ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΠΟΥΦΕΣΗΣ*
Από την εκκίνηση της επιχείρησης “Rising Lion” των Ισραηλινών στις 13/06/2025 μέχρι και την μεγάλη ώρα του βομβαρδισμού των Ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων όλος ο πλανήτης κρατούσε την ανάσα του, ενώ τα σενάρια έδιναν και έπαιρναν για το τι μέλλει γενέσθαι αν η Αμερική πάρει την απόφαση να πλήξει εκεί που δεν μπορεί να κάνει ζημιά το Ισραήλ. Ο λόγος φυσικά για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις Φόρντο (ή Φόρντοου), Νατάνζ, Εσφαχάν με πρώτο και καλύτερο το Φόρντο, εφόσον ακόμα και οι φυγοκεντρητές του ήταν κατασκευασμένοι κάτω από κορυφογραμμές, θάβοντας τις εγκαταστάσεις ακόμα περισσότερο. Κανόνας ρητός και κατηγορηματικός ήταν η τήρηση απόλυτης σιγής αφενός, καθώς και μεικτά μηνύματα του προέδρου Τραμπ αφετέρου που πύκνωναν την ομίχλη του πολέμου. Τέλος, η ίδια η επιχείρηση “Midnight Hammer” έλαβε χώρα παραπλανητικά, με τα βομβαρδιστικά Β-2, που θα συμμετείχαν στην επιχείρηση, να πετούν πάνω από τον Ατλαντικό, ενώ άλλα εσκεμμένα να πετούν δυτικά πάνω από τον Ειρηνικό. Το σύνολο των αεροσκαφών που συμμετείχαν ανήλθαν σε 125, μαζί με τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και η πτήση κράτησε 18 ώρες. Πριν τα αεροσκάφη εισέλθουν στον εναέριο χώρο του Ιράν, αμερικανικό υποβρύχιο εκτόξευσε πάνω από 24 πυραύλους Κρουζ κατά του Εσφαχάν. Καθώς τα αεροσκάφη εισέρχονταν στον Ιρανικό εναέριο χώρο προέβησαν σε παραπλανητικές τακτικές, όπως η άφεση δολωμάτων, ενώ τα αεροσκάφη συνοδείας, 4ης και 5ης γενιάς, σάρωναν την περιοχή ψάχνοντας για εναέριες και αντιαεροπορικές απειλές από εχθρικά αεροσκάφη και πυραυλικές συστοιχίες αντίστοιχα. Στις 01:40 πρώτες πρωινές ώρες Ελλάδας της Κυριακής 22/06, τα Β-2 προέβησαν σε άφεση του φορτίου τους, χτυπώντας με 12 GBU-57 MOPs (Massive Ordnance Penetrators), 30.000 λιβρών ή 13,6 τόνων το Φόρντο και με δύο βόμβες ιδίου τύπου, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Νατάνζ. Συνολικά κατά των εγκαταστάσεων εκτοξεύτηκαν 75 κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας συμπεριλαμβανομένων των TLAMs (πύραυλοι κρουζ τύπου Tomahawk), που εκτοξεύτηκαν από το αμερικανικό υποβρύχιο. Τα αποτελέσματα; Εκτενείς καταστροφές, στο χειρότερο δυνατό σενάριο, δηλαδή αποτυχίας πλήρους εξαύλωσης των εγκαταστάσεων (ειδικά του Φόρντο). Ακόμα, όμως και να τα είχαν καταφέρει να αφανίσουν τις εγκαταστάσεις, στις 19 προς 20 Ιουνίου είχε ήδη αρχίσει η εκκένωση του Φόρντο από τους Ιρανούς, οι οποίοι φέρεται να μετέφεραν το εμπλουτισμένο ουράνιο σε ασφαλή τοποθεσία μέσα στο Ιράν. Οι επιφυλάξεις του Αμερικανού προέδρου να χτυπήσει, λόγω των αναφορών τύπου ήξεις αφήξεις σχετικά με την δυνατότητα καταστροφής των στόχων (“είναι πολύ πιθανόν να καταστραφούν όλοι”, “κατά πάσα πιθανότητα Ναι…” κτλ. κτλ.) ήταν άκρως δικαιολογημένες, καθώς τα αμερικανικά πλήγματα αντί να εκμηδενίσουν, όπως ευαγγελίζονταν, τους κινδύνους ασφαλείας της περιοχής, τους μεγέθυναν σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μιλάμε πλέον για κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών στην Μέση Ανατολή, αν το καθεστώς των Αγιατολάδων επιβιώσει. Και αυτό είναι το “ευνοϊκό σενάριο”. Το μη ευνοϊκό σενάριο είναι το καθεστώς να καταρρεύσει απότομα και να αναδυθεί άλλο πιο σκληροπυρηνικό, που θα έχει το εμπλουτισμένο υλικό στα χέρια του.
