Της ΑΡΙΑΔΝΗΣ ΧΑΤΖΗΓΙΩΡΓΗ
Οι άνθρωποι που ασκούν ή έχουν ασκήσει εξουσία, κατά κανόνα έχουν μια παραπλανητική εικόνα για το πώς βρέθηκαν εκεί. Άσχετα από τη στρατηγική που ακολούθησαν -ο λαός το λέει, πόσες κατουρημένες ποδιές χρειάστηκε να φιλήσουν- για χρόνια ή για τη μισή ζωή τους, πιστεύουν ότι βρίσκονται εκεί αποκλειστικά με την αξία τους. Φυσικό επακόλουθο, όσοι βρίσκονται κάτω από την εξουσία τους να είναι χαμηλότερης πνευματικής ικανότητας και κατάλληλοι μόνο για τη λάντζα. Αυτή η πεποίθηση έχει μια σειρά από πλεονεκτήματα για τους από κάτω, που τα αξιοποίησε στο έπακρο η αττική κωμωδία. Ο λαντζέρης βλέπει την αλήθεια ολοκάθαρα! Τώρα, και στους λαντζέρηδες υπάρχουν διαβαθμίσεις. Υπάρχουν οι συνειδητοί λαντζέρηδες, που προτιμούν την ελευθερία της χειρωνακτικής εργασίας, την απαλλαγμένη από φιλοδοξίες, ίντριγκες και παράπονα, με αντίτιμο την επαγγελματική εκτέλεση του έργου τους και έτερον ουδέν. Υπάρχουν οι λαντζέρηδες, που παρόλα αυτά, θέλουν να γίνουν πασάδες -επί οθωμανικής αυτοκρατορίας συνέβαινε συχνότατα- και συγκεντρώνουν πληροφορίες, κινούνται, μιλούν ή δεν μιλούν κατόπιν υπολογισμού και πλένουν με στόχο. Οι πιο αξιοπρόσεκτοι, μετά τους ήρεμους και στέρεους πρώτους ανήκουν στην τελευταία κατηγορία. Είναι οι αναχωρητές, που βγάζουν το ψωμί τους πλένοντας στα βρώμικα νερά για να έχουν το μυαλό τους καθαρό. Σπουδαίοι επιστήμονες και συγγραφείς έζησαν έτσι. Με απόφαση.
Η διαφθορά παρουσιάζει ένα ατελείωτο ενδιαφέρον για αυτούς τους λαντζέρηδες-φιλοσόφους. Ο διευθυντής κλέβει, κάνει εξωχώριες για να κλέβει καλύτερα και πιο άνετα, μαζεύει γύρω του κι άλλους που τον βοηθούν ως προκάλυμμα για να κλέβει, αλλά νομίζει ότι έχει απαράμιλλες ικανότητες. Μπορεί να ζήσει φερ’ ειπείν, μόνο στις γειτονιές των πλουσίων. Τις υπέροχες αυτές γειτονιές, όπου ακούγονται μόνο άγριοι σκύλοι για να φοβίζουν τους κλέφτες, άνθρωποι δεν κυκλοφορούν στους δρόμους, εκτός από παραδουλεύτρες με μεγάλες μαύρες τσάντες αγορασμένες από τα πανέρια για τα ρούχα της δουλειάς τους και κανείς δεν λέει σε κανέναν καλημέρα. Νομοτελειακά, όπως η άνοιξη που ακολουθεί τον χειμώνα και και το καλοκαίρι την άνοιξη, οι κατουρημένες ποδιές πέφτουν από την εξουσία και οι διευθυντές που έχουν ανοιχτεί πολύ και τους έχουν παρατήσει και τα προκαλύμματά τους, κατευθύνονται σε δυαράκια στην πόλη, ή σε ό,τι άφησαν οι γονείς. Με πολύ κόπο ξαναβρίσκουν κάτι, αλλά πια δεν μπορούν να δρέψουν τους καρπούς των ικανοτήτων τους, όπως παλιά. Τώρα τους αγοράζεις σε φιλικές τιμές. Ο λαντζέρης χαμογελά. Ο διευθυντής δίνει εντολή: κιτρινίστε το! Κι αφού κιτρινίσει καλά, σφάχτε το! Και να τα αίματα στον δημόσιο βίο, να οι επιθέσεις, οι παραλογισμοί και οι δήθεν επιστημονικές αναλύσεις.
Δεν πρέπει επ’ ουδενί να νικήσει ο ορθός λόγος στο μαγειρείο μας. Όσοι είναι ειλικρινείς παραδέχονται ότι για λίγο, για σύντομα διαστήματα έξαρσης, υπήρξε ελευθερία του λόγου στην Ελλάδα και μια κάποια δικαιοσύνη, μετά από τρομακτικές δοκιμασίες. Όταν τα ωραία και υψηλά ξεφούσκωσαν, άντε πάλι, ο παλιός ο τρόπος. Άντε πάλι το συμφέρον κι άντε πάλι οι ίδιοι και οι ίδιοι να εκμεταλλεύονται, γιατί έτσι το βρήκαν από τους πατεράδες τους, έτσι το βρήκαν από τους παππούδες τους.
Κακώς μας λιβάνιζαν με το πνεύμα του διαφωτισμού στα σχολεία. Κακώς, κάκιστα διαβάζουμε τον Όμηρο και τον Ευριπίδη και ακούμε από τα χείλη τους, τους νόμους της ζωής. Στους πασάδες πρέπει να τρέξουμε, με τα μπαϊράκια με τις τρεις αλογοουρές, που δεν θα αφήσουν κανέναν αγαθό να πολιτεύεται με γνώμονα αρχές. Θα τον κιτρινίσουν και θα τον ματώσουν. Για γνώση και συμμόρφωση των άλλων. Πλένε τα πιάτα σου. Μην παραπονιέσαι, μη ζητάς. Κάτω από τα λόγια και τις γνώμες, έχουν γεμίσει ανταλλάγματα πολλά χέρια.
Φωτογραφία:
Λάντζα μαγειρείου παλαιού τύπου.
