Του Παντελή Σαββίδη
«Αν η Θεσσαλονίκη γίνει μεταφορικό επίκεντρο, η Β. Μακεδονία θα κερδίσει σημαντικό οικονομικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα», δήλωσε σε φόρουμ που πραγματοποιήθηκε στην πόλη ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας Κρίστιαν Μίτσκοσκι.
Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο συλλογικό υποσυνείδητο όλων των βαλκανικών-και άλλων- λαών, αλλά ένας συμπλεγματισμός του Κέντρου την έχει καθηλώσει και την υπονομεύει λες και πρόκειται για εχθρική πόλη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο περίφημος προβλήτας 6 που έχει ξεπεράσει σε μύθο και το Γεφύρι της Άρτας. Κατασκευάζεται στις πρωθυπουργικές εξαγγελίες από τη δεκαετία του 70 αλλά ακόμη η κατασκευή του βρίσκεται στις φαντασιώσεις των πολιτικών.
Για να διαδραματίσει τον ρόλο μεταφορικού κέντρου, που θέλει ο Μίτσκοσκι, η πόλη πρέπει να αναπτύξει το λιμάνι της. Ελάχιστες είναι οι παρεμβάσεις που χρειάζονται. Αλλά δεν γίνονται εδώ και δεκαετίες. Γιατί;
Η Θεσσαλονίκη είναι πόλη αγαπητή στους βόρειους γείτονες, στους Βούλγαρους, τους Αλβανούς, τους Τούρκους, τους Ισραηλινούς αλλά δεν είναι σίγουρο ότι την συμπαθεί το αθηναϊκό κράτος. Αναφέρομαι στο κράτος, όχι στους πολίτες.
Δυστυχώς και οι άνθρωποί της που ξεχώρισαν αντί να μείνουν σ αυτήν την εγκατέλειψαν για το αθηναϊκό Πιθάρι των Δαναϊδων που ό,τι και να κάνουν, όσα δις και αν ρίξουν, πόλη αξιοπρεπής δεν γίνεται.
Για να επανέλθουμε στον Μίτσκοσκι, η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη στην οποία έκανε το πρώτο συνέδριό του το VMRO. Είναι μια πόλη ανοικτή, παρά τις σκόπιμες κατηγορίες περί συντηρητικότητας που εκτοξεύονται από την Αθήνα, μια πόλη για την οποία ο Νικηφόρος Χούμνος έγραψε τον 14ο αιώνα: “Κανείς δεν μένει χωρίς πατρίδα όσο υπάρχει η Θεσσαλονίκη.
Ο Πρωθυπουργός των Σκοπίων είναι λίγο αντιφατικός στα μηνύματά του. Όχι σε ό,τι αφορά τη Θεσσαλονίκη. Στη γειτονική χώρα δεν θα βρεις άνθρωπο που να την αντιπαθεί ή να μην πιστεύει πως μπορεί να βοηθήσει και την δική του χώρα. Έχω ακούσει επανειλημμένως το «ευτυχώς υπάρχει η Ελλάδα στα Βαλκάνια».
Ενώ ο κ. Μίτσκοσκι αντιλαμβάνεται πως η συνεργασία των δύο χωρών θα αποδώσει, ανακινεί το θέμα της ονομασίας όπου βρεθεί στο εξωτερικό. Είναι δικές του οι δηλώσεις: «Πρέπει να αρχίσουμε να κερδίζουμε στην Ουάσιγκτον, τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο, το Παρίσι, τη Ρώμη, το Λονδίνο και οπουδήποτε αλλού». Και όταν ρωτήθηκε γιατί ήταν ο μοναδικός ευρωπαίος ηγέτης που χειροκρότησε την ομιλία του Αμερικανού αντιπροέδρου στο Μόναχο είπε: «Πρέπει να αναλάβουμε το γήπεδο και να βρούμε μια νέα κανονικότητα σε αυτό».
Οι πολίτες της χώρας του, επισκέπτονται την Ελλάδα και, κυρίως, την Θεσσαλονίκη τα σαββατοκύριακα ή τα εορταστικά τριήμερα, όσο και το καλοκαίρι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ο κύριος προορισμός τους είναι οι ακτές της Βόρειας Ελλάδος (Χαλκιδική και Πιερία). Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2023, οι 1,073 εκ. περίπου πολίτες (από 1,35 εκ. συνολικά) της Βόρειας Μακεδονίας επισκέφθηκαν την περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας.