“Poker-Face” και Καταναγκαστική Διπλωματία (Coercive Diplomacy)
Η αύξηση του επιπέδου ασφαλείας στην περιοχή σε τρία αεροπλανοφόρα με το Vinson Battle Group, να βρίσκεται ήδη εκεί και να σπεύδουν τα Battle Groups των Nimitz και Ford, αντίστοιχα, καθώς και η μαζική μετανάστευση αεροσκαφών εναερίου ανεφοδιασμού μαζί με αεροσκάφη τελευταίας γενιάς, όπως F-22 και F-35, ενδυνάμωσαν την φαρέτρα του λεγόμενου Coercive Diplomacy του προέδρου Τραμπ. Γνωρίζοντας κανείς τον απομονωτισμό που διέπει την κοσμοθεωρία του Αμερικανού προέδρου, καταλαβαίνουμε πως το ιδανικό σενάριο για εκείνον θα ήταν ένα φοβισμένο Ιράν να σπεύδει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων προσφέροντας γη και ύδωρ ή άνευ όρων παράδοση, όπως ζήτησε ο ίδιος μέσα από τον λογαριασμό του στο Χ (πρώην Twitter). Θα ήταν επίσης ανεξάρτητοι κρατικοί πυρήνες εν δράσει, όπως το Ισραήλ και η Τουρκία να αναλαμβάνουν μόνες τους επιχειρήσεις στην Μέση Ανατολή, με την Αμερική να μειώνει το αποτύπωμά της στην περιοχή, σε σύμπραξη συμβαλλόμενου μέλους, όπως έπραξε στην “Midnight Hammer” και όπως είχε πράξει στην Λιβύη, επί Μπάρακ Ομπάμα, ηγούμενη εκ της γαλαρίας, εποπτεύοντας την μετάβαση από την επιχείρηση “Odyssey Dawn” στην ΝΑΤΟκεντρική “Operation Unified Protector”. Συνεπώς, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ανακάλυψε ξαφνικά τον τροχό, ως απομονωτιστής, αντίθετα ακολούθησε τα χνάρια του προκατόχου του και τόλμησε εκεί που ο Τζο Μπάιντεν ούτε κατά διάνοια σκέφτηκε να πάει.
Το Ιράν, όμως, ζήτησε πρώτα να παύσουν οι Ισραηλινοί βομβαρδισμοί στο έδαφός του και στην συνέχεια να συζητήσει σε τι βαθμό θα μπορούσε να προβεί σε εμπλουτισμό ουρανίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ, όμως ήταν ξεκάθαρος, οι διαπραγματεύσεις θα γίνονταν με βάση τον 0% εμπλουτισμό και το Ιράν θα έπρεπε να συζητάει μαζί του, όχι με Ευρωπαίους ηγέτες, για παράδειγμα. Στην συνέχεια σε μια σειρά από αναποφάσιστες δηλώσεις, διάρθρωσε μια εσκεμμένα ασαφή διπλωματική στρατηγική, που σε συνδυασμό με τα στρατιωτικά μέσα, θα ενστάλαζαν περαιτέρω φόβο στο Ιράν, εξαναγκάζοντας την χώρα σε παύση των στρατιωτικών ενεργειών κατά του Ισραήλ και είσοδο στις διαπραγματεύσεις με τους όρους των ΗΠΑ.
Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έγινε και έτσι έλαβε χώρα η επιχείρηση “Midnight Hammer”. Σε προηγούμενο άρθρο μας με τίτλο Ιράν 2025-Όπως Λίβανος 2006: Το Ισραήλ έρμαιο της ουτοπίας των Αντικειμενικών Σκοπών που θέτει είχαμε εξηγήσει πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του Ισραήλ σε σύγχρονα οπλικά συστήματα, δηλαδή σε τεχνολογίες κατευθυνόμενων πυρομαχικών και συστήματα τύπου sensor to shooter (δηλαδή κατάδειξης της πυροβολαρχίας που εκτοξεύει μέσα στο Ιράν και στην συνέχεια καταστροφής της) καθώς και της αντιβαλλιστικής του ασπίδας, οδήγησαν και στο παρελθόν την χώρα να εισέλθει σε εκστρατείες με ανέφικτους Αντικειμενικούς Σκοπούς, όπως ο Δεύτερος Πόλεμος στον Λίβανο, το 2006. Μέχρι και την στιγμή, που γράφονται αυτές οι γραμμές, έχουν επιτευχθεί μόνον πλήγματα κατά των Ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, χωρίς να γνωρίζουμε αν έχουν καταστραφεί και το κυριότερο από όλα, χωρίς να γνωρίζουμε α) πού είναι το εμπλουτισμένο ουράνιο, β) αν θα συνεχίσει ο εμπλουτισμός του, μέσα από την συνέχιση του πυρηνικού προγράμματος της χώρας και γ) ποιες χώρες και αν προσφέρουν τεχνογνωσία, καθιστώντας την περιοχή υπόβαθρο για πολλαπλές εκρήξεις ασφαλείας στο άμεσο μέλλον. Ξαναγράφουμε, γιατί προφανώς εν Ελλάδι δεν έγινε κατανοητό, πως νίκη βαφτίζεται η επίτευξη των Αντικειμενικών Σκοπών που τίθενται σε μια εκστρατεία, ήττα η μη επίτευξη αυτών και ολοκληρωτική καταστροφή (θα πρέπει να δοθεί μια νέα ερμηνεία λαμβάνοντας υπόψη την χαώδη επιχείρηση του Ισραήλ), όταν αναβαθμίζεις το επίπεδο κινδύνου από συμβατικό σε πυρηνικό.
Με την εμπλοκή της Αμερικής στον βομβαρδισμό του Ιράν, ο πρόεδρος Τραμπ άνοιξε διάπλατα μια πολιτική πόρτα στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, προκειμένου να αποσυρθεί από την επιχείρηση Rising Lion, αλλά η ευφορία από παρόμοιες εκστρατείες, δείγματα γραφής ξαναλέμε έχουν δοθεί και στο παρελθόν, καθιστά την επαφή με την πραγματικότητα ανέφικτη. Για τον Νετανιάχου η κορωνίδα της νίκης είναι η ολική καταστροφή του πυραυλικού οπλοστασίου και η αλλαγή καθεστώτος. Μέχρι τώρα, όμως, οι Ισραηλινοί χτυπούν εκτοξευτές και υπέργειες αποθήκες πυρομαχικών. Δεν κερδίζει το Ιράν, την ίδια χρονική στιγμή, όμως δεν χάνει. Ο Χαμενεΐ, ένας ηγέτης γέρος και ανήμπορος είναι θέμα χρόνου να παραδώσει την σκυτάλη σε κάποιον άλλο ηγέτη του θεοκρατικού καθεστώτος, ίσως πιο σκληροπυρηνικό, θυμίζοντας εποχές όπως η εξάρθρωση της PLO και η άνοδος της Χεζμπολάχ και η δολοφονία του Μουσάουι και η άνοδος του Χασάν Νασράλα, που αναβάθμισε την Χεζμπολάχ από “γρίπη” σε “καρκίνο”. Οι ΗΠΑ έχουν γνώση της κατάστασης, γι’αυτό και δεν επιδιώκουν αλλαγή ηγεσίας, όπως αντίστοιχα ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν επιδίωξε αλλαγή ηγεσίας στην Ρωσία, όταν ξέσπασε η κρίση στην Ουκρανία, γνωρίζοντας πολύ καλά πως οι Ρώσοι Σιλοβίκι ήταν στο πόδι, περιμένοντας την ώρα τους.
