Του Παντελή Σαββίδη
Η γεωπολιτική αξία μιας πόλης αποτιμάται από τη γεωγραφία της. Και η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε μια περιοχή που της δίνει γεωπολιτικά πλεονεκτήματα. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι στα ρωμαϊκά, βυζαντινά και οθωμανικά χρόνια η πόλη διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο. Συμβασιλεύουσα την έλεγαν οι βυζαντινοί.
Το νεοελληνικό κράτος την απαξίωσε. Η άνοδος του Κέντρου προϋπέθετε την υποβάθμιση και της Θεσσαλονίκης. Ακόμη και αν απέβαινε σε βάρος του εθνικού συμφέροντος.
Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε μια θέση που μπορεί να εξυπηρετήσει και τις τρείς κορυφές του γεωπολιτικού τριγώνου που την περιβάλλει. Τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο. Μια κρίσιμη γεωγραφική περιοχή που επηρεάζει παγκόσμιες εξελίξεις.
Τα Βαλκάνια θα μπορούσαν να αποτελέσουν ενδοχώρα της Θεσσαλονίκης αν η Αθήνα είχε βαλκανική πολιτική. Δυστυχώς, είναι ηχηρά απούσα. Στη Θεσσαλονίκη θα μπορούσαν να καταλήγουν οδοί από τη Μέση Ανατολή. Και από τις χώρες του Καυκάσου η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να αποτελέσει σταθμό και κρίσιμο σταυροδρόμι τόσο ενεργειακό όσο και εμπορικό. Αλλά όλα αυτά χρειάζονται όραμα και σχεδιασμούς και τέτοιες νοοτροπίες δεν ενδημούν στην Αθήνα.
Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε κέντρο Αμερικανικού ενδιαφέροντος μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου καθώς θέλησαν να ελέγξουν τις μεταβάσεις των σοσιαλιστικών κρατών της περιοχής και την πορεία τους προς την Δημοκρατία. Ενθάρρυναν και βοήθησαν και οικονομικά πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν στην Θεσσαλονίκη για την παροχή τεχνογνωσίας στις βαλκανικές χώρες. Αλλά, δυστυχώς, η Αθήνα δεν ήθελε να ανταποκριθεί.
Τα πρώτα εκείνα χρόνια της μετάβασης η Ελλάδα είχε εκπονήσει ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης των Βαλκανίων. Και ενώ η Θεσσαλονίκη ήταν η καταλληλότερη πόλη ώστε σ αυτήν να βρίσκονται οι υπηρεσίες που θα υλοποιούσαν το σχέδιο, οι σημαντικότερες αρμοδιότητες μετατέθηκαν στην Αθήνα. Ο τότε βρετανός επίτροπος αρμόδιος για τις εξωτερικές σχέσεις Κρις Πάτεν είχε δηλώσει ότι «ο ρόλος της Θεσσαλονίκης είναι εξαιρετικά περιθωριακός, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις της ελληνικής κυβέρνησης».
Οι εργασίες περιορίζονται σε μία χαλαρή παρακολούθηση των δραστηριοτήτων της υπηρεσίας, η οποία αναπτύσσεται κυρίως στο Κόσοβο και δευτερευόντως στην τότε ΠΓΔΜ, επισήμανε ο επίτροπος.
Γιατί; Διότι η Αθήνα προτιμά να χάσει η Ελλάδα μια διεθνή υπηρεσία ή έναν διεθνή θεσμό παρά να τον πάρει άλλη πόλη πλην αυτής.
Αυτό, δυστυχώς, είναι και το πνεύμα που κυριαρχεί και σήμερα. Ό,τι γίνεται στην περιφέρεια συντελείται με το σταγονόμετρο. Ενώ πέφτουν αφειδώς δισεκατομμύρια την πρωτεύουσα της οποίας η θέση δεν εξυπηρετεί τις γεωπολιτικές αναγκαιότητες. Με τη βία δεν μπορείς να βάλεις μια πόλη στον χάρτη.
Δυστυχώς, η αδιαφορία για τον γεωπολιτικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη ή η Αλεξανδρούπολη ή, ακόμη, και η Καβάλα και η Ηγουμενίτσα είναι εμφανής.
