Είναι έτοιμη η Ευρώπη για αυτοάμυνα;

Επικεφαλής της ΕΕ επισκέπτονται το Κίεβο
Φωτογραφία: Kyodo μέσω Reuters

Γουίλις Σπαρκς | 15 Μαΐου 2025

Εδώ και δεκαετίες, οι γαλλικές κυβερνήσεις μιλούν για την αξία μιας «Συλλογικής Ευρωπαϊκής Άμυνας» — μιας ευρωπαϊκής συμμαχίας αφοσιωμένης αποκλειστικά στην ασφάλεια της Ευρώπης, εκτός πλαισίου ΝΑΤΟ. Για δεκαετίες, ωστόσο, αυτή η ιδέα παρέμενε θεωρητική, καθώς η Γερμανία και η Βρετανία εκτιμούσαν υπερβολικά τη διατλαντική σχέση για να προβούν σε κινήσεις που θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η εξάρτηση της Ευρώπης από την Ουάσινγκτον αναδείχθηκε ξανά με δραματικό τρόπο. Και με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025, ο κίνδυνος που συνεπάγεται η «ανάθεση» της ευρωπαϊκής άμυνας στις ΗΠΑ έγινε πλέον απροκάλυπτα φανερός. Η Γαλλία και η Γερμανία (μαζί με την Πολωνία) έχουν ήδη ανακοινώσει νέα σχέδια για την ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική.

Ωστόσο, δύο εξελίξεις που απασχολούν τα πρωτοσέλιδα αυτή την εβδομάδα δείχνουν πόσο πολύπλοκα, χρονοβόρα και πολιτικά επισφαλή είναι αυτά τα σχέδια.

Αμυντικά ομόλογα και βιομηχανική αυτονομία

Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να επιτραπεί στα κράτη-μέλη να δανειστούν έναντι του προϋπολογισμού της ΕΕ, προκειμένου να αγοράσουν όπλα αξίας 167 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος τους έναντι πιθανής ρωσικής απειλής.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα ότι, προκειμένου να ενισχυθεί η πραγματική στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, αυτά τα κεφάλαια θα πρέπει να δαπανώνται αποκλειστικά για όπλα κατασκευασμένα σε κράτη-μέλη της ΕΕ ή σε συμμαχικές χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Ελβετία. «Γιατί να αγοράζουμε αμερικανικά όπλα όταν ο στόχος είναι να απεξαρτηθούμε από την Ουάσινγκτον;», ήταν το μήνυμα.
Για να εγκριθεί το σχέδιο, απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 55% των κρατών-μελών, που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ένωσης.

Γαλλικά πυρηνικά σε ευρωπαϊκό έδαφος;

Δεύτερον, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν — αρχηγός του μοναδικού κράτους-μέλους της ΕΕ που διαθέτει πυρηνικά όπλα — δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι είναι πρόθυμος να συζητήσει το ενδεχόμενο σταθμεύσεως ορισμένων από αυτά τα όπλα εντός της επικράτειας άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Σύμφωνα με τη γαλλική πολιτική παράδοση, το Παρίσι θα θέσει τρεις σαφείς όρους:

• Η Γαλλία δεν θα αναλάβει το κόστος της μεταφοράς των πυρηνικών.
• Οι μετασταθμεύσεις δεν πρέπει να είναι τόσο εκτεταμένες ώστε να αποδυναμώσουν την εγχώρια αποτρεπτική ικανότητα της χώρας.
• Κάθε απόφαση για χρήση των πυρηνικών θα παραμένει αποκλειστικό προνόμιο του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Και οι δύο αυτές εξελίξεις αποκαλύπτουν την τεράστια πολιτική και στρατηγική πρόκληση που ενέχουν τα νέα αμυντικά σχέδια της Ευρώπης. Το μόνο σίγουρο είναι πως για πολλά ακόμα χρόνια θα συνεχίσουμε να διαβάζουμε για τις αντιπαραθέσεις γύρω από αυτά τα θέματα.

gzeromedia.com