Του Γιώργου Τσουκαλά, Δικηγόρου
Μπορεί η Τουρκία να προβαίνει ελευθέρως εν έτει 2025 σε έρευνες στο Αιγαίο Πέλαγος, δια του διαβόητου τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Πίρι Ρέις» που προσιδιάζουν σε άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της, χωρίς η Ελλάδα να αντιδράσει προς υπεράσπισιν των δικών της κυριαρχικών δικαιωμάτων; Άλλωστε είναι ευρέως γνωστό και γενικώς παραδεδεγμένο πως το εν λόγω σκάφος, αν και πλέον πεπαλαιωμένο, ασφαλώς διαθέτει τον εξοπλισμό για έρευνες στην υφαλοκρηπίδα, και προς τούτο η Τουρκία ανακοίνωσε με τηλεγραφητές πλοήγησης (ΝAVTEX), πως δέσμευσε θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου Πελάγους, ενώ ταυτοχρόνως προβαίνει σε μεγάλη στρατιωτική άσκηση, ονόματι «Θαλασσόλυκος», προκειμένου να αποτρέψει την Ελλάδα να το παρεμποδίσει.
Σε παλιότερες εποχές, ανάλογες ιστορικές ενέργειες της Τουρκίας είχαν οδηγήσει στο χείλος ελληνοτουρκικού πολέμου (1976, 1987), καθώς η Ελλάδα αρνήθηκε να τις επιτρέψει. Φυσικά, ούτε οι εν εξελίξει έρευνες της Τουρκίας με το «Πίρι Ρέις», με την στρατιωτική κάλυψη σοβαρών τουρκικών δυνάμεων στο Αιγαίο Πέλαγος, είναι νόμιμες. Αφ’ ενός γιατί στον βυθό της θάλασσας στην οποία πλέει το τουρκικό σκάφος εκτείνεται η ελληνική υφαλοκρηπίδα η οποία υπάρχει αυτοδικαίως (ipso facto et ab initio), δίχως δηλαδή να απαιτείται οιαδήποτε αναγνώριση για να υφίσταται, αν και δεν είναι έως σήμερα οριοθετημένη με διεθνή πράξη, συμβατική, δικαιοδοτική ή διαιτητική. Αφ’ ετέρου γιατί η θαλάσσια στήλη επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, συνιστά αντικείμενο ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ως δυνητική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (Α.Ο.Ζ.)., και η Ελλάδα μάλιστα έχει πρόσφατα δηλώσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση την περιοχή ως τέτοια.
Βέβαια οι περιοχές του Αιγαίου Πελάγους που ερευνά η Τουρκία δια του «Πίρι Ρέις» είναι τμήμα μιας φερόμενης από την Τουρκία, τουρκικής υφαλοκρηπίδας, κατά την «θεωρία των δακτύλων», όπως ονομάζεται συχνά μια εκ των παραδοσιακών τουρκικών απόψεων σχετικά με την οριοθέτηση τουρκικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο Πέλαγος, όπως αυτή έχει προβληθεί σε αλλεπάλληλους γύρους διερευνητικών ελληνοτουρκικών συνομιλιών.
Σημειωτέον όμως πως ούτε αυτή η φερόμενη τουρκική υφαλοκρηπίδα υφίσταται αντικειμενικώς, δεδομένου πως τελεί υπό την αίρεση της μη επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης των ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου σε πλάτος δώδεκα (12) ναυτικών μιλίων, δικαίωμα που η Ελλάδα έχει δυνάμει του άρθρου 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS, 1982), σύμφωνα με το οποίο κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας (αιγιαλίτιδας ζώνης) έως δώδεκα (12) ναυτικά μίλια από την γραμμή βάσης.
Πρόκειται μάλιστα για έναν κανόνα που πλέον συνιστά εθιμικό δίκαιο και δεσμεύει και την Τουρκία, αν και η τελευταία πεισμόνως δεν συμβάλλεται στην προρρηθείσα σύμβαση. Άλλως ειπείν, μια τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο Πέλαγος θα υφίσταται μόνον εάν ποτέ η Ελλάδα εξαναγκαστεί να την χαρίσει στην Τουρκία, αποδεχόμενη ένα ειδικό καθεστώς που δεν θα επιτρέπει στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο ανατολικό Αιγαίο.
