Editorial The Guardian
Ο Σερ Κιρ Στάρμερ και οι Ευρωπαίοι ηγέτες οφείλουν να υπερασπιστούν την ισχύ του διεθνούς δικαίου, καθώς αναδύεται μια επικίνδυνη νέα παγκόσμια τάξη.
Δευτέρα 5 Ιανουαρίου 2026, 20:05 CET
Η αρχική αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών στην παράνομη στρατιωτική επέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα δεν ήταν απλώς αδύναμη· είχε και εξαιρετικά μικρή διάρκεια ζωής. Αρνούμενα την Κυριακή να καταδικάσουν την επίθεση ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίστηκαν σε μια ευχολόγια έκκληση για «μια διαπραγματευμένη, δημοκρατική, χωρίς αποκλεισμούς και ειρηνική λύση στην κρίση, με επικεφαλής τους ίδιους τους Βενεζουελάνους». Η αυταπάτη αυτής της απάντησης αποκαλύφθηκε πλήρως την ίδια ημέρα, όταν ο κ. Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Εμείς κάνουμε κουμάντο».
Όσο για την αποκατάσταση της δημοκρατίας, αυτή έμεινε στα λόγια. Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε επίσης τις απειλές για περαιτέρω στρατιωτική δράση, εάν το κατασταλτικό καθεστώς που άφησε πίσω του μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο δεν συμμορφωθεί με τις επιταγές της Ουάσινγκτον. Όπως κατέδειξε από νωρίς ο παραγκωνισμός της βραβευμένης με Νόμπελ αντιπολιτευόμενης ηγετικής μορφής, Μαρίας Κορίνα Ματσάδο, η βούληση των Βενεζουελάνων δεν βρίσκεται στις προτεραιότητες του κ. Τραμπ.
Η «Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα» αφορούσε την άσκηση ωμής ισχύος για την υποταγή ενός κυρίαρχου κράτους και τον έλεγχο της μελλοντικής πετρελαϊκής παραγωγής της Βενεζουέλας.
Απέναντι σε τόσο απροκάλυπτες ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες και σε μια προκλητική περιφρόνηση της πολυμερούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, ο Σερ Κιρ Στάρμερ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του οφείλουν να πράξουν πολύ περισσότερα από το να κλείνουν τα μάτια και να μετατοπίζουν ανειλικρινώς το επίκεντρο της συζήτησης. Αφού αρχικά τόνισε την ανάγκη για δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε τη Δευτέρα ότι «ούτε στήριξε ούτε ενέκρινε» τον τρόπο με τον οποίο απομακρύνθηκε ο κ. Μαδούρο. Το ίδιο θα πρέπει να κάνει και ο Σερ Κιρ, του οποίου οι μέχρι τώρα υπεκφυγές και ασάφειες στο ζήτημα ήταν επώδυνες στην παρακολούθησή τους. Όταν η Έμιλι Θόρνμπερι, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων των Εργατικών, προειδοποιεί ότι οι αμερικανικές ενέργειες στη Βενεζουέλα θα ενθαρρύνουν άλλους παγκόσμιους νταήδες να καταπατούν τους διεθνείς κανόνες, ο ίδιος γνωρίζει ότι έχει δίκιο.
Από την πλευρά τους, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις οφείλουν επειγόντως να σχεδιάσουν για έναν κόσμο στον οποίο η «Δύση», όπως παραδοσιακά νοείται, δεν αποτελεί πλέον χρήσιμη έννοια.
Η απροθυμία άσκησης κριτικής στον κ. Τραμπ συνδέεται εν μέρει με την ανάγκη να διατηρηθεί ο Αμερικανός πρόεδρος «με το μέρος μας», σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ουκρανία.
Είναι αλήθεια ότι χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας από τον Λευκό Οίκο για το μέλλον του Κιέβου, η δυνατότητα του Βλαντίμιρ Πούτιν να προωθήσει το δικό του αναθεωρητικό σχέδιο περιφερειακής κυριαρχίας θα ενισχυθεί δραστικά.
Όμως, ανεξέλεγκτος και χωρίς αντίλογο, ο επεκτατισμός του «America first» εξελίσσεται από μόνος του σε γεωπολιτική απειλή.
Μαζί με τα Ηνωμένα Έθνη, η Ευρώπη έχει καθήκον να αντισταθεί στην υποταγή του διεθνούς δικαίου στις ορέξεις παραβατικών υπερδυνάμεων που «αστυνομεύουν» τις δικές τους «σφαίρες επιρροής». Οι ηγέτες της πρέπει επίσης να διασφαλίσουν την ταχεία ανάπτυξη επαρκούς σκληρής ισχύος, ώστε να ασκήσουν και οι ίδιοι κάποια επιρροή. Ενδέχεται να μην έχουν άλλη επιλογή: αρκεί να σημειωθούν οι ανανεωμένες διεκδικήσεις του κ. Τραμπ επί της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανίας. Σε ραδιοφωνική συνέντευξη, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι η αμερικανική απειλή πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Το γεγονός ότι μια τέτοια δήλωση μπορεί να γίνει ειλικρινά και δικαιολογημένα προκαλεί ίλιγγο.
Η αλλαγή καθεστώτος στο Καράκας ήρθε λίγες εβδομάδες μετά τη δημοσίευση μιας πολεμοχαρούς στρατηγικής εθνικής ασφάλειας, η οποία δεσμευόταν να «αποκαταστήσει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στο δυτικό ημισφαίριο». Η Κολομβία και η Κούβα έχουν πλέον τεθεί υπό προειδοποίηση, ενώ στη Δανία το ίδιο ισχύει και για έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ.
Με την Ουάσινγκτον στην εμπροσθοφυλακή, μια επικίνδυνη νέα παγκόσμια τάξη διαμορφώνεται με ταχύ ρυθμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη οφείλει επειγόντως να υψώσει τη φωνή της υπέρ των αξιών της, ενώ ταυτόχρονα να οικοδομήσει την ικανότητα να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα.