Μόλις 9 χιλιόμετρα μετρό άλλαξαν την εικόνα και τη νοοτροπία της πόλης. Φαντάζεστε αν αυτά τα 40 χρόνια που άρχισε η περιπέτεια υπήρχε σήμερα ολοκληρωμένο αυτό το μέσο μεταφοράς τι δυναμική θα προσέδιδε στην πόλη;
Κατά καιρούς έχουν κατατεθεί αρκετά σχέδια αναβάθμισης βορειοελλαδικών περιοχών αλλά συναντούν την αδιαφορία της Αθήνας. Η διασύνδεση των λιμένων Ηγουμενίτσας Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης, η σύνδεση της Αλεξανδρούπολης με την Κεντρική Ευρώπη, η αναβάθμιση του λιμένος της Θεσσαλονίκης, το ενδιαφέρον για τον κάθετο διάδρομο 10 (Θεσσαλονίκη, Σκόπια, Βελιγράδι, Βουδαπέστη) κα.
Η αδιαφορία δημιουργεί τις προϋποθέσεις να επιχειρούν να αναλάβουν άλλες βαλκανικές πόλεις τον ρόλο που αναγνωριζόταν από όλες στη Θεσσαλονίκη αλλά το ελληνικό κράτος δεν ήθελε.
Αντί του κάθετου διαδρόμου 10 η Βουλγαρία, κυρίως, αλλά και η Αλβανία καθώς και άλλες χώρες ευνοούν την ανάπτυξη του οριζόντιου διαδρόμου 8 που θα ενώνει τα βουλγαρικά λιμάνια Μπουργκάς και Βάρνας στη Μαύρη Θάλασσα με τα Σκόπια και το Δυρράχιο. Και θα το πετύχουν αν η Αθήνα συνεχίσει να αδιαφορεί. Εκτός από το0 οδικό προβλέπεται και σιδηροδρομικό δίκτυο αλλά εκεί η Ελλάδα βρίσκεται σε αρχέγονη εποχή.
Το Δυρράχιο προσπαθεί να ανταγωνιστεί τη Θεσσαλονίκη ως λιμάνι. Μεγάλες οδικές αρτηρίες ενώνουν την πόλη με την Πρίστινα. Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης θα μπορούσε να αναβαθμιστεί με την κατασκευή του προβλήτα 6 ο οποίος συζητείται από τη δεκαετία του 70 και μια, αστείου κόστους και σχεδιασμού, σύνδεσή του με την Εγνατία, ενώ ένας αξιόπιστος σιδηρόδρομος θα του προσέθετε εκθετική αξία. Αλλά κανείς υλοποιήσιμος σχεδιασμός δεν υπάρχει παρά το γεγονός ότι δισεκατομμύρια εισρέουν από την Ευρώπη στα κρατικά ταμεία.
Για να διαδραματίσει μια πόλη γεωπολιτικό ρόλο δεν αρκεί η τοποθεσία της. Πρέπει να παρέχει και εκείνες τις διευκολύνσεις από άποψη υποδομών αλλά και ποιότητας ζωής που να την κάνουν ελκυστική.
Στην Θεσσαλονίκη υπάρχει ένας ευρωπαϊκός θεσμός, το CEDEFOP, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί πέραν των υπηρεσιών που προσφέρει αλλά μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν γνωρίζει καν την ύπαρξή του. Τα Φεστιβάλ Κινηματογράφου και ντοκυμαντέρ ονομάζονται Θεσσαλονίκης αλλά, απλώς, πραγματοποιούνται στη Θεσσαλονίκη, η έδρα τους και η δραστηριότητά τους βρίσκονται στην Αθήνα; Γιατί; Πως θα αποκτήσει μια πόλη εμβέλεια αν υπονομεύεται από το κράτος στο οποίο ανήκει;
Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης είχε μια δυναμική αλλά και αυτή υπονομεύθηκε από την Αθήνα. Το σαθρό επιχείρημα ήταν «μπορεί η Αθήνα να μην έχει διεθνή έκθεση»; Γιατί να μην μπορεί; Τι γίνεται στο εξωτερικό; Αντί να βοηθήσουν την ΔΕΘ, την υπονομεύουν και επιχειρούν να διαμοιράσουν τα ιμάτιά της αθηναϊκά τρωκτικά σε συνεργασία με την ντόπια φρουρά τους.
Παλαιότερα η Θεσσαλονίκη είχε μια μικρή, έστω, αστική τάξη που ενδιαφερόταν για την ύπαρξη και το μέλλον της. Είχε έναν Βελλίδη με πανεθνική εμβέλεια που τον άκουγαν τα αθηναϊκά κέντρα. Σήμερα και αυτό το είδος εξέλιπε. Όπως και η δημοσιογραφία που θα μπορούσε να διαμορφώσει εξελίξεις.
