Του Παντελή Σαββίδη
(Φωτ.: pixabay.com/users/dji-agras-12491421/)
Οι συνεχείς κινητοποιήσεις των αγροτών στην Ελλάδα δεν αποτελούν ένα ακόμη επεισόδιο περιοδικής κοινωνικής έντασης. Αντίθετα, εκφράζουν μια βαθιά δομική αναταραχή που αγγίζει τον πυρήνα της αγροτικής παραγωγής, της ευρωπαϊκής πολιτικής και των παγκόσμιων μετασχηματισμών στη γεωργία.
Το ελληνικό αγροτικό ζήτημα μοιάζει τοπικό, αλλά στην πραγματικότητα βρίσκεται στον χάρτη μιας παγκόσμιας αναδιάταξης γης, ισχύος και παραγωγής.
Οι Έλληνες αγρότες εδώ και μήνες βρίσκονται σε συνεχή κινητοποίηση, καταγγέλλοντας ότι η πολιτική της κυβέρνησης και οι καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις τους οδηγούν σε οικονομική ασφυξία. Οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα, οι καθυστερήσεις του ΕΛΓΑ και η απουσία ρεαλιστικής στήριξής τους έχουν αφήσει χωρίς δίχτυ ασφαλείας, την ώρα που οι τιμές στις ζωοτροφές, τα καύσιμα, το ρεύμα και τα λιπάσματα παραμένουν σε δυσθεώρητα επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί βλέπουν το παράδοξο: οι τιμές στο ράφι εκτοξεύονται, αλλά ο ίδιος ο αγρότης αμείβεται συχνά κάτω από το κόστος παραγωγής. Η έλλειψη ελέγχων στους μεσάζοντες, ο αθέμιτος ανταγωνισμός από εισαγωγές χαμηλού κόστους και η δυσκολία πρόσβασης σε ρευστότητα συνθέτουν ένα εκρηκτικό μίγμα.
Η εφαρμογή της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς.
Στην ελληνική ύπαιθρο, όπου κυριαρχούν μικρά κτήματα και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, οι νέες πράσινες υποχρεώσεις συχνά μεταφράζονται σε πρόσθετο κόστος και γραφειοκρατία. Οι αγρότες ζητούν ουσιαστική στήριξη, διάφανη τιμολόγηση και πραγματική προστασία από αθέμιτες πρακτικές –ζητούν στην ουσία τη δυνατότητα να συνεχίσουν να υπάρχουν.
Η ΚΑΠ εδώ και χρόνια δεν έχει στόχο την ποσοτική αύξηση της παραγωγής, αλλά τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και το δημοσιονομικό «μάζεμα». Η πράσινη μετάβαση επιβάλλει περιορισμούς στη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, αγρανάπαυση γης, και αυστηρότερες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.
Στην πράξη, αυτό οδηγεί σε συρρίκνωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και σε μικρότερη παραγωγή. Η ΕΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή γεωργία είναι ήδη υπερπαραγωγική. Οι παγκόσμιες αγορές μπορούν να καλύψουν μέρος των αναγκών. Το περιβαλλοντικό κόστος της εντατικής γεωργίας είναι πλέον μη βιώσιμο.
Ωστόσο, η Ελλάδα επηρεάζεται δυσανάλογα. Ενώ χώρες όπως η Ολλανδία, η Ισπανία ή η Γαλλία διαθέτουν υψηλή τεχνολογία, μεγάλης κλίμακας μονάδες και ισχυρές αγροδιατροφικές βιομηχανίες, η ελληνική παραγωγή παραμένει πολυτεμαχισμένη, με περιορισμένες δυνατότητες εκσυγχρονισμού.
Έτσι, ενώ η ευρωπαϊκή πολιτική προωθεί την πράσινη μετάβαση, οι επιπτώσεις στην Ελλάδα μοιάζουν να οδηγούν σε αποδιάρθρωση αντί για μετασχηματισμό. Η συρρίκνωση της παραγωγής εδώ είναι πραγματική, ενώ αλλού η γεωργία –με επενδύσεις, τεχνολογία και αγορά– ακμάζει.
Η διεθνής τάση είναι σαφής: η γη συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερα χέρια.
Τα τελευταία 20 χρόνια παρατηρείται παγκόσμια μαζική αγορά γης στην Αφρική από κράτη και πολυεθνικές, κυριαρχία κολοσσών στη Λατινική Αμερική, είσοδος funds στη γεωργία της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, ταχεία άνοδος της γεωργίας ακριβείας, όπου μόνο μεγάλοι παίκτες μπορούν να αντέξουν το κόστος.
Η μετάβαση σε ένα «πράσινο», ψηφιακό μοντέλο απαιτεί τεράστιες επενδύσεις –οι μικροί παραγωγοί δεν μπορούν να τις σηκώσουν. Το αποτέλεσμα είναι οι μικροί αγρότες σταδιακά να βγαίνουν από το σύστημα, η γη τους να συγκεντρώνεται, και η παραγωγή να μετατρέπεται σε βιομηχανία. Η ίδια τάση παρατηρείται στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, ακόμη και στην Ευρώπη.
Το αγροτικό τοπίο περνά από τα χέρια νοικοκυριών στα χαρτοφυλάκια επενδυτικών σχημάτων.
Το μέλλον της γεωργίας μπορεί να συνοψισθεί στην τεχνολογικοποίηση της παραγωγής, σε λιγότερους αγρότες και περισσότερες εταιρείες οι οποίες θα συγκεντρώσουν ισχύ, στην είσοδο του μεγάλου κεφαλαίου στον αγροτικό τομέα και τη διαμόρφωση του νέου φεουδάρχη.
Όποιος ελέγχει τη γη και την τροφή αποκτά στρατηγικό πλεονέκτημα.
Οι Έλληνες αγρότες δεν διαμαρτύρονται μόνο για το κόστος παραγωγής ή τις αποζημιώσεις. Διαμαρτύρονται επειδή αισθάνονται ότι βρίσκονται στην άκρη ενός συστήματος που αλλάζει ριζικά και τους αφήνει απ’ έξω. Η αγροτική πολιτική της ΕΕ, οι διεθνείς τάσεις συγκέντρωσης της γης και η παγκόσμια μετάβαση σε ένα βιομηχανικό-τεχνολογικό μοντέλο γεωργίας συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο ο παραδοσιακός αγρότης δυσκολεύεται να επιβιώσει.
Καθότι άσχετος με τα της αγροτικής οικονομίας, δεν είμαι ικανός ούτε αρμόδιος να εκφέρω κρίση για την ουσία του άρθρου.
Είμαι σε θέση όμως – ως θιγόμενος – να καταθέσω την ενόχλησή μου από τον τρόπο που οι αγρότες διεκδικούν τα (όποια και όσο δίκαια ή άδικα) αιτήματά τους.
Αν θεωρούν ότι η παρακώλυση των μεταφορών και του εμπορίου, ως και η ταλαιπωρία απλών πολιτών, που επιθυμούν να μετακινηθούν για την εργασία τους ή τις υποχρεώσεις τους, είναι η εύκολη λύση στο πρόβλημά τους, τότε όχι μόνο σφάλλουν, αλλά το μόνο που καταφέρνουν είναι να στρέψουν την υπόλοιπη κοινωνία εναντίον τους, αντί να κερδίσουν την συμπάθειά τους.
Συν τοις άλλοις, το ότι το είδος αυτό διαμαρτυρίας έχει καταντήσει σχεδόν εθιμικό και μάλιστα σε εποχικές περιόδους ελλείψεως αγροτικών εργασιών, δεν πείθει ότι εκφράζει κάποια επιτακτική ανάγκη ή ιδιαίτερη δυσχέρεια.
Να θυμίσω, απλώς, ότι όταν πριν μερικά χρόνια οδηγήθηκαν σε παρατεταμένη απεργία οι οδηγοί φορτηγών, οι αγρότες διαμαρτύρονταν διότι τα προϊόντα τους δεν μπορούσαν να διακινηθούν και καταστρέφονταν!
Εν κατακλείδι, κατά την άποψή μου, μια διεκδίκηση έχει νόημα όταν απειλεί ευθέως το μέρος με το οποίο οι διαμαρτυρόμενοι επιθυμούν να διαπραγματευθούν και όχι όταν επιχειρεί έμμεση πίεση, μέσω ταλαιπωρίας άλλων κοινωνικών ομάδων. Το αυτό έχει γενική ισχύ, προφανώς, και δεν αφορά μόνο τους αγρότες. Σε κάθε άλλη περίπτωση γινόμαστε μάρτυρες μιας κοινωνίας σε αποδόμηση, με σύνθημα “εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί ΠΑΡΤΗΣ”!
Το δημογραφικό είναι το πρώτο πρόβλημα της Πατρίδος μας και αυτό το δημογραφικό -που στον πρωτογενή τομέα σημαίνει έλλειψη γεωργοκτηνοτροφικών χεριών (από την αστυφιλία των νέων μας).
Αν αυτό δεν αντιμετωπισθεί μέχρι το 2030 στην επόμενη 10ετία οι μεγάλες Ελληνικές αγροτικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις -μεμονωμένων ή συνασπισμένων γεωργοκτηνοτρόφων -”θα νοικιάζουν” και θα μεταφέρουν περιοδικώς ”εργάτες γης και ζώων ” Ο,ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΒΡΙΣΚΟΥΝ επειδή η Ελλάδα μας είναι ”Παράδεισος” για την καλλιέργεια σπόρων ,φρούτων ,λαχανικών ,κτηνών , ιχθύων και ιχθυηρών .
ΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ μας -παιδιά των οποίων είμαστε οι περισσότεροι-ξέχασαν ότι οι γονείς τους για την παραγωγή τους ”κρέμονταν από τις καιρικές συνθήκες και από τον Θεό ” , ότι το κράτος από το 1958 μέχρι το 1981 με τους αναδασμούς , τα εγγειοβελτιωτικά έργα ,τις κατώτατες τιμές των προϊόντων τους και τον ΟΓΑ-ΕΛΓΑ βελτίωνε τα έσοδα τους ,ενώ με την ακμαία τότε Αγροτική Τράπεζα ”έσβηνε και τα χρέη των μπαταχτσήδων”.
Στην ΕΟΚ -στην οποία μας έβαλε ο πεισματάρης Μακεδόνας Καραμανλής- βρήκαν την αγελάδα ”που βγάζει γάλα όλα το χρόνια” και ”έφαγαν με χρυσά κουτάλια”, ιδίως οι ψεύτες και απατεώνες .
Από τότε που αυτή η Ένωση έχει επεκταθεί και σε κράτη της Ανατολικής Ευρώπης -τα οποία παράγουν και αυτά γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα- μίκραινε η πίττα που μοιράζονταν τα 10 ,15 χώρες στην 20ετία 1980-2000 .
Εξετέθησαν -όχι λίγοι -και με τον ΟΠΕΚΕΠΕ-και τώρα δυσκολεύουν πολύ τα πράγματα γιαυτούς , -που παρασυρόμενοι και από τους λαϊκιστές πολιτικούς των πόλεων- έχοντας και τα ”δρεπανηφόρα άρματα ” ΜΠΗΚΑΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ να διώξουν τον Μητσοτάκη, ΓΑΙ ΝΑ ΦΕΡΟΥΝ ΤΟΝ ΚΑΝΕΝΑΝ και να ”μαλλιοτραβιούνται” στην συνέχεια μαζί με τους άλλους Έλληνες.
Οι συντηρητικές και Θεοσεβούμενες οικογένειές τους δεν τους ακολουθούν ,αλλά τι να πουν .
Υ.Γ Οι εξαγωγές αγροκτηνοτροφικών προϊόντων από την Ελλάδα σημειώνουν ιστορικά υψηλά ,με το εμπορικό ισοζύγιο αγροδιατροφικών να γίνεται πλεονασματικό , ξεπερνώντας τα 10 δισ.ευρώ, τονίζοντας την ανάγκη στήριξης των εξαγωγικών επιχειρήσεων .
Στον ιστότοπο gov.gr -γεωργία ,κτηνοτροφία βλέπουμε τις εξαγωγές ελληνικών αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων σε όλο τον κόσμο .
ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΣ Ο ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΛΕΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΧΕΡΙΑ .
ΑΥΤΑ τα χέρια ΠΟΙΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙ για να μην έρθουν οι ”βάρβαροι” φεουδάρχες , που θα καλύψουν το κενό στο καλύτερο περιβόλι της γης;;;.
ΤΕΛΟΣ.
Ας καθίσουν παραγωγοί ,μεσίτες και έμποροι να μας εξηγήσουν για τις τιμές των προϊόντων της πρωτογενούς παραγωγής .
Πάντως ”τζάμπα” δεν μεταφέρονται και δεν αποθηκεύονται τα προϊόντα τους, που και οι ”κιμπάρηδες” καταναλωτές-αν και ακριβά- τα αγοράζουν πολλά να τα σαπίζουν στα μπαλκόνια τους .
Γράφετε:
“Ωστόσο, η Ελλάδα επηρεάζεται δυσανάλογα. Ενώ χώρες όπως η Ολλανδία, η Ισπανία ή η Γαλλία διαθέτουν υψηλή τεχνολογία, μεγάλης κλίμακας μονάδες και ισχυρές αγροδιατροφικές βιομηχανίες, η ελληνική παραγωγή παραμένει πολυτεμαχισμένη, με περιορισμένες δυνατότητες εκσυγχρονισμού.”
Οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις δεν κρίνονται από την έκτασή τους, αλλά από την απόδοση αυτής της έκτασης. Οι Ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις, παρά την διαδεδομένη προπαγάνδα, δεν είναι ούτε τόσο μικρές (ως προς την έκταση), ούτε τόσο κατακερματισμένες, ούτε υπολείπονται ως προς την απόδοσή (ως προς τους όγκους) τους έναντι των ευρωπαϊκών.
