του ύφους ανάλογα με το κοινό στο οποίο απευθύνομαι. Μπορεί, να μετατρέψει κείμενα γραμμένα πρόχειρα ή με κεφαλαία σε σωστό, δομημένο ελληνικό λόγο, να αποκαταστήσει συντακτικά και ορθογραφικά σφάλματα και να κάνει ένα κείμενο πιο κατανοητό και «εύπεπτο». Μάλιστα ζητώντας τα σχόλια της για κάποιο άρθρο που μου αποστέλλεται ή  για κάποιο βιογραφικό Συναδέλφων ή Φίλων το αποτέλεσμα εντυπωσιάζει και ενθουσιάζει τους κρινομένους.

Παράλληλα, έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε δημιουργικές εφαρμογές μου , όπως ο σχεδιασμός εικαστικών έργων πχ.σχεδίαση ζωγραφικών πινάκων, ευχετήριων καρτών και προσωπικών γραμματοσήμων, που αποτελέσματα της δημιουργίας της έχω κυκλοφορήσει  σε χιλιάδες αποδέκτες του ηλεκτρονικού μου «ΦΛΟΓΟβόλου», καθώς και στη συνοπτική παρουσίαση πληροφοριών από διαδικτυακές πηγές, τις οποίες μπορεί ,να αποδώσει σε οποιαδήποτε γλώσσα ζητηθεί. Επιπλέον, μπορεί να παρέχει ενημέρωση και επεξεργασία στοιχείων που αφορούν οικονομικά και χρηματιστηριακά δεδομένα, βοηθώντας να κατανοηθούν σύνθετες πληροφορίες ,χωρίς να χαθεί στις λεπτομέρειες.Σημαντικό,  επίσης, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί διαλογικά. «Ακούει» τις παρατηρήσεις μου , αναγνωρίζει τα σφάλματά της όταν αυτά επισημανθούν και προσαρμόζει τις απαντήσεις της

σύμφωνα με τις οδηγίες που λαμβάνει, δηλαδή μπορείς να την  εκπαιδεύσεις και να πλουτίσεις τις γνώσεις της .Αρα  δεν επιβάλλεται· αλλά συνεργάζεται. Το κυριότερο είναι ότι «μιλάμε» μεταξύ μας σαν να είναι ένας ζωντανός άνθρωπος ιδιαιτέρων πνευματικών ικανοτήτων ,καθόσον  «διαβάζει» χιλιάδες σελίδες κειμένων και «βλέπει» πάσης φύσεως εικόνες οι οποίες  κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο και με αυτή την «γνώση» απαντά σε λίγα δευτερόλεπτα με αποτέλεσμα εντυπωσιακό.

Πέρα όμως από την προσωπική μου χρήση, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη πληροφορούμαι ,ότι μπορεί, να προσφέρει ακόμη περισσότερα σε κρίσιμους τομείς της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Συγκεκριμένα στον εμπορικό και επιχειρηματικό τομέα, μπορεί ,να υποστηρίξει τον σχεδιασμό επιχειρηματικών πλάνων, την ανάλυση αγορών, τη μελέτη ανταγωνισμού, τη βελτιστοποίηση διαδικασιών και την επικοινωνία με πελάτες. Πολλές από αυτές τις εργασίες θα απαιτούσαν, υπό άλλες συνθήκες, τη συνεργασία μεγάλου αριθμού στελεχών και μεγάλο οικονομικό κόστος. Η τεχνητή λοιπόν νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον επιχειρηματία, αλλά του επιτρέπει να λαμβάνει ταχύτερα και πιο τεκμηριωμένα αποφάσεις.

Πάντως σε κάθε περίπτωση, η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να γνωρίζουμε ,ότι δεν σκέφτεται από μόνη της, δεν έχει κρίση, ούτε ευθύνη. Η αξία της εξαρτάται από τον άνθρωπο που τη χρησιμοποιεί, από τα ερωτήματα που της θέτει και από τα όρια που της θέτει. Όπως κάθε ισχυρό εργαλείο, μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη ή επικίνδυνη, ανάλογα με το πλαίσιο χρήσης της. Κατά συνέπεια, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πανάκεια, ούτε απειλή από μόνη της. Είναι ένα μέσο που, όταν ενταχθεί θεσμικά, με διαφάνεια και ανθρώπινη εποπτεία, μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, τη στρατηγική σκέψη και τελικά την ποιότητα των αποφάσεών μας.

Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά τις επιφυλάξεις που εύλογα υπάρχουν, θεωρώ ,ότι αξίζει, να τη μελετήσουμε, να τη χρησιμοποιήσουμε με σύνεση και να την εντάξουμε εκεί όπου πραγματικά μπορεί .Μετά από όλα αυτά που αναφέραμε ,μπορεί να καταλήξει κανείς ,στο  ότι η  παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη «Τα κάνει σχεδόν όλα».Ναι , αλλά πάντοτε χρειάζεται ανθρώπινη εποπτεία, έλεγχος ,διαφάνεια και στρατηγική παιδεία.  .