Παρόλο που αναλυτές έχουν επισημάνει πως το Ιράν βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, ενώ χώρες προετοιμάζονται για μια πτώση του καθεστώτος που επίκειται, εμείς συμμεριζόμαστε αυτές τις απόψεις μεν, κρατώντας επιφύλαξη δε, στο αν και κατά πόσο το Ιράν έχει πει την τελευταία του λέξη, έχοντας ακόμα τεράστιο μέρος των πυραύλων του, κατά πάσα πιθανότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου του και φυσικά την δυνατότητα να εξαπολύει πυραύλους (δεν έχει σημασία πόσους) που τρυπούν την αντιβαλλιστική ασπίδα στο Ισραήλ. Αυτό ερμηνεύεται τόσο από τους Ισραηλινούς, όσο και από τους Ιρανούς πως ο Νετανιάχου δεν μπορεί να προστατεύσει τους Ισραηλινούς πολίτες, οι οποίοι μπαίνουν και βγαίνουν από τα καταφύγια πολλάκις και σε καθημερινή βάση.
Όσον αφορά στην απάντηση, περισσότερο για την τιμή των όπλων, όπως την αντιλαμβάνονται τόσο οι Ιρανοί, όσο και οι Αμερικανοί, και οι δύο ελπίζουν πως θα περιορισθεί σε μικρής κλίμακας επιθέσεις εναντίον Αμερικανικών βάσεων, όπως ακριβώς έγινε και στον απόηχο της εξόντωσης του Κασέμ Σουλεϊμάνι το 2020. Στο τραπέζι έχει τοποθετηθεί και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αλλά μένει να δούμε πόσο μακριά μπορεί να πάρει την υπόθεση μια Ιρανική ηγεσία, που ψάχνει να βρει το πάτημά της. Οι Ισραηλινοί συνεχίζουν να χτυπούν ηγεσία ελπίζοντας σε μια κατακόρυφη κατάρρευση ενός πύργου από τραπουλόχαρτα, αλλά το ξαναλέμε, ότι ισχύει για οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, δεν ισχύει για κρατικές οντότητες, ακόμα και αν αυτές επιδοτούν τέτοιου είδους οργανώσεις. Άλλωστε, σύμφωνα με τα λεγόμενα των Πούτιν και Μεντβιέντεφ, στην χώρα βρίσκονται 200 Ρώσοι εμπειρογνώμονες προσφέροντας τεχνογνωσία, ενώ σύμφωνα με τον Μεντβιέντεφ υπάρχουν χώρες που ανυπομονούν να δώσουν πυρηνική τεχνολογία στο Ιράν. Μέχρι και η Βόρεια Κορέα μπαίνει μπροστά, ούτως ώστε η χώρα να αποκτήσει τόσο πυρηνική τεχνογνωσία, όσο και τα μέσα προκειμένου να τοποθετήσει πυρηνικές βόμβες σε πυραύλους, που ήδη διαθέτει υπόγεια και δεν τους έχουν ακόμα ακουμπήσει οι Ισραηλινοί βομβαρδισμοί. Άλλωστε για όσους θυμούνται, ήταν κυρίως η Βόρεια Κορέα (και όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό το Ιράν) που μετά την Ισραηλινή απόσυρση από τον Λίβανο, το 2000, βοήθησε την Χεζμπολάχ να φτιάξει βαθιά και εκτεταμένα τούνελ, χαρίζοντάς τους στην ουσία την νίκη, μέσω της μη ήττας.
*Ο Αλέξανδρος Μπούφεσης είναι κάτοχος Msc in International Security Studies (London Metropolitan University) και PgC in Counter-Terrorism (University of St Andrews). Έχει υπάρξει συνεργάτης των περιοδικών Στρατηγική και Επίκαιρα, ενώ στην παρούσα περίοδο είναι συνεργάτης των Περιοδικών Στρατιωτική Ιστορία και Army History, όπως επίσης και της ιστοσελίδας Obscure Histories. Είναι ο συγγραφέας των βιβλίων «Οι Θεοί του Πολέμου» και «Άρχων», που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Λιβάνη, καθώς και της Στρατιωτικής Μονογραφίας «The Russia-Georgia War of 2008: Russia’s Geostrategic Ascension»
https://www.militaire.gr/i-epicheirisi-midnight-hammer-to-poker-face-toy-proedroy-tramp-kai-i-epomeni-imera/