Κάτι πάει να γίνει με έναν νέο σύγχρονο κέντρο το THESS INTEC. Αν προχωρήσει θα είναι μια σημαντική ενέργεια. Αλλά χρειάζονται πολλές ακόμη για να ανασάνει η πόλη οξυγόνο.
Πάντως, η κίνηση άμεσης προτεραιότητας είναι να μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη ολόκληρη η διεύθυνση βαλκανικών υποθέσεων. Για να αποκτήσει η χώρα βαλκανική πολιτική.
*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Θεσσαλονίκη” στις 15 Μαρτίου 2025
Ωραιο αρθρο κυριε Παντελη! Να ειστε καλα.
Όλα αντικαθίστανται και μια κυβέρνηση των Αθηνών -ιδίως με βορειοελλαδίτη πρωθυπουργό (όχι φυσικά του ΠΑΣΟΚ που ”δεν αγάπησε” την Θεσσαλονίκη), μπορεί να ενδιαφερθεί για την μοναδική για την γεωπολιτική της αξία Θεσσαλονίκη μας (όπως παλαιά επί Καραμανλή) ,αλλά εκείνο που ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ είναι η εκλιπούσα αστική της τάξη και οι δημοσιογράφοι της στα λιγοστά έντυπα που έχει .
Και όσοι δημοσιογράφοι υπάρχουν αναδεικνύουν δια της αρνητικής διαφημίσεως την Αθήνα -προς την οποίαν συνεχώς παραπονούνται- ,χωρίς να προβάλουν θαρραλέα την Θεσσαλονίκη για να κερδίσει – έστω χελώνα αυτή- τον λαγό των Αθηνών ,καταπώς μας δίδαξε στο αξέχαστο παραμύθι του ο καλύτερος παραμυθάς παππούς όλων των Ελληνοπαίδων Μικρασιάτης Αίσωπος.
Όσο για την Θεσσαλονίκη των Βαλκανίων αυτός ο τίτλος της είναι στα χαρτιά μετά το 1870 , γιατί έγινε ΚΑΙ ΕΊΝΑΙ των ου Σλάβων -που κατοικούν στην ενδοχώρα της και πιο πέρα – το όνειρο και του Ρωμιών η λαχτάρα ,καθώς έγραψε σε ποίημα του ο Κωστής Παλαμάς .
Όλοι γνωρίζουμε τι αγώνα κάναμε από το 1904 μέχρι το 1912 ,αγώνα τον οποίον δεν προβάλλουν όλες οι ελίτ της Θεσσαλονίκης, για να μη θεωρηθούν αυτοί ελληναράδες και η Θεσσαλονίκη μας συντηρητική και εσωστρεφής .
ΠΟΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ως έννοια ΧΑΘΗΚΕ ΜΕΤΑ ΤΟ 2010 (επί Μπουτάρη) ΚΑΙ ΙΔΙΩΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ-την οποίαν ”αγκάλιασε με δυο χέρια” και ο σημερινός Δήμαρχός της όπως κατέδειξε με την παρουσία του στη βράβευση φοιτητών που ασχολούνται με την ανύπαρκτη μακεδονική γλώσσα , δίπλα από τον κ. Τσίπρα , ο οποίος με την Συμφωνία των Πρεσπών ”δολοφόνησε” ό,τι Μακεδονικό από την Αρχαιότητα-.
Συμβασιλεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη όταν όλα τα Βαλκάνια ήταν Βυζαντινή Αυτοκρατορία .
Γιαυτό ας μη επιδιώκουμε ξανά τέτοια εξέλιξη μέχρι την είσοδο όλων των Βαλκανικών κρατών στην μεγάλη μας Ευρωπαϊκή οικογένεια.
Μόνο τότε θα αναδειχθεί η αξία της και θα γίνει η πρώτη πόλη των Βαλκανίων και των Βαλκάνιων .
ΦΙΛΟΕΥΡΩΠΑΣΤΕΣ ΛΟΙΠΟΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΚΑΙ ”ΕΧΘΡΟΙ” ΟΣΩΝ ΑΠΟ ΑΓΑΠΗ ΤΗΝ ΕΠΙΒΟΥΛΕΥΟΝΤΑΙ.
