του Δημήτρη Μακροδημόπουλου
Τον Απρίλιο του 1999, ο Σάμιουελ Χάντινγκτον σε άρθρο του στο περιοδικό Foreign Affairs προειδοποιούσε ότι για μεγάλο μέρος του πλανήτη οι ΗΠΑ «μετατρέπονται σε υπερδύναμη – ταραξία […] σε βασική εξωτερική απειλή για τις κοινωνίες τους». Επισημάνσεις που λίγο αργότερα επαναλαμβάνονταν από τον Ρόμπερτ Τζέρβις, πρόεδρο της Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικής Επιστήμης: «Στην πραγματικότητα για μεγάλο μέρος του κόσμου, το βασικό κράτος – ταραξίας, έγραφε, είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες». Για να ακολουθήσουν προς επιβεβαίωση το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Λιβύη, η Συρία, η γενοκτονία στη Γάζα κρανίου τόποι σήμερα, ο βομβαρδισμός του Ιράν ο εμφύλιος στην Ουκρανία, οι παρεμβάσεις στη Λατινική Αμερική, όπως τώρα στη Βενεζουέλα όπου πέρα από την εισβολή και τον βομβαρδισμό της χώρας, την απαγωγή του προεδρικού ζεύγους, προαναγγέλλεται από τον πρόεδρο Τραμπ η διακυβέρνηση της χώρας από τις ΗΠΑ καθώς και η καταλήστευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών του από αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες. Η υπερδύναμη που θα έπρεπε να είναι ο θεματοφύλακας του Διεθνούς Δικαίου είναι το κράτος που το καταλύει μονίμως λόγω ισχύος
Από το 1989, τη χρονιά που άλλαξαν τα πάντα, άλλαξε και το περιεχόμενο των λέξεων: Γιαυτό η «εισβολή» των ΗΠΑ γίνεται πάντα στο όνομα αρχών (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα), όπως και τώρα στην Βενεζουέλα, που σήμερα πλέον αποτελούν «γλωσσικά ερείπια». «Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, έγραφε ο Ούλριχ Μπεκ, σκεπτόμαστε και δρούμε με βάση γλωσσικά ερείπια, στα οποία παντού εμφωλεύουν, επωάζονται και εγκαθίστανται νέες πραγματικότητες, πίσω από τις αστραφτερές προσόψεις των λέξεων». Κρατάμε δηλαδή σταθερό το όνομα των βασικών πολιτικών θεσμών και έτσι μπορούμε να ορίσουμε εκ νέου το περιεχόμενό τους σχεδόν χωρίς νομιμοποίηση χωρίς να γίνουμε αντιληπτοί από την κοινή γνώμη. Γιαυτό πάντα θα ακούμε ‘δικαιολογίες” που επικαλούνται τις παλιές ευαισθησίες μας ώστε να είναι ανεκτή η κατάλυση του Διεθνούς Δικαίου. Οποιοδήποτε κι αν ήταν το καθεστώς Μαδούρο, δεν μπορεί να δικαιολογήσει εισβολή στην επικράτεια της Βενεζουέλας, αλλά και ενός οποιουδήποτε άλλου κράτους. Αποτελεί καθήκον και δικαίωμα ενός λαού να αποφασίσει για το μέλλον του
