του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
Πλεονεκτήματα-Μειονεκτήματα από τη νέα θεσμοθέτηση μηχανισμού εξοπλισμών
Αυτό που αναδύεται είναι ένα μοντέλο διοίκησης που θυμίζει οργανωτικά σχήματα τύπου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας σε άλλες χώρες, αλλά χωρίς σαφείς θεσμικές ασφαλιστικές δικλείδες ή εγγυήσεις λογοδοσίας στην ελληνική κοινοβουλευτική τάξη. Η συγκέντρωση του ελέγχου των εξοπλιστικών προγραμμάτων στο Μαξίμου και στον Θάνο Ντόκο, όπως περιγράφηκε, έχει πολλαπλές επιπτώσεις – θετικές και αρνητικές – στην ελληνική αμυντική βιομηχανία και στις διεθνείς στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδας.
Επιπτώσεις στην ελληνική αμυντική βιομηχανίαΘετικά:
1. Γρηγορότερες αποφάσεις και λιγότερη γραφειοκρατία:
o Η άμεση εποπτεία από το Μαξίμου μπορεί να επιταχύνει χρονοβόρες διαδικασίες.
o Αυτό είναι κρίσιμο στο πλαίσιο του Rearm Europe, όπου οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με ταχύτητα.
2. Συντονισμός με τις προτεραιότητες Ε.Ε. – NATO:
o Η στενή σύνδεση με τον Πρωθυπουργό επιτρέπει την ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές και νατοϊκές στρατηγικές.
o Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τη θέση της ως πυλώνας ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
3. Εν δυνάμει ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής:
o Αν η νέα γραμματεία επιλέξει να στηρίξει ΕΑΣ, ΕΑΒ, ΕΛΒΟ, μπορεί να υπάρξει αναγέννηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας μέσω συμπαραγωγών.
Αρνητικά/Ρίσκα:
1. Αδιαφάνεια στις επιλογές:
o Η έλλειψη κοινοβουλευτικού ελέγχου αυξάνει τον κίνδυνο πελατειακών σχέσεων ή αδιαφανών συμφωνιών με ξένες εταιρείες.
2. Περιθωριοποίηση εγχώριων φορέων:
o Αν η στρατηγική εστιάσει κυρίως σε ξένες αγορές/εταιρείες, οι ελληνικές βιομηχανίες μπορεί να μείνουν εκτός παιχνιδιού, παρά το τεράστιο διαθέσιμο κονδύλι.
3. Αστάθεια σε θεσμικό επίπεδο:
o Η μεταβίβαση εξουσιών εκτός ΥΠΕΘΑ μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στους μηχανισμούς προμηθειών, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα.
Επιπτώσεις στις διεθνείς σχέσεις και συμμαχίεςΘετικά:
1. Πιο κεντρικός και «προσωπικός» δίαυλος με συμμάχους:
o Π.χ., μια συμφωνία με ΗΠΑ ή Γαλλία για νέα οπλικά συστήματα μπορεί να προχωρήσει απευθείας από τον Πρωθυπουργό, χωρίς ενδιάμεσες καθυστερήσεις.
2. Διαπραγματευτική ενίσχυση σε ευρωπαϊκό επίπεδο:
o Η Ελλάδα εμφανίζεται πιο «σοβαρή» και έτοιμη να απορροφήσει κοινοτικά κονδύλια με επαγγελματισμό και στρατηγικό σχεδιασμό.
Αρνητικά/Ρίσκα:
1. Αποσταθεροποίηση σχέσεων με παραδοσιακούς εταίρους:
o Π.χ. ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν μακροχρόνιες σχέσεις με ΥΠΕΘΑ και στρατιωτικούς κύκλους. Η νέα δομή μπορεί να μπερδέψει τους διαύλους.
2. Επικοινωνιακός και γεωπολιτικός θόρυβος:
o Η μεταφορά εξοπλιστικών στο Μαξίμου μπορεί να ερμηνευτεί από εξωτερικούς παρατηρητές ως συγκέντρωση εξουσίας χωρίς θεσμικές δικλείδες.
Συμπέρασμα
Η επιλογή Μητσοτάκη να μεταφέρει τον στρατηγικό έλεγχο στα εξοπλιστικά στο πρωθυπουργικό περιβάλλον αλλάζει το θεσμικό DNA της αμυντικής πολιτικής. Η Ελλάδα μπορεί να αποκομίσει γεωπολιτικά και βιομηχανικά οφέλη εφόσον υπάρξει διαφάνεια, εσωτερικός έλεγχος και συμμετοχή των εγχώριων παραγωγικών δυνάμεων. Διαφορετικά, ελλοχεύει ο κίνδυνος αδιαφανούς συγκεντρωτισμού και εξάρτησης από ξένες αγορές χωρίς εθνική προστιθέμενη αξία.
