Δ. Καμπισιούλης: Οδηγική παιδεία: η απόλυτη ασυμβατότητα μεταξύ εκπαίδευσης και πραγματικότητας

του Δημήτρη Καμπισιούλη, Υποστρατήγου ε.α.

Κάθε μέρα θρηνούμε θύματα στην άσφαλτο και νομίζω ότι κάθε ένας από εμάς πρέπει να συμβάλει στον περιορισμό αυτού του τραγικού φαινομένου που έχει χαρακτηριστεί ως εθνική τραγωδία από ανθρώπους που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην οδική ασφάλεια όπως ο μέγιστος Ιαβέρης.

Ελπίζω αυτό το άρθρο να βοηθήσει, διότι είναι γραμμένο από έναν ερασιτέχνη οδηγό που έχει ως χόμπι την ασφαλή οδήγηση και την παρατήρηση κατά τη διάρκεια αυτής. Είναι κατάλληλο για όσους η οδήγηση αποτελεί κάτι σημαντικό για τη ζωή τους και πιστεύουν ότι πρέπει και οι ίδιοι να βελτιωθούν για το καλό το δικό τους, των συγγενών και φίλων τους, των συνεπιβατών τους και φυσικά το καλό των άλλων οδηγών. Αν κάποιοι νομίζουν ότι είναι άριστοι οδηγοί ή η οδική ασφάλεια δεν τους αφορά, ας μην κάνουν τον κόπο να το διαβάσουν.

Υπενθυμίζω ότι πριν από λίγους μήνες ψηφίστηκε ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) και προκαταβολικά λέω ότι καλός οδηγός είναι αυτός που τον εφαρμόζει.

Θα αρχίσω από κάτι εντελώς ανώδυνο. Πριν από λίγο καιρό, παρκάρω δεξιά και κοιτάω τον καθρέφτη για να ανοίξω την πόρτα να βγω. Βλέπω αυτοκίνητο να πλησιάζει και περιμένω να περάσει για να ανοίξω μετά. Περίπου 15 μέτρα πριν από το σημείο που σταμάτησα, υπάρχει δρόμος από την αριστερή πλευρά. Ενώ λοιπόν κοιτάω τον καθρέφτη και αναμένω να περάσει το αυτοκίνητο για να βγω, ο οδηγός χωρίς προειδοποίηση (φλας) στρίβει αριστερά και χάνεται στο στενό. Αυτό φυσικά εμένα μου κόστισε στιγμιαίο εκνευρισμό, διότι αν άναβε φλας ως όφειλε για να στρίψει, δεν θα περίμενα 4-5 δευτερόλεπτα. Δυστυχώς όμως, άλλες φορές αυτή η παράλειψη στοιχίζει ζωές.

Η εκπαίδευση είναι βασικό και συστατικό στοιχείο κάθε επιτυχίας και σε κάθε τομέα της ζωής, ενώ είναι σημαντικό να έχει άρρηκτη σχέση με την εκτέλεση της μετέπειτα πρακτικής, να μην είναι αποκομμένη και άσχετη από αυτήν, δηλαδή αυτό που λέμε στην κοινή γλώσσα «άλλα μαθαίνω και άλλα κάνω». Έτσι και στην οδήγηση: για να αποκτήσει κάποιος δίπλωμα οδήγησης εκπαιδεύεται πρώτα στη σχολή οδηγών.

Η άποψη που θα τεκμηριώσω στο άρθρο είναι ότι στην Ελλάδα στον τομέα της οδήγησης η εκπαίδευση δεν έχει ουδεμία σχέση με την πραγματικότητα στους δρόμους και είναι πλήρως αποκομμένη από αυτήν. Στους δρόμους επικρατεί μία αναρχία, μία τεράστια άγνοια, αλλά και παράβαση των κανονισμών του ΚΟΚ και ένας πραγματικός παραλογισμός, ενώ οι έλεγχοι, φυσικοί και ηλεκτρονικοί, είναι λίγοι και δεν επαρκούν.

Δεν είναι λοιπόν το έλλειμα στην εκπαίδευση η αιτία των ατυχημάτων, που υποστηρίζουν αρκετοί. Στις σχολές οδηγών οι εκπαιδευτές μας μαθαίνουν το σωστό, το πρόβλημα είναι ότι οι νέοι οδηγοί, με το που παίρνουν το δίπλωμα, εισέρχονται σε μία νέα πραγματικότητα στην οποία κυριαρχούν άλλοι κανόνες, οι κανόνες της άγνοιας και της παραβατικότητας. Κατόπιν τούτου, συνηθίζουν γρήγορα και αμέσως ξεχνάνε τα ορθά που έμαθαν στην εκπαίδευση.

Θα δώσω μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα τα οποία αποτελούν προϊόν χρόνιας παρατήρησης.

Ενώ στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν ότι κατά την εκκίνηση πρέπει να βγάζουμε αριστερό φλας, να ελέγχουμε καθρέφτη και κατόπιν να ξεκινάμε, στην πραγματικότητα ελάχιστοι ανάβουν φλας πριν ξεκινήσουν, πολύ περισσότερο αν είναι μόνοι. Ειδικά αν δεν έρχεται κανείς από πίσω, ούτε το 1% των οδηγών δεν ανάβει φλας, πιστεύω δε ότι ένα μεγάλο μέρος των οδηγών δεν έχει ανάψει ποτέ το φλας στη ζωή του για να εξέλθει από τη θέση στάσης και στάθμευσης.

Ενώ στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν να βγάζουμε φλας για να παρκάρουμε, στην πραγματικότητα της πρωτοπόρας χώρας μας, έχουμε αναγάγει το παρκάρισμα σε έκτακτη ανάγκη (!) και το 99% των οδηγών ανάβει αλάρμ. Μάλιστα, με το αλάρμ συμβαίνουν πολλά παρατράγουδα. Αρκετοί ανάβουν αλάρμ, χαμηλώνουν ταχύτητα και ψάχνουν θέση στάθμευσης, ενώ οι άλλοι από πίσω προσπαθούν να μαντέψουν την επόμενη κίνηση, πολλές φορές για αρκετή ώρα. Άλλοι ανάβουν αλάρμ και παρκάρουν στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Άλλοι σταματάνε στη μέση του δρόμου για να κατεβάσουν το παιδί στο φροντιστήριο ή τη σύζυγο για ψώνια, παρότι στα 10 μέτρα μπορεί να έχει μία πυλωτή στην οποία μπορούν να κάνουν δεξιά για λίγα δευτερόλεπτα. Πολλοί δε, διακόπτουν ολόκληρο ρεύμα κυκλοφορίας για να πάρουν τον καφέ τους και να πεταχτούν για σύντομα ψώνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λεωφόρος Καραμανλή στη Θεσσαλονίκη, στην οποία, παρότι η τροχαία απαγόρευσε τη στάση και στη στάθμευση στην εσωτερική λωρίδα, απομάκρυνε τα οχήματα, την έδωσε στην κυκλοφορία και κάνει συχνότατους ελέγχους, η οδήγηση στη λωρίδα αυτή είναι απαγορευμένη εκτός αν κάποιος έχει τις ικανότητες του Ιαβέρη. Ο λόγος είναι ότι συνεχώς σταματούν αυτοκίνητα με αλάρμ ενώ φυσικά ο οδηγοί έχουν την απαίτηση να παρακαμφθούν τα οχήματά τους διότι …..άναψαν το αλάρμ. Έτσι λοιπόν ανάβει κάποιος αλάρμ και έχει κάθε δικαίωμα να διακόψει τη λωρίδα κυκλοφορίας, είναι κάτι σαν το αντίδοτο για κάθε παράβαση, ανάβει και έχει δικαίωμα για τα πάντα όλα.

Ενώ στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν να βγάζουμε φλάς για να στρίψουμε, στην πραγματικότητα η πλειοψηφία των οδηγών δεν θεωρεί απαραίτητη τη χρήση, ενώ οι άλλοι οδηγοί αλλά και οι πεζοί πάλι πρέπει να έχουν μαντικές ικανότητες. Το ίδιο με την αλλαγή λωρίδων. Η συντριπτική πλειοψηφία των οδηγών αλλάζουν λωρίδα σαν τους φαντομάδες και πάλι οι από πίσω πρέπει να είναι έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο.

Γενικότερα, το γεγονός ότι το φλας γνωστοποιεί πρόθεση, προετοιμάζει τους άλλους οδηγούς και ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο ατυχήματος, είναι ψιλά γράμματα για τον Έλληνα οδηγό.

Ενώ στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν να οδηγούμε στη δεξιά λωρίδα πάλι κάτι λάθος λέει η σχολή και ο ΚΟΚ. Από δεξιά είναι επικίνδυνα, για αυτό οδηγούμε στη μέση για να είμαστε ασφαλείς για κάθε ενδεχόμενο. Μάλιστα, πολλοί όταν μπαίνουν σε δρόμο με 3 λωρίδες, πιάνουν από ταχύτητα μηδέν κατευθείαν μέση λωρίδα, οδηγούν με 60 ή 70 χλμ/ω με όριο τα 90 ή τα 100, λοκάρουν εκεί και όποιον πάρει ο χάρος μετά στις προσπεράσεις από αριστερά ή αναγκαστικά και από δεξιά για να μην γίνει ατύχημα. Μάλιστα, μερικοί νομίζουν ότι η δεξιά λωρίδα είναι αποκλειστικά για τα … φορτηγά και τα λεωφορεία.

Ενώ στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν να μην περνάμε ποτέ το φανάρι  με κόκκινο, στην πλειονότητα των φαναριών 2-3 αυτοκίνητα χαλαρά περνάνε με κόκκινο όπως πχ στη μεγάλη διασταύρωση στον Φοίνικα που τελειώνει ο περιφερειακός Θεσσαλονίκης με την εθνική αντιστάσεως.

Το σημαντικότερο: Στη σχολή οδηγών μας μαθαίνουν να τηρούμε τα όρια ταχύτητας. Όμως στον έξω κόσμο το όριο ταχύτητας είναι άγνωστη λέξη, ειδικά μέσα στις πόλεις όπου τα 50 χλμ/ω πάρα πολύ σωστά από 1/1/26 θα γίνουν 30 χλμ/ω. Εκεί έχει να γίνει χαμός με τις παραβάσεις, καθώς σήμερα οι περισσότεροι οδηγοί υπερβαίνουν τα 50 χλμ/ω, μερικοί μάλιστα είναι παντελώς ασυνείδητοι και νομίζουν ότι συμμετέχουν σε αγώνες ράλι μέσα σε κατοικημένες περιοχές. Φυσικά αν δεν υπάρχει ο φόβος του πέλεκυ όλοι γίνονται οδηγοί αγώνων, ακόμα και αν είναι εγκληματικό αυτό που κάνουν, ακόμα και αν είναι παντελώς άσχετοι με την οδήγηση.

Νομίζω ότι στις πόλεις σημαντικό είναι ότι πλέον δεν υπάρχουν παιδιά να παίζουν έξω, όπως παλιά. Το ένα ή δύο παιδιά που έχει κάθε οικογένεια δεν παίζουν έξω από τις πολυκατοικίες που είναι κλεισμένα. αλλιώς θα θρηνούσαμε πολλά θύματα από τους ασυνείδητους οδηγούς που νομίζουν ότι συμμετέχουν στο ράλι Ακρόπολις μέσα στις κατοικημένες περιοχές. Να τρέχουν σαν τρελοί ξέρουν, αλλά φυσικά τη χρήση του φλας δεν την γνωρίζουν, η ύπαρξή του είναι άχρηστη.

Προτάσεις

Εγώ είμαι ερασιτέχνης οδηγός, δεν είμαι ο Ιαβέρης, ούτε η τροχαία είμαι για να υποδεικνύω, αλλά μπορεί κάποιον να βοηθήσω. Η γενική συμβουλή είναι η τήρηση του ΚΟΚ, αλλά επειδή όλοι αυτό λένε και δεν το κάνει κανείς, μερικές ειδικότερες συμβουλές είναι οι εξής:

Για τους οδηγούς θα έλεγα το εξής:

• Να τηρούν απαρέγκλιτα όλα τα όρια ταχύτητας. Αυτό που δεν καταλαβαίνει ο κόσμος είναι ότι η τήρηση των ορίων έχει δύο τεράστια οφέλη: Πρώτον, ελαχιστοποιεί τα ατυχήματα. Δεύτερον, αν αυτά συμβούν, τότε, εκτός απίθανου απροόπτου, ΔΕΝ θα είναι θανατηφόρα. Σκεφτείτε να πεταχτεί παιδάκι μέσα στην πόλη μπροστά σε αυτοκίνητο που κινείται με 25 χλμ/ώρα. Εκτός του ότι η αντίδραση θα είναι επιτυχής, ακόμα και τυχόν η σύγκρουση με τίποτα δεν θα είναι θανατηφόρα.
• Να σταματάνε στους φωτεινούς σηματοδότες και να μην παραβιάζουν σε καμία περίπτωση το κόκκινο.
• Να οδηγούν πάντα με χρήση της ζώνης ασφαλείας και εννοείται και για τους πίσω επιβάτες και για τα παιδιά και να μην κάνουν χρήση του κινητού.
• Να ανάβουν πάντα φλας όταν βγαίνουν από τη θέση στάθμευσης, όταν σταματάνε για στάθμευση και σε κάθε περίπτωση αλλαγής λωρίδας ή κατεύθυνσης. Στην οδήγηση, το φλας είναι ο τρόπος να «μιλήσεις» στους άλλους οδηγούς και να τους πεις τι σκοπεύεις να κάνεις, πριν το κάνεις. Επειδή στον δρόμο δεν μπορείς να μιλήσεις ή να κάνεις νοήματα εύκολα, το φλας είναι το σήμα που προειδοποιεί. Όπως είπα σε άτομα που έχω συμβουλεύσει, ένας καλός οδηγός πρέπει να ανάβει το φλας ακόμα και αν οδηγεί το μοναδικό αυτοκίνητο στον κόσμο.
• Κάτι που δυστυχώς δεν προβλέπεται στον ελληνικό ΚΟΚ είναι η οδήγηση με τα φώτα ανοιχτά. Προσωπικά πάντα οδηγώ με τα μεσαία φώτα ανοιχτά. Η χρήση των φώτων τραβάει την προσοχή των άλλων οδηγών από μακριά και περιορίζει την πιθανότητα ατυχήματος ακόμα και 12 η ώρα το μεσημέρι κατακαλόκαιρο. Τα φώτα δεν τα χρησιμοποιούμε για να βλέπουμε. Αυτό συμβαίνει μόνο στο σκοτάδι και εκτός πόλεων. Τα φώτα τα ανάβουμε κυρίως για να μας αντιλαμβάνονται έγκαιρα οι άλλοι οδηγοί.

Αυτά για τους οδηγούς. Γενικότερα υπάρχει τρομαχτική έλλειψη οδηγικής παιδείας ακόμα και σε ζητήματα που δεν εγκυμονούν κινδύνους όπως το παρκάρισμα. Ενώ σε πολλές πόλεις έχουν δημιουργηθεί εσοχές στα πεζοδρόμια, για κάποιον άγνωστο λόγο οι οδηγοί αντί να παρκάρουν στην άκρη των θέσεων, αφήνουν ένα ή και δύο μέτρα περιθώριο, με συνέπεια η θέση να χωράει λιγότερα αυτοκίνητα από τα προβλεπόμενα. Και όμως, αυτό το ασήμαντο που γράφω τώρα είναι ο κανόνας, όπως φαίνεται και από τα δύο αυτοκίνητα της φωτογραφίας, των οποίων οι οδηγοί μάλλον δεν έχουν μάθει ακόμα ότι και άλλοι οδηγοί έχουν δικαίωμα στη στάθμευση και στάθμευσαν αφήνοντας δύο μέτρα ο καθένα πίσω περιθώριο. Θέλει πολύ μυαλό για να το μάθουν;

Το κράτος και η αρμόδια αρχή που είναι η τροχαία ξέρει τι θα κάνει. Θα πω απλώς τη γνώμη μου.

Καλό θα ήταν το υπουργείο να είχε προβλέψει ένα δοκιμαστικό διάστημα 2-3 μηνών πριν την επιβολή προστίμων που είναι πλέον πολύ αυστηρά. Σημαντικός είναι ο συχνότερος έλεγχος, ειδικά μέσα στις πόλεις, για την τήρηση των ορίων ταχύτητας ακόμα και με ηλεκτρονικά μέσα, ενώ καλό είναι να επανεξεταστεί από τον νομοθέτη η χρήση εμποδίων στον δρόμο μέσα στις πόλεις, τα λεγόμενα σαμαράκια. Δυστυχώς ο Έλληνας οδηγός δεν βάζει αλλιώς μυαλό, μόνο με πρόστιμα καταλαβαίνει ή με τη γνώση ότι το όχημά του θα πάθει ζημιά αν τρέχει (εφόσον τοποθετηθούν σαμαράκια).

Ελπίζω το άρθρο να ήταν χρήσιμο για τους αναγνώστες. Η τροχαία ξέρει τη δουλειά της και χρειάζεται τη βοήθεια όλων μας, δεν είναι δυνατόν να τρέχει πίσω από τον καθένα παραβάτη οδηγό, ενώ μόνο με ελέγχους δεν είναι δυνατόν να διορθωθεί η κατάσταση, χρειάζεται η συνεργασία και η περίσκεψη όλων μας. Ας μην ξεχνάμε τέλος, ότι τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν μία από τις αιτίες του δημογραφικού προβλήματος, καθόσον νέοι άνθρωποι σκοτώνονται και δεν προλαβαίνουν να δημιουργήσουν οικογένειες.