Η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία: Μια πρόκληση για την εθνική μας ασφάλεια

του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.

Στην πρόσφατη ελληνοϊταλική συνάντηση, η οποία επικεντρώθηκε στο πρόγραμμα «Επαναοπλισμός της Ευρώπης», οι Έλληνες αξιωματούχοι δεν έθιξαν ένα πιεστικό ζήτημα που θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες συνέπειες για την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας: την ραγδαία πρόοδο της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η υπογραφή μνημονίου συμφωνίας (MOU) για τη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ της τουρκικής Baykar -μιας εταιρείας που έχει εξασφαλίσει το 60% των παγκόσμιων συμβάσεων πώλησης UAV (μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, Bayraktar TB2) τα τελευταία δύο χρόνια- και της ιταλικής Leonardo, μιας από τις 20 μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες παγκοσμίως, αποτελεί ριζική αλλαγή. Αυτή η συνεργασία στοχεύει στην ανάπτυξη μαχητικών UAV επόμενης γενιάς, τοποθετώντας την Τουρκία στην καρδιά ενός αναδυόμενου ευρωπαϊκού τοπίου αμυντικής τεχνολογίας. Αυτό το μνημόνιο συμφωνίας δεν αντιπροσωπεύει μόνο μια τεχνολογική ανακάλυψη, αλλά και μια σημαντική στρατηγική αλλαγή που χρήζει επείγουσας προσοχής.

Η απειλή για την εθνική ασφάλεια

Για την Ελλάδα, η ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, ιδίως η αυξανόμενη παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά, αποτελεί άμεση απειλή για τα εθνικά συμφέροντα. Η συνεργασία Baykar-Leonardo είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Ενώ η Τουρκία έχει αποδείξει την ικανότητά της να αναπτύσσει στρατιωτικές τεχνολογίες αιχμής, η Ελλάδα βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Δεν είμαστε ούτε σε θέση να αποτρέψουμε τέτοιες εξελίξεις ούτε να προσφέρουμε στους Ευρωπαίους βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να αντιστοιχούν στις αυξανόμενες αμυντικές εξαγωγές της Τουρκίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Τουρκία για προηγμένες στρατιωτικές τεχνολογίες δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική ή τεχνολογική πρόκληση, είναι μια στρατηγική ευπάθεια. Η Τουρκία, με την αυξανόμενη τεχνολογική της υπεροχή, ιδίως στα drones και τα UAV, τοποθετείται ως βασικός παράγοντας στον αμυντικό τομέα, καθιστώντας πιο δύσκολο για την Ελλάδα και τους συμμάχους της να διατηρήσουν το πάνω χέρι στην περιοχή.

Το δίλημμα της Ευρώπης

Ενώ η Ελλάδα και άλλα μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα της επιτυχίας της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, οι Ευρωπαίοι πρέπει να αντιμετωπίσουν την άβολη αλήθεια: η ζήτηση για αμυντικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας -ιδίως UAV- αυξάνεται και η Τουρκία είναι σε θέση να ανταποκριθεί σε αυτή τη ζήτηση. Παρά τις πολιτικές ανησυχίες και τις ανησυχίες ασφαλείας που δημιουργεί η αυξανόμενη αμυντική επιρροή της Τουρκίας, είναι δύσκολο για την Ευρώπη να αγνοήσει την πρακτική ανάγκη για τεχνολογία αιχμής που η ΕΕ δεν μπορεί επί του παρόντος να παράγει εσωτερικά.

Υπό αυτό το πρίσμα, το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Baykar και Leonardo υπογραμμίζει το δίλημμα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Αφενός, υπάρχει η ανάγκη εξασφάλισης προηγμένων στρατιωτικών τεχνολογιών για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων· αφετέρου, υπάρχει ο κίνδυνος αυξανόμενης εξάρτησης από μια χώρα της οποίας οι γεωπολιτικές φιλοδοξίες συχνά συγκρούονται με εκείνες των γειτόνων της στην ΕΕ.

Μια χαμένη ευκαιρία για την Ελλάδα

Αυτό που ίσως είναι πιο εντυπωσιακό είναι η έλλειψη προσοχής σε αυτό το ζήτημα τόσο από τον Πρωθυπουργό όσο και από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας κατά τη διάρκεια της συνάντησης. Ενώ οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο ευρύτερο πεδίο της αμυντικής συνεργασίας, ο αυξανόμενος ρόλος των τουρκικών αμυντικών εταιρειών στα ευρωπαϊκά στρατιωτικά έργα δεν αναφέρθηκε. Αυτή η σιωπή δεν είναι απλώς μια παράλειψη. Αντικατοπτρίζει ένα βαθύτερο ζήτημα στρατηγικής παραμέλησης. Αποτυγχάνοντας να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο αποτύπωμα της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, η Ελλάδα όχι μόνο χάνει μια ευκαιρία να σημάνει συναγερμό, αλλά και να εξασφαλίσει τη θέση της στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής.

Η διείσδυση της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό τομέα δεν αποτελεί μόνο απειλή για την Ελλάδα, αποτελεί απειλή για ολόκληρη τη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Καθώς τα ευρωπαϊκά έθνη βασίζονται ολοένα και περισσότερο στην τουρκική αμυντική τεχνολογία, η συνοχή και η αρχιτεκτονική ασφάλειας του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να υπονομευτούν. Οι συνέπειες για την Ελλάδα, ιδίως στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων περιφερειακών εντάσεων με την Τουρκία, είναι βαθιές. Χωρίς μια ενιαία στρατηγική για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης επιρροής της Τουρκίας, η Ελλάδα κινδυνεύει να αποκλειστεί από μελλοντικές αμυντικές συνεργασίες.

Απαιτείται στρατηγική δράση

Είναι επιτακτική ανάγκη η Ελλάδα να υιοθετήσει μια πιο προληπτική προσέγγιση σε αυτήν την εξελισσόμενη πρόκληση. Η Ελλάδα θα πρέπει να πιέσει για μια πιο εμπεριστατωμένη εξέταση του ρόλου της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά αμυντικά έργα και να ασκήσει ενεργό πίεση εντός της ΕΕ και του ΝΑΤΟ για να διασφαλίσει ότι η εμπλοκή της Τουρκίας δεν θα θέσει σε κίνδυνο τα στρατηγικά συμφέροντα της συμμαχίας. Η Ελλάδα πρέπει επίσης να ενισχύσει τις δικές της αμυντικές δυνατότητες και να επιδιώξει στενότερες συνεργασίες με συμμάχους που μοιράζονται παρόμοιες ανησυχίες, ιδίως στο πλαίσιο της αμυντικής συνεργασίας της ΕΕ.

Η μη αντιμετώπιση της αυξανόμενης επιρροής της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό τομέα όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της Ελλάδας, αλλά και την ευρύτερη ακεραιότητα του ΝΑΤΟ και την αμυντική αυτονομία της ΕΕ. Η σιωπή για αυτό το ζήτημα από τα υψηλότερα κλιμάκια της ελληνικής κυβέρνησης είναι ανησυχητική και είναι καιρός η Ελλάδα να κάνει ένα βήμα μπροστά και να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα κατά μέτωπο πριν να είναι πολύ αργά.

Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS). Συγγραφέας του βιβλίου «Ο Σύγχρονος Πόλεμος» Προκλήσεις για την Ελληνική Ασφάλεια. Εκδόσεις Ινφογνώμων.