Για σχεδόν ένα ολόκληρο λεπτό, οι σύνεδροι στο κομματικό συνέδριο της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) στη Στουτγκάρδη χειροκροτούσαν τον επίτιμο προσκεκλημένο που καθόταν στην πρώτη σειρά. Η Άνγκελα Μέρκελ αποθεώθηκε και δίπλα της στεκόταν αμήχανα ο Φρίντριχ Μερτς, ο καγκελάριος της Γερμανίας και ο πιο ένθερμος πολέμιός της στο εσωτερικό του κόμματος. «Στο πλευρό της…», ψέλλισε, αναγνωρίζοντας τη επικοινωνιακή της νίκη.
Η Άνγκελα Μέρκελ – καγκελάριος από το 2005 έως το 2021, πρώην πρόεδρος της CDU και επί χρόνια αντίπαλος του Μερτς – είχε σε μεγάλο βαθμό αποφύγει τις κομματικές εκδηλώσεις μετά την αποχώρησή της από την εξουσία. Στη Στουτγκάρδη, όμως, την Παρασκευή, η 71χρονη δεν έγινε δεκτή απλώς με τυπική ευγένεια αλλά θέρμη. Πολλοί σύνεδροι σηκώθηκαν όρθιοι για να την αποθεώσουν, αναφέρει το Politico και σχολιάζει:
«Τα κομματικά συνέδρια είναι προσεκτικά σκηνοθετημένες διοργανώσεις, μισό πολιτική συγκέντρωση και μισό συνάντηση παλιών γνωστών. Οι επιδείξεις ενότητας συχνά κρύβουν βαθύτερες εντάσεις. Κι όμως, η σιωπηλή και σύντομη παρουσία της Μέρκελ στη Στουτγκάρδη έλεγε πολλά: για την ίδια, για τον Μερτς και για το κόμμα που και οι δύο διαμόρφωσαν. Όποιες κι αν είναι οι εσωκομματικές συζητήσεις για την κληρονομιά της, μια επίσημη ρήξη με τον «μερκελισμό» δεν φαίνεται να είναι άμεση. Αντίθετα, ο Μερτς μοιάζει όλο και περισσότερο με τη γυναίκα απέναντι στην οποία κάποτε είχε ταχθεί».
Η στροφή του Μερτς
Η μετατόπιση αυτή συμπυκνώθηκε σε μία φράση από την ομιλία του: «Έχω λάβει την τελική απόφαση να αναζητήσω στήριξη για τις πολιτικές μας αποκλειστικά στο πολιτικό κέντρο». Η πρόταση αυτή σηματοδότησε μια αξιοσημείωτη στροφή. Και ήταν δύσκολο να μη φανταστεί κανείς τη Μέρκελ να την καταγράφει με σιωπηλή ικανοποίηση.
Έναν χρόνο νωρίτερα, λίγο πριν από την έναρξη της ομοσπονδιακής προεκλογικής εκστρατείας, η κοινοβουλευτική ομάδα CDU/CSU υπό τον Μερτς είχε καταθέσει μια μη δεσμευτική αλλά συμβολικά ισχυρή πρόταση υπέρ μιας αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής. Το ψήφισμα πέρασε μόνο επειδή το υπερψήφισε και το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Αυτή η κοινοβουλευτική συνεργασία έσπασε ένα ταμπού στη γερμανική πολιτική, όπου όλα τα καθιερωμένα κόμματα έχουν δεσμευτεί σε ένα «τείχος δημοκρατίας» απέναντι σε κάθε μορφή συνεργασίας με το AfD.
«Δεν κοιτάζω ούτε δεξιά ούτε αριστερά· σε αυτά τα ζητήματα κοιτάζω ευθεία μπροστά», είχε δηλώσει τότε ο Μερτς. Πολλοί ερμήνευσαν τη φράση ως διάθεση να «σπάσει» το «τείχος». Η πολιτική αριστερά αντέδρασε και ακολούθησαν μαζικές διαδηλώσεις. Η Μέρκελ, σπάζοντας τη σιωπή που τηρούσε μετά την καγκελαρία της, χαρακτήρισε την κίνηση του Μερτς λάθος. Τώρα μπορεί να νιώθει ικανοποίηση και δικαίωση με τη νέα του τοποθέτηση, καθώς ο Μερτς υπήρξε σφοδρός επικριτής της για τις πολιτικές της στο μεταναστευτικό.
Η πικρή διαπίστωση του Μερτς
Κάτι που γεννά το ερώτημα: γιατί η Μέρκελ έτυχε τόσο θερμής υποδοχής στη Στουτγκάρδη, παρότι μεγάλα τμήματα του κόμματος συμφωνούν ότι η θητεία της περιλάμβανε σοβαρά σφάλματα — από την πολιτική της απέναντι στη Ρωσία έως τον χειρισμό της μεταναστευτικής κρίσης του 2015;
Για χρόνια, ο Μερτς κρατούσε αποστάσεις, υποσχόμενος να κάνει την CDU «ξανά διακριτή» και το γερμανικό κράτος «πιο ικανό να επιβάλει την εξουσία του». Τώρα έλεγε: «Αγαπητή Άνγκελα, καλώς ήρθες στη Στουτγκάρδη».