Επί τω τέλει αυτό άλλωστε, δεν απειλεί διαρκώς η Τουρκία με πόλεμο (casus belli) την Ελλάδα, με την περιώνυμη ομόφωνη απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, από το 1995, λόγω ακριβώς της τότε κύρωσης από την Ελλάδα της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (Ν. 2321/1995), η οποία της επιδαψίλευε το δικαίωμα να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της;
Συνεπώς, αν η Ελλάδα δεν εκδιώξει εν έτει 2025 το τουρκικό ερευνητικό σκάφος, όπως δικαιούται και όπως έπραξε πολλάκις στο παρελθόν, ακόμη και αν θεωρεί την περιοχή ως αμφισβητούμενη πόσω μάλλον όταν την θεωρεί ως ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, θα πρέπει τουλάχιστον να εκδώσει ρηματική διακοίνωση, στην οποία να αναφέρει το καθεστώς της περιοχής και να καλεί την Τουρκία να το σεβαστεί, και να αποσύρει το «Πίρι Ρέις».
Αν η Ελλάδα δεν αντιδράσει διόλου με τον φόβο πως η Τουρκία είτε θα προκαλέσει στρατιωτικό επεισόδιο είτε θα εκδώσει δική της ρηματική διακοίνωση που θα επαναλαμβάνει τις αβάσιμες θέσεις της, τότε απλώς η χώρα δεν θα ασκήσει τα δικαιώματά της στην περιοχή, επιτρέποντας στην Τουρκία να την ορίζει, όπως άλλωστε η τελευταία επιδιώκει να κάνει επί πολλά συναπτά έτη τώρα, δεδομένου άλλωστε πως η Τουρκία επεμβαίνει με τον πολεμικό στόλο της και δεν επιτρέπει στην Ελλάδα να προβαίνει σε ενέργειες εκτός της αιγιαλίτιδας ζώνης της των έξι (6) ναυτικών μιλίων, όπως φερ’ ειπείν έγινε με το περιστατικό στην Κάσο το 2024, για την μη πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου άνευ της αδείας της Τουρκίας.
Άλλωστε, οι παραλείψεις αυτές της Ελλάδας μπορούν να παράγουν νομικές συνέπειες καθώς η Τουρκία θα τις επικαλεστεί ακόμη και στο Διεθνές Δικαστήριο σε περίπτωση προσφυγής της Ελλάδας και της Τουρκίας σε αυτό για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου Πελάγους, ως τεκμήρια περιστασιακής έστω αποδοχής από την Ελλάδα των θέσεων της Τουρκίας. Εν τω μεταξύ, η Τουρκία επίσης θα μπορεί να επικαλείται και στην διεθνή διπλωματία πως στην περιοχή ισχύει ένα ειδικό καθεστώς, που η Ελλάδα ενίοτε είθισται να αποδέχεται.
Εν τέλει, το διεθνές δίκαιο της θάλασσας μοιάζει να εφαρμόζεται στην περιοχή μας δια της ισχύος, δεδομένου πως η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τους κανόνες του ως ισχύοντες και δεσμευτικούς για αυτήν. Άλλωστε εάν ίσχυε πως ο φετινός πλους του «Πίρι Ρέις» είναι ασήμαντος, τότε οι σφοδρές ελληνοτουρκικές κρίσεις του παρελθόντος για αντίστοιχα ζητήματα δεν θα κρίνονταν εκ των υστέρων (a posteriori) ως αδικαιολόγητες, πράγμα που είναι προδήλως αβάσιμο;
Συμφωνώ με το άρθρο, με δύο παρατηρήσεις:
“το διεθνές δίκαιο της θάλασσας μοιάζει να εφαρμόζεται στην περιοχή μας δια της ισχύος”
Γενικώς το Δίκαιο, που συνεχώς επικαλούμαστε όντες το αδύναμο μέρος, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί χωρίς την ισχύ, διότι αν ο έχων την ισχύ το παραβιάζει, τίνι τρόπως θα το υποχρώσει ο ανίσχυρος να το εφαρμόσει; Βλέπε Κίνα και τα γειτονικά της κράτη, των οποίων καταπατεί την ΑΟΖ, καίτοι έχει χάσει την δίκη με τις Φιλιππίνες στο ΔΔΧ.
“στην περιοχή ισχύει ένα ειδικό καθεστώς”
Ισχύει όντως και λέγεται φινλανδοποίηση.
Ἐπίδειξις σημαίας ἀπό τό «Πίρι Ρέις» ἐπί 20 ὧρες στό Αἰγαῖο
Στόν κόσμο τοῦ «μάρλμπορο»
Φαίνεται ότι παραπλέει μέχρι τα έξη ναυτικά μίλια το Πίρι Ρέις ,χωρίς να κάνει βυθομετρήσεις στην υφαλοκρηπίδα των νησιών του Αιγαίου ΚΑΙ παρακολουθούμενο από το ελληνικό πολεμικό ναυτικό -έτσι για να ικανοποιήσει ο κ. Έρντογάν το τουρκικό χαχολιστάν- και ενώ χιλιάδες Τούρκοι παραθερίζουν στα νησιά του Αιγαίου και ψωνίζουν ό.τι δεν βρίσκουν στην Τουρκία, αυξάνοντας τα έσοδα των νησιωτών μας και του ελληνικού κράτους με τον Φ.Π.Α.
Η ΝΑVΤΕΧ ΤΟΥΣ ΗΤΑΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΚΑΙ ΒΓΑΛΑΜΕ ΑΜΕΣΩΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΑΝΤΙ-ΝΑVΤΕΧ.
Υ.Γ Εξ άλλου κανένας πολιτικός Αρχηγός με κόμμα στη Βουλή (ιδιαίτερα ο πωλητής κηραλοιφών) ,αλλά ούτε και ο πατριώτης τώρα κ. Τσίπρας και ούτε ο αναμενόμενος ως Αρχηγός κ. Σαμαράς, δεν βροντοφώναξαν το ”νταηλίδικο” του Ανδρέα ,ΒΥΘΙΣΑΤΕ ΤΟ ΧΟΡΑ .
ΜΙΑ ΕΣΤΙΑ ΕΓΡΑΨΕ ΤΑ ΓΝΩΣΤΑ ΤΗΣ -και πολύ καλά έκανε -για να αντιπολιτευτεί .
Ευχαριστώ για το σχόλιο Σας. Πουθενά στο άρθρο μου δεν γίνεται καμία αναφορά, έστω υπόρρητη, σε «αντιπολίτευση» ή σε «συμπολίτευση». Η ερμηνεία των φαινομένων της εξωτερικής πολιτικής με αναφορές στην εσωτερική πολιτική, είτε την τουρκική είτε την ελληνική, είναι απαράδεκτη. Κάθε εξωτερική εκδήλωση της ισχύος ενός Κράτους διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική του, και υπόκειται σε διεθνολογική αξιολόγηση, ακόμη και αν κανείς εικάζει, όπως εσείς, πως έλαβε χώρα για «εσωτερική κατανάλωση» – συμπέρασμα εσφαλμένο καθώς στην Τουρκία η κοινή γνώμη δεν ασχολήθηκε με το «Πίρι Ρέις». Το πλοίο αυτό είναι ερευνητικό και όταν πλέει τεκμαίρεται πως διεξάγει έρευνες, και οι τουρκικές NAVTEX εκδόθηκαν για αυτές τις έρευνες. Το πως το αντιλαμβάνονται οι Έλληνες πολιτικοί, εάν ασχολήθηκαν ή όχι, δεν συνιστά απόδειξη για το εάν ερευνά το «Πίρι Ρέις» αλλά συνιστά δική τους επιλογή ή παράλειψή τους. Τέλος δε, οι αντιδράσεις ή μη των Ελλήνων πολιτικών δεν συνιστά αντικείμενο του άρθρου. Έχετε διαβάσει άλλο άρθρο στην ΕΣΤΙΑ με άλλο περιεχόμενο και άλλη στόχευση, και καλύτερα να μην συγχέετε τα δύο άρθρα, καθώς είναι διαφορετικού είδους.
Συμπληρωματικά στην απάντηση.
Ως προς τις έρευνες:
α’) η ελληνική πλευρά δέχεται πως το «Πίρι Ρέις» διεξάγει έρευνες αλλά στην ελληνική Α.Ο.Ζ. (έρευνες υδάτων) και όχι στην υφαλοκρηπίδα (έρευνες βυθού), β’) η τουρκική πλευρά πως διεξάγει έρευνες γενικά. Δηλαδή δεν τίθεται αμφιβολία πως το «Πίρι Ρέις» διεξάγει έρευνες.
Σε ό,τι αφορά την κοινή γνώμη:
α’) ο τουρκικός Τύπος το πανηγύρισε, γιατί η Ελλάδα δεν αντιδρά, β’) η ελληνική γνώμη καθησυχάστηκε πως δεν συμβαίνει τίποτα.