Η ετερογένεια και η ποικιλομορφία αυτή διαμορφώνει το πλαίσιο των αντίστοιχων μεταφορών, με την εξέλιξη των μηχανών, της αυτοκίνησης και του σιδηροδρόμου (χερσαίες μεταφορές), της ναυσιπλοΐας και της αεροπλοΐας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία των κοινωνιών μας.

Και η ίδια η τεχνολογία αφορά τόσο τα ίδια τα μέσα μεταφοράς που ενσωματώνουν πλέον υψηλή τεχνολογία, όσο και τις αναγκαίες υποδομές (αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομοι, υδάτινοι δρόμοι, εναέρια κυκλοφορία).

Νέοι τύποι αεροσκαφών με υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης έχουν τεθεί και πρόκειται να τεθούν σε λειτουργία, γεγονός που απαιτεί την ασφαλή ενσωμάτωσή τους σε ένα περιβάλλον εναέριου χώρου, που το διακρίνει η πολυπλοκότητα.

Η ενσωμάτωση αυτή, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας, δημιουργεί νέες προκλήσεις σε θέματα ασφάλειας, προστασίας και κυβερνοασφάλειας, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Δισεκατομμύρια επιβάτες εξυπηρετούνται κάθε χρόνο και στις αερομεταφορές την ίδια ώρα που είναι συνδεδεμένοι και με την εικονική πραγματικότητα του Κυβερνοχώρου.

Κοινό σημείο τομής από τις δυο πραγματικότητες οι νέες προκλήσεις που έχουν διαμορφωθεί αφού τα πληροφοριακά συστήματα που υποστηρίζουν επιβάτες και χρήστες αντίστοιχα είναι εκτεθειμένα στις ίδιες εξελισσόμενες απειλές, υποστηριζόμενες από τις τεχνολογίες αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Νεφο-υπολογιστική, τα Μαζικά Δεδομένα, η Κβαντική Υπολογιστική, κα.

Οι επίγειοι σταθμοί εξυπηρέτησης των αεροεπιβατών  και των αερομεταφερόμενων προϊόντων (Αεροδρόμια) στηρίζονται σε ένα ειδικά διαμορφωμένο νέο οικοσύστημα με πολλά ενδιαφερόμενα μέρη (αεροπορικές εταιρείες, εταιρείες υποστήριξης των αερομεταφορών, διεθνείς οργανισμοί, εθνικές αρχές, κα).

Το οικοσύστημα αυτό στηρίζεται σε πολύπλοκα τεχνολογικά συστήματα, συγκεκριμένες αποδεκτές διαδικασίες προτύπων, και φυσικά στο ανθρώπινο στελεχιακό δυναμικό, γεγονός που μπορεί να αποτελεί ξεχωριστό πεδίο τρωτότητας κι ευαλωτότητας, όπως αυτά περιγράφονται από τις ειδικές εκθέσεις απειλών στον Κυβερνοχώρο από τους καθ υλην αρμόδιους οργανισμούς (κακόβουλα λογισμικά, ransomware, DdoS επιθέσεις, παραβίαση και διαρροή προσωπικών δεδομένων, υβριδικές επιχειρήσεις παραπληρόρησης, παρεμβολές σε επικοινωνιακά συστήματα, κα).

Οι αλυσιδωτές συνέπειες μιας κυβερνοεπίθεσης (μικρής ή μεγαλύτερης κλίμακας) σε μια οντότητα που ανήκει στο οικοσύστημα των αερομεταφορών μπορεί να εξελιχθεί σε μια πολύ σοβαρή κρίση, η οποία επιβάλλει ιδιαίτερες συνθήκες διαχείρισης με τα νέα δεδομένα.

Ο αντίκτυπος αυτός μπορεί να αποκτήσει και τα χαρακτηριστικά μιας σημαντικής οικονομικής και πολιτικής κρίσης (οικονομικό βάρος αποζημιώσεων, απώλεια εμπιστοσύνης στις αερομεταφορές, επιβράδυνση οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, δοκιμασία γεωπολιτικών διεθνών σχέσεων, κα), η διαχείριση της οποίας θα πρέπει να βρει προετοιμασμένη την διεθνή κι εγχώρια κοινότητα.

Πρώτιστο μέλημα για τους εμπλεκόμενους με τις αερομεταφορές φορείς είναι η αποφυγή αεροπορικών δυστυχημάτων και ανθρώπινων απωