Του Χρήστου Καπούτση
• Η εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας και ΗΠΑ, δεν συνιστά απόλυτη εγγύηση αποτροπής και ασφάλειας
Από τη Βαλτική μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, από την Πολωνία έως το Ισραήλ και την Τουρκία, σχηματίζεται ένας ενιαίος γεωπολιτικός χώρος έντασης. Η Ουκρανία αιμορραγεί, τα Βαλκάνια παραμένουν εύθραυστα, η Ρωσία πιέζει, το ΝΑΤΟ οχυρώνεται. Σ’ αυτό το τοπίο, η Ελλάδα μπαίνει στο επίκεντρο: η κοινοπραξία Chevron–HELLENiQ με τα σχέδιά της νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, την αναβαθμίζει σε πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει μέτωπα με την Τουρκία και την εκθέτει στις αντιπαραθέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας. Και επιπλέον, η Άγκυρα ζητά συμμετοχή στην Ευρωάμυνα μέσω του προγράμματος SAFE, διεκδικώντας ρόλο και στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης. Το ερώτημα είναι αμείλικτο: στρατηγική ευκαιρία ή επικίνδυνη παγίδα;
Η Ελλάδα καλείται να κεφαλαιοποιήσει τη στήριξη σε ΗΠΑ και Ε.Ε., αλλά και να επιδείξει στρατηγική ωριμότητα, ώστε η ευκαιρία να μη μετατραπεί σε εστία κρίσης. Η ισορροπία ανάμεσα στη διεκδίκηση και στη διπλωματία θα κρίνει το τελικό γεωπολιτικό κέρδος.
Η επίσημη προσφορά της Chevron, σε κοινοπραξία με τη HELLENiQ Energy, για τα τέσσερα θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, συνιστά εξέλιξη με βαρύνουσα γεωπολιτική και γεωενεργειακή σημασία. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη επενδυτικό βήμα, αλλά για στρατηγική τομή που αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ Doug Burgum στο Μέγαρο Μαξίμου ανέδειξε, την κοινή βούληση για εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας των ΗΠΑ με την ΕΛΛΑΔΑ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε το επίσημο ενδιαφέρον της Chevron για έρευνες νότια της Κρήτης, υπογραμμίζοντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, με εξαγωγές φυσικού αερίου, ηλεκτρικής ενέργειας και πετρελαιοειδών.
Ο Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, χαρακτήρισε την Ελλάδα στρατηγικό εταίρο και επεσήμανε ότι οι σχέσεις μπορούν να επεκταθούν, ειδικά στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας στον διάδρομο Βορρά–Νότου και στη ναυτιλία, ως κρίσιμο παράγοντα για την τροφοδοσία της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης με ενέργεια.
Η Ελληνική Κυβέρνηση προσπαθεί να ενισχύει τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–Αιγύπτου, με αμερικανική «ομπρέλα».
Ο άξονας Αλεξανδρούπολης–Οδησσού συνδέει το Αιγαίο με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας στα αμερικανικά–ΝΑΤΟϊκά σχέδια.
Η Ελλάδα εμφανίζεται ως παράγοντας σταθερότητας, αλλά ταυτόχρονα εκτίθεται σε κινδύνους κλιμάκωσης με την Τουρκία και σε πιθανή στοχοποίηση από τη Μόσχα.
Και εδώ ανακύπτει το εξής ερώτημα: Η Εμβάθυνση στρατηγικής σχέσης ΕΛΛΑΔΑΣ με τις ΗΠΑ, λειτουργεί όμως και ως αποτρεπτικός παράγοντας έναντι της αναθεωρητικής Τουρκίας;
Να διευκρινίσουμε ότι, οι ΗΠΑ «βλέπουν» την Ελλάδα κυρίως ως μέσο εξυπηρέτησης των δικών τους στρατηγικών (Ουκρανία, έλεγχος Ρωσίας–Κίνας, προστασία Ισραήλ). Η Ελλάδα, όμως, χρειάζεται να ισορροπήσει με γειτονικές χώρες , αποτρέποντας και επί του πεδίου αναθεωρητικές πολιτικές και έτσι να διασφαλίσει κυριαρχικά δικαιώματα σε Κρήτη–Κυπριακή ΑΟΖ, Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο, στηριζόμενη κυρίως στην ελληνική αποτρεπτική ισχύ.
Διότι, δεν είναι αυτονόητο ότι η εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης της Ελλάδας με τις ΗΠΑ ισοδυναμεί αυτόματα με αποτροπή έναντι της Τουρκίας και του τουρκικού αναθεωρητισμού. Εγγύηση διασφάλισης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και εθνικών συμφερόντων, είναι οι ελληνικές Φρεγάτες Μπελαρά, τα μαχητικά F-35 και RAFALE και κυρίως, η βούληση της Κυβέρνησης να αξιοποιήσει, διπλωματικά την αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων, με θεμέλιο στήριγμα τη λαϊκή συναίνεση.
Η αμερικανική διπλωματία, θεωρεί την Τουρκία αναγκαίο στρατηγικό εταίρο και γεωστρατηγικό «παίκτη»: ισχυρός στρατός, ο μεγαλύτερος στο ΝΑΤΟ, μετά τον αμερικανικό, ΝΑΤΟϊκή παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα, καθοριστικός ο ρόλος στη Μέση Ανατολή και στον μουσουλμανικό – σουνιτικό Κόσμο.
Επομένως, η Ουάσιγκτον δύσκολα θα «αγνοήσει» τις τουρκικές αξιώσεις, στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Το πιθανότερο, θα προσπαθήσει μάλλον να τις διαχειριστεί, υποδεικνύοντας σε Αθήνα και Άγκυρα, να τα βρουν με απευθείας διάλογο και με αμοιβαίες υποχωρήσεις.
Η Πολωνία ως προπύργιο της Δύσης στον ρωσικό αναθεωρητισμό
Στον Βορρά, όμως, η ένταση αυξάνεται.
Η Πολωνία βρέθηκε στην αιχμή της σύγκρουσης.
Ρωσικά drones διείσδυσαν βαθιά στον εναέριο χώρο της, όπως δήλωσε ο Πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ.
Πολωνικά F‑16 και ΝΑΤΟϊκά μαχητικά από Ολλανδία και Ιταλία, με γερμανική αντιαεροπορική κάλυψη, τα κατέρριψαν.
Πρώτη φορά κράτος-μέλος ανοίγει πυρ κατά ρωσικών στόχων εντός εδάφους του. Ενεργοποιήθηκε το Άρθρο 4. Το Άρθρο 4 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον (1949) ορίζει: «Τα Μέρη θα συμβουλεύονται μεταξύ τους όποτε, κατά τη γνώμη οποιουδήποτε από αυτά, η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια οποιουδήποτε από τα Μέρη απειλείται». Δηλαδή, δεν ενεργοποιεί στρατιωτική άμυνα αυτομάτως (όπως το Άρθρο 5).
Η ΡΩΣΙΑ δεν συμμερίζεται καθόλου την πολωνική εκδοχή για εισβολή drones στην πολωνική επικράτεια και τα χαρακτηρίζει «μυθεύματα». Στον πόλεμο το πρώτο θύμα είναι η Αλήθεια. Αντίθετα, η προπαγάνδα και ο φόβος θριαμβεύουν, καθορίζοντας το πλαίσιο και την πορεία κάθε ένοπλης σύγκρουσης.
Η Πολωνία προχωρά σε μεγάλη στρατιωτική άσκηση με σενάριο απόκρουσης ρωσικής επίθεσης, η οποία θα διεξαχθεί το φθινόπωρο του 2025. Δεν πρόκειται για πραγματική επίθεση, αλλά για προσομοίωση εισβολής (ρωσικών στρατευμάτων ή υβριδικής επίθεσης).
Η άσκηση είναι εθνική (Πολωνία), αλλά με συμμετοχή ΝΑΤΟϊκών παρατηρητών και επιτελικών στρατιωτικών δυνάμεων, άρα εντάσσεται στο πλαίσιο της συλλογικής αποτροπής, έναντι του ρωσικού αναθεωρητισμού. Η Ελλάδα εμφανίζεται αλληλέγγυα στην αντιρωσική πολιτική της Πολωνίας.
Η Πολωνία σηκώνει τη σημαία του φόβου και της ετοιμότητας, καλώντας την Ευρώπη να ομονοήσει σε αποτρεπτική στρατηγική, απέναντι στα ρωσικά επεκτατικά σχέδια. Το ερώτημα όμως παραμένει: πρόκειται για πραγματική ρωσική απειλή ή για πολιτικό εργαλείο πολεμοκάπηλων ηγετών της Ε.Ε. για νέα τεράστια αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών για τη ευρωάμυνα;
Όποια και αν είναι η απάντηση, η «γηραιά ήπειρος» οδεύει σε νέα εποχή στρατιωτικής κινητοποίησης. Και η Ελλάδα, στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου, δεν θα είναι θεατής, αλλά εμπλεκόμενη χώρα, σε ένα αδυσώπητο γεωστρατηγικό και γεωενεργειακό «παιχνίδι».
εφ.ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