Σταύρος Αθαν.Ναλμπάντης
Την Θεσσαλονίκη… “το νεοελληνικό κράτος την απαξίωσε”
Εδώ που φτάσαμε, πάλι καλά να λέμε… Την Αθήνα, το κράτος την κατέστρεψε ολοσχερώς, με πρωταίτιο τον Καραμανλή και τους διακομματικούς επιγόνους του. Και βέβαια η καταστροφή συνεχίζεται, όπως και γενικότερα στις ελλαδικές πόλεις.
Η δε Πάτρα (που δήθεν θα γινόταν σπουδαίο λιμάνι συνδέσεως με Ιταλία), αυτή και αν βουλιάζει στην πλήρη φτωχοποίηση και παρακμή…
Γεωπολιτικά ἡ κάθε περιοχή τῆς ῾Ελλάδος ἔχει ἰδιαιτέρως σημαίνοντα ρόλο.
Ἡ Θεσσαλονίκη, ἐκεῖ στὸν βορρᾶ σὲ θέση χαρακτηριστική, χαραγμένη στὴν ἀρχαιότητα ὄχι τυχαία, ἱερὴ ἡ γεωμετρία τῶν Ἑλλήνων, φύλακας τοῦ Μεγαλέξανδρου, συμβασιλεύουσα γιὰ τοὺς βυζαντινοὺς ὄχι τυχαία, ἀφουγκράζεται ποιοί τὴν ἀγάπησαν, ὁρατὰ καί γνωστά τὰ ἴχνη ὅσων στάθηκαν ἐκεῖ.
Πέρα ὅμως ἀπὸ τὰ ἱστορικά καί τά συμβολικά, οἱ ἐποχὲς ἀλλάζουν, οἱ συσχετισμοὶ τῶν δυνάμεων καὶ τῶν μέσων ἀλλάζουν καὶ μία πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ πρέπει νὰ ἀναπροσαρμόζεται χωρὶς νὰ χάνει τὴν ἱστορική της συνέχεια.
Χρειάζεται ἀγάπη γιὰ τὸν Ἑλληνισμὸ καὶ γνώση, γιατί μόνο ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη δὲν σημαίνει καὶ προστασία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Μία πολιτικὴ ποὺ νὰ συνδυάζει πολιτισμὸ καὶ εὐημερία, μέτρο καὶ πρόοδο, παρελθόν, παρὸν καὶ μέλλον, καὶ τὴν ἀξιοποίηση τῶν Ἑλλήνων γιὰ καινοτόμες προοπτικές.
Ἡμέρα ποίησης σήμερα, ἂς θυμηθοῦμε τοὺς στίχους κάποιου μεγάλου μας ποιητή.
Κωστής Παλαμάς: Θεσσαλονίκη
Θεσσαλονίκη ,Κωστής Παλαμάς .
…σε θεμελιώνουν τα όπλα των Αλέξαντρων Μακεδόνων
…και πάντα σ’ ευλογεί ασκητής θεοφρούρητος τ’Αγιονόρος.
…και πάντα πρωτοστάτης ,παραστάτης σου θείος πολίτης για το μάτωμα τρόμος για το θρίαμβο Μυροβλήτης.
Καληνύχτα.
Για να γίνει γάμος χρειάζονται δύο. Μήπως είναι και η νοοτροπία του χαλαρά, βόλτα στην παραλία και το κράτος των Αθηνών φταίει για όλα και γι αυτό η Θεσσαλονίκη δεν προχώρησε όσο θα ήθελαν οι ιδεαλιστές.
Γιατί όλοι όσοι θέλουν να προχωρήσουν στην ζωή τους πέντε βήματα παραπάνω κατεβαίνουν στην Αθήνα; Είναι η νοοτροπία της στασιμότητας του χωριού του αντί σε όλα και του βολέματος που δεν τους αρέσει.
Το άρθρο εκφράζει τον επιθυμητό ρομαντισμό χωρίς να ακουμπά την κουλτούρα της κατάστασης.
Πολλοί πολιτικοί και επιχειρηματίες ήθελαν να δώσουν στην Θεσσαλονίκη αλλά η ανταπόκριση ήταν χαμηλή ή καλύτερα η επικρατούσα.
Οπότε ας μείνει έτσι, μια χαρά είναι όμορφη ρομαντική διασκεδαστική και κοινωνική.
Η Σαλόνικα -των μη Ελλήνων- δεν έχει σχέση με τη Θεσσαλονίκη του ”νονού” της Μακεδόνος Κάσσανδρου και ΟΛΩΝ των Ελλήνων .
Παράκληση να επανέλθετε με άλλο ψευδώνυμο-να είστε καλά.