Πρόκειται για ένδειξη ότι οι πεποιθήσεις του έχουν αμβλυνθεί; Ή μήπως ο Μερτς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πλειοψηφία στο κόμμα του προτιμά την αρμονία, αληθινή ή σκηνοθετημένη, από την ανοιχτή σύγκρουση – ιδίως όταν διακυβεύεται η εξουσία;
Όπου κι αν κινούνταν η Μέρκελ στο συνεδριακό κέντρο, τα βλέμματα και τα κινητά τηλέφωνα στρέφονταν προς το μέρος της. Την υποδέχονταν με θέρμη, την αγκάλιαζαν, της ζητούσαν σέλφι. Οι σύνεδροι περιέγραφαν επανειλημμένα το κόμμα ως «οικογένεια», ακόμη και κάποιοι που την είχαν επικρίνει στο παρελθόν.
Η Γιάνα Σίμκε, πρώην βουλευτής της CDU από το Βρανδεμβούργο και σήμερα επικεφαλής της γερμανικής ένωσης ξενοδόχων και εστιατόρων, ανήκει στη συντηρητική πτέρυγα που επί χρόνια ενοχλούνταν από τη μετριοπαθή πορεία της Μέρκελ. «Το βλέπω πολύ θετικά που η πρώην καγκελάριος είναι εδώ», είπε. Κατά την ίδια, η Μέρκελ ήθελε να δείξει στήριξη στον Μερτς.
Παρόμοιο τόνο υιοθέτησε και ο Γενς Σπαν, νυν επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU και πρώην υπουργός Υγείας της Μέρκελ. «Ένα κομματικό συνέδριο είναι μια στιγμή τοποθέτησης, αλλά είναι και μια οικογενειακή γιορτή», δήλωσε. «Και η Άνγκελα Μέρκελ είναι μέρος της οικογένειας».
Ο Φόλκερ Κάουντερ, επί χρόνια επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας επί Μέρκελ, το έθεσε ωμά: «Το κόμμα θέλει ενότητα, όχι διαμάχη». Και ο πρωθυπουργός της Σαξονίας, Μίχαελ Κρέτσμερ, αντέδρασε εμφανώς στην ιδέα ρήξης με τη Μέρκελ: «Σε καμία περίπτωση!»
Μια «win-win» επίσκεψη
Πρώην ομοσπονδιακός υπουργός, που μίλησε στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, έδωσε μια πιο στρατηγική ερμηνεία: για τη Μέρκελ, η επίσκεψη ήταν «win-win». Έδειξε ότι εξακολουθεί να νοιάζεται για το κόμμα και για τον Μερτς, ανεξαρτήτως προσωπικών αντιπαθειών, δεν υπήρχε ουσιαστικά άλλη επιλογή από το να υιοθετήσει συμφιλιωτικό τόνο.
Ίσως να υπήρχε και εκλογικός υπολογισμός, πρόσθεσε ο πρώην υπουργός. Στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, όπου ο επικεφαλής της CDU στο κρατίδιο, Μάνουελ Χάγκελ, επιδιώκει να νικήσει τον Τσεμ Οζντεμίρ των Πρασίνων στις περιφερειακές εκλογές της 8ης Μαρτίου, οι φωτογραφίες με τη Μέρκελ ενδέχεται να προσελκύσουν κεντροαριστερούς ψηφοφόρους πιο αποτελεσματικά από ό,τι εικόνες με τον Μερτς.
Στο τέλος της ημέρας, η CDU ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη δυνατότητα διακυβέρνησης. Από πού θα αντλήσει ψηφοφόρους — και με ποια εικόνα, ποιο μήνυμα ή ποιες υποσχέσεις — έρχεται δεύτερο
«Merzel»…
Στο διαδίκτυο, επικριτές επινόησαν το λογοπαίγνιο «Merzel», χλευάζοντας τη σύγκλιση Μερτς και Μέρκελ. Στο εσωτερικό του κόμματος, ωστόσο, οι αντιδράσεις είναι ελάχιστες.
Περίπου το 91% των συνέδρων επανεξέλεξε τον Μερτς στην ηγεσία της CDU στη Στουτγκάρδη — ισχυρότερη επιβεβαίωση από εκείνη που έλαβε πρόσφατα ο Βαυαρός ομόλογός του, επικεφαλής της CSU Μάρκους Ζέντερ, ή ο αντικαγκελάριος των Σοσιαλδημοκρατών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ.
Ο Μερτς φεύγει από τη Στουτγκάρδη έχοντας επιβεβαιώσει την ηγετική του θέση στο CDU. Αλλά και για την Μέρκελ ήταν μια νίκη, μια – έστω και καθυστερημένη – δικαίωση.
https://www.ieidiseis.gr/kosmos/701821/i-megali-niki-tis-merkel-tin-apotheosan-o-merts-kai-ta-meli-toy-kommatos-sto-synedrio-toy-cdu/
