: Φιλελεύθερες Αυταπάτες
Η διαχρονική υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου από έναν Έλληνα επαναστάτη
Αριστείδης Χατζής
18 Σεπτεμβρίου
Φωτογραφία: Ελευθερία του Λόγου του Νόρμαν Ρόκγουελ (1943). Μουσείο Νόρμαν Ρόκγουελ, Στόκμπριτζ, Μασαχουσέτη
Σήμερα είναι μια καλή μέρα για να θυμηθούμε την αξία της ελευθερίας του λόγου και τον ουσιώδη ρόλο της στη διατήρηση της δημοκρατίας. Στα μαθήματά μου, συχνά παραθέτω τον Τζέιμς Μάντισον, αλλά σήμερα θέλω να στραφώ σε έναν Έλληνα φιλελεύθερο διανοούμενο: τον Θεόδωρο Νέγρη (1790-1823). Ο Νέγρης ήταν επαναστάτης, ο πρώτος Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας στην προσωρινή κυβέρνηση του 1822 και — το σημαντικότερο — ο βασικός συγγραφέας του ρεπουμπλικανικού Συντάγματος του 1822, το οποίο συνέγραψε μαζί με τον Ιταλό φιλελεύθερο και Καρμπονάρο από τη Ραβέννα, Βιντσέντσο Γκαλλίνα. Καθ’ όλη τη σύντομη ζωή του, ο Νέγρης υπήρξε σταθερός υπερασπιστής των φιλελεύθερων αξιών. Πέθανε τον Νοέμβριο του 1823 σε ηλικία μόλις 34 ετών, θύμα τύφου. Λίγες μόνο ημέρες μετά τον θάνατό του, το παρακάτω κείμενο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Αθηνών, μια επαναστατική εφημερίδα που ίδρυσε ο φιλελεύθερος διανοούμενος Γεώργιος Ψύλλας και χρηματοδοτήθηκε από Βρετανούς φιλελεύθερους οπαδούς του Μπένθαμ. Τα λόγια του για την ελευθερία του λόγου ηχούν σήμερα τόσο επιτακτικά όσο και το 1824. Η αγγλική μετάφραση είναι δική μου, από το προσεχές βιβλίο μου για την Ελληνική Επανάσταση.
Ένα έθνος δεν είναι ποτέ πραγματικά ελεύθερο αν οι νόμοι του δεν προστατεύουν το δικαίωμα των ανθρώπων να μιλούν, να γράφουν και να δημοσιεύουν ανοιχτά ό,τι έχουν στο μυαλό τους. Όποτε οι άρχοντες θέλουν να περιορίσουν την ελευθερία, η πρώτη ελευθερία που επιτίθενται είναι αυτή — η ελευθερία των ανθρώπων να εκφράζονται χωρίς φόβο ή εμπόδιο.
Αν οι Έλληνες θέλουν πραγματικά την ελευθερία, πρέπει να είναι άγρυπνοι στην προστασία αυτού του δικαιώματος και να μην επιτρέψουν ποτέ να τους το στερήσουν. Οι δεσπότες το φοβούνται, γιατί δεν θέλουν ο Λαός να ξυπνήσει, να αναγνωρίσει την αξία του και να τους αφαιρέσει την εξουσία. Αλλά ο Λαός πρέπει να ξυπνήσει. Πρέπει να μάθει τι έχει σημασία, τι να εκτιμά και τι να απορρίπτει. Εγώ τοποθετώ το καλό του Λαού πολύ πάνω από τα συμφέροντα των λίγων που ωφελούνται από το να τον κρατούν αμαθή και κοιμισμένο.
Τώρα εγώ τι να πω και να γράψω μετά την τελευταία παράγραφο του άρθρου ,στην οποίαν ομνύω και γιαυτό συχνά-πυκνά δηλώνω ότι αρνούμαι να σιωπήσω.
Δεν θα αναφερθώ σε συνΑνιχνευτές ”φίλους ” που αγρυπνούν να μου στερήσουν αυτό το δικαίωμα, .ευχαριστώντας και πάλι τον κ. Διαχειριστή των Ανιχνεύσεων για την φιλοξενία και όλους τους αναγνώστες τους.
Όταν ο πάντα χομεγελαστός αρθρογράφος ήταν μέλος τής επιτροπής αγγελλπουλείου επιτροπής για το ’21, είχε βαλθεί ως συνεπής εθνομηδενιστής να ξεφτιλίσει όλους τούς Αγωνιστές τής Εθνεγερσίας και στο τέλος τα είχε βάλει και με τον Καποδίστρια. Πείραξε πολλούς (εμένα καθόλου) ότι το αποκάλεσε δικτάτορα. Κατόπιν, όμως, ισχυρίστηκε ότι ο Καποδίστριας ελάμβανε μισθό και μάλιστα πολύ μεγάλο και επεφυλάχθη να προσκομίσει στοιχεία γι αυτό. Έχουν περάσει 4 χρόνια, δεν ξέρω αν εξακολουθεί να χαμογελά, πάντως στοιχεία δεν προσκόμισε.
Το παραπάνω σχόλιό μου μπήκε κατά λάθος ως απάντηση σε σένα. Δεν είναι.
Ναι ο μοναδικός σαν τον Μ. Αλέξανδρο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν -με τα μέτρα των σημερινών δημοκρατών-κυβερνήτης (και ο Μεταξάς απεκαλείτο κυβερνήτης), δικτάτορας ,γιατί δεν είχε Βουλή -τι Βουλή δηλαδή θα είχε χειρότερη από τα γνωστά για την φλυαρία και τις αντιδικίες τους σύγχρονα φοιτητικά αμφιθέατρα.
΄Όσοι πούροι δημοκράτες την ίδια γνώμη έχουν για τον μεγάλο Καποδίστρια .
Πάντως προσπάθησε , αλλά ”δεν πέρασε τα δικά του ”στην Επιτροπή της κυρίας Αγγελοπούλου.