Σημαντικά είναι, επίσης, για την Θεσσαλονίκη τα μονοήμερα ή ολιγοήμερα ταξίδια των κατοίκων της Βόρειας Μακεδονίας για ψώνια. Οι αγορές αυτές αποτελούν έμμεσες εξαγωγές για τη χώρα μας και ασφαλώς συντελούν στην τόνωση της εγχώριας οικονομίας.
Η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα αλλά και η γειτονική χώρα, η Βόρεια Μακεδονία, θα ωφεληθούν τα μέγιστα από την ομαλοποίηση των σχέσεων των δύο χωρών αν οι σκοπιμότητες χειραγώγησης της κοινής γνώμης της γειτονικής χώρας ή η εργαλειοποίηση του «μακεδονικού» σταματήσουν να αποτελούν στοιχεία συνεχούς ενασχόλησης του κ. Μίτσκοσκι.
Ο αριθμός των Ελλήνων τουριστών στη Βόρεια Μακεδονία, το 2023, ανήλθε σε 39.971, καταγράφοντας σημαντική αύξηση της τάξης του 35,1% σε σχέση με το 2022 (29.579), λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι ο χαμηλός αριθμός των τελευταίων ετών οφείλεται κυρίως στους περιορισμούς μετακινήσεων εξαιτίας της πανδημίας.
Συνολικά 300 ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στη γειτονική χώρα, φέροντας την Ελλάδα στην 3η θέση των ξένων επενδυτών.
Ένα σημαντικό ζήτημα που έχει σχέση με την αναφορά του κ. Μίτσκοσκι στην Θεσσαλονίκη ως μεταφορικού κέντρου είναι ο Διάδρομος 10.
Όπως είναι γνωστό εδώ και χρόνια υπάρχει ένας αντιπαραθετικός διάλογος μεταξύ Σκοπίων και Σόφιας για την προτεραιότητα των Διαδρόμων 10 και 8.
Ο Διάδρομος 10 είναι κάθετος και θα ενώνει την Θεσσαλονίκη με τα Σκόπια, το Βελιγράδι, την Λουμπλιάνα και την Ουγγαρία ενώ ο Διάδρομος 8 είναι οριζόντιος. Ενώνει τα ιταλικά λιμάνια Μπρίντεζι και Μπάρι με το Δυρράχιο, τα Σκόπια, τη Σόφια και τις βουλγαρικές παραθαλάσσιες πόλεις στον Εύξεινο, Μπουργκάς και Βάρνα.
Τα Σκόπια προτιμούν τον Διάδρομο 10. Οι Βούλγαροι τους κατηγορούν ότι επηρεάζονται από τον Σέρβο πρόεδρο Βούτσιτς (η αντιπαράθεση Βελιγραδίου και Σόφιας για τους σλαβομακεδόνες είναι γνωστή). Τα Σκόπια υποστηρίζουν ότι ο Διάδρομος 8 είναι σε πολύ αρχικά στάδια και πολύ ακριβός. Δεν είμαστε παραγωγοί πετρελαίου ούτε πουλάμε διαμάντια είπε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός ενέργειας Αλεξάνταρ Νικολόσκι.
Με αντικειμενική ματιά, ο Διάδρομος 10 ενώνει τα Σκόπια με τη θάλασσα στο νότο και την Κεντρική Ευρώπη στο βορρά. Από κάθε άποψη είναι προτιμότερος του 8 για τις οικονομικές και γεωπολιτικές επιδιώξεις των Σκοπίων. Η δήλωση Μίτσκοσκι είναι ειλικρινής.
Πάντως αν η Αθήνα ξεπεράσει την κοντόφθαλμη πολιτική της και επιτρέψει στη Θεσσαλονίκη να εξελιχθεί ως σύγχρονη ελληνική πόλη, τα οφέλη για όλη την χώρα θα είναι τεράστια. Αρκετά με την αθηναϊκή ανικανότητα και σκοπιμότητα. Ο βορειοελλαδικός κόσμος και τα Βαλκάνια ζητούν οξυγόνο.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Θεσσαλονίκη” 01.03.25