Επίσης, οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις, πολύ λίγο επηρεάζονται από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Πρόκειται γενικά για τομέα, ο οποίος εξελίσσεται αργά ή και καθόλου. Και αναφέρομαι στη δομική γεωργία. Όπως όλοι είδαμε και με τους σιτοβολώνες της Ουκρανίας.
Η Ελλάς διαθέτει κορυφαίες αγροδιατροφικές βιομηχανίες, ειδικά στον τομέα των γαλακτοκομικών. Τέτοιες, που θα μπορούσαν να εκτοπίσουν οποιαδήποτε ξένη παρόμοια βιομηχανία από κάθε ράφι. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει. Για την ακρίβεια συμβαίνει το αντίθετο. Γιατί συμβαίνει αυτό είναι γνωστό.
Η αλυσίδα τροφοδοσίας καθορίζεται αποφασιστικά από τον έλεγχο του τελικού σημείου παροχής του αγαθού. Ο έλεγχος του τελικού σημείου φέρει τα προϊόντα στον καταναλωτή. Η λιανική, όπως ολιγοπωλείται και ολιγοψωνείται σήμερα, προωθεί πολύ συγκεκριμένα συμφέροντα. Για αυτό τα ράφια των καταστημάτων έχουν κατακλυστεί από αμφισβητούμενης ποιότητας δανέζικα γαλακτοκομικά και άνοστα ολλανδικά οπωροκηπευτικά. Φέτος σε νησί των Κυκλάδων, χωρίς ντροπή, πωλούνταν εισαγόμενα ψάρια! Όσοι έχουμε μια ηλικία, εύκολα συγκρίνουμε τα σημερινά άθλια οπωροκηπευτικά και κρεατικά με εκείνα προ του 2000.
Σε αυτό το σύστημα τροφοδοσίας, η ελληνική παραγωγή δεν έχει χώρο. Πολύ περισσότερο η ελληνική αγροτική παραγωγή.
Κάνετε, όμως, λάθος να ονομάζετε αυτό το μοντέλο φεουδαρχικό, γιατί στην πραγματικότητα είναι ο τρόπος γέννησης και ανάπτυξης της αστικής τάξης. Δηλαδή, ο έλεγχος της εμπορικής διακίνησης διαμέσου διοικητικών πράξεων του Κράτους.
Η φεουδαρχια με το απολυτο εννοιολογικο της περιεχομενο εχει παρελθει. Ο χαρακτηρισμος του μοντελου ως φεουδαρχικου εχει να κανει με την συσσωρευση αγροτικων εκτασεων στα χερια μεγαλων εταιρειων και τον ελεγχο απο αυτες της παραγωγης. Ορισμενες απο τις επισημανσεις σας τις βρισκω αξιοπροσεκτες.
Γιατί οι άλλες χώρες τα καταφέρνουν στη γεωργία και εμείς όχι; Οι συνεταιρισμοί γιατί απέτυχαν; Οι επιδοτήσεις; Τι ψήφιζαν τόσα χρόνια οι αγρότες;
Ρωτάτε για την γεωργία ,αλλά υπάρχει άλλος τομέας που η χώρα μας πέτυχε περισσότερα από άλλες χώρες και ποιος, ποιοι;;;.
Αυτό δεν πρέπει να ερευνηθεί και να δοθούν απαντήσεις ,ιδίως από όσους μονίμως πετροβολούν , κυρίως τις κυβερνήσεις της λεγόμενης Δεξιάς ,οι οποίες προσπαθούν ”να τα συμμαζέψουν” , όπως και τώρα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ αυτή η κυβέρνηση ”κυνηγά” και τους ψηφοφόρους της ”φραπέδες και άλλους λακέδες”;;;.
Προσωπικά έχω πεισθεί πως η κατάντια μας σε όλα τα θέματα έναντι των άλλων ευρωπαίων εταίρων μας είναι ότι εμείς κυβερνηθήκαμε επί 27 χρόνια από δύο κυβερνήσεις της Αριστεράς ,με πρωθυπουργούς τον αείμνηστο Ανδρέα και τον άσχετο Αλέξη, που χλεύαζαν την Ευρώπη και χάϊδευαν -από πάνω μέχρι κάτω- όλους πικραμένους και μη Έλληνες ,αδιαφορώντας για την Πατρίδα , όπως ήταν και την θέλουμε .
ΔΕΝ ΕΙΠΕ ΤΥΧΑΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ 36 ΧΡΟΝΙΑ Ο ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ ΟΤΙ ”Η ΕΛΛΑΣ ΚΑΤΕΣΤΗ ΑΠΕΡΑΝΤΟ ΦΡΕΝΟΚΟΜΕΙΟ” .
Ας το αναλύσουν οι ”ειδικοί” ,δημοκράτες πραγματικοί και μη .