Τα κράτη της Λατινικής Αμερικής αποτελούσαν, στο σύνολό τους σχεδόν, ισπανικές αποικίες με αποτέλεσμα την κοινή γλώσσα τους (πλην Βραζιλίας), την ισπανική, και την κοινή θρησκεία, τον καθολικισμό. Εφαρμόστηκε η encomieda σε ολέθρια μορφή: οι αυτόχθονες έπρεπε να προσφέρουν καταναγκαστικά την εργασία τους και να καταβάλλουν φόρο υποτέλειας σε έναν Ισπανό, τον ecomendero. Όταν το 1808 ο Ναπολέοντας εισέβαλε στην Ισπανία, μια ομάδα πολιτικών και στρατιωτικών, η Junta Central, υποχρέωσε τον βασιλιά Φερδινάνδο Ζ’ να παραιτηθεί, εγκαταστάθηκε στο λιμάνι του Κάδιξ, συγκρότησε ένα κοινοβούλιο το Κορτές και ψήφισε το Σύνταγμα του Κάδιξ που αξίωνε την εγκαθίδρυση συνταγματικής μοναρχίας η οποία θα βασιζόταν στην έννοια της λαϊκής κυριαρχίας. Όλα αυτά αποτελούσαν ανάθεμα για τις ελίτ των κρεολών και των αυτόχθονων που εξακολουθούσαν να κυβερνούν τις ισπανικές αποικίες της Λατινικής Αμερικής εντός του πλαισίου της encomieda, δηλαδή την καταναγκαστική εργασία και την απολυταρχική εξουσία την οποία ασκούσαν οι ίδιες και το αποικιοκρατικό κράτος τους. Αυτό πυροδότησε τον αγώνα τους για την απελευθέρωση από την Ισπανία για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους. Ως εκ τούτου οι επαναστάσεις για ανεξαρτησία προέκυψαν από τις ελίτ και όχι από τη βάση. Σε αυτό οφείλονται οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες στη Λατινική Αμερική και το πρόσφορο έδαφος για την επιβολή στρατιωτικών δικτατοριών Το δόγμα Μονρόε (1823) που διατυπώθηκε αμέσως μετά την ανεξαρτητοποίηση των αποικών από την Ισπανία αξίωνε ουσιαστικά την αντικατάσταση της ισπανικής αποικιοκρατίας από την αμερικανική με άλλα μέσα. Μόνον στις δεκαετίες 1970 και 1980 έξι δικτατορίες (σε Αργεντινή, Χιλή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Βολιβία και Βραζιλία) ένωσαν τις δυνάμεις τους για να εξαλείψουν τους αριστερούς αντιπάλους στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Κόνδορας», με υποβολέα τις ΗΠΑ. Με χιλιάδες πολίτες νεκρούς και αγνοούμενους και τον πρόεδρο της Χιλής Αλιέντε νεκρό στο προεδρικό μέγαρο που ισοπεδώθηκε μετά από αεροπορικό βομβαρδισμό. Για να μην αναφερθούμε και στις δικτατορίες στην Κεντρική Αμερική, όπου στοχοποιήθηκαν ακόμη και ιερείς εκφραστές της Θεολογίας της Απελευθέρωσης με τη δολοφονία του αρχιεπισκόπου και συνεργατών του στο Ελ Σαλβαδόρ. Να σημειώσουμε ότι ο Τραμπ περιβάλλει με μεγάλη εκτίμηση τον δικτάτορα του Ελ Σαλβαδόρ! Υπήρξαν όμως και φωτεινά παραδείγματα αντίστασης: Ο Τσε Γκεβάρα, ο Κάστρο, ο Αλιέντε, ο Λούλα και ο Τσάβες που εκλέγονταν δημοκρατικά και ανακούφισε μεγάλες μάζες πληβείων στη Βενεζουέλα από την αφόρητη φτώχεια γιαυτό στοχοποιήθηκε. Σήμερα ο πρόεδρος Τραμπ στοχεύει όσα καθεστώτα δεν είναι ακροδεξιά απαξιώνοντας έτσι τον αμερικανικό λαό και το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ που τον εξέλεξαν.
Ποιά απάντηση αρμόζει σήμερα στον Τραμπ; “Η ιστορία μας ανήκει κι είναι οι λαοί που τη φτιάχνουν” όπως είπε ο Αλιέντε στο τελευταίο μήνυμά του στον Χιλιανό λαό μέσα από το πολιορκημένο προεδρικό μέγαρο λίγο πριν εκπνεύσει.
Μακροδημόπουλος Δημήτρης
Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412
5/1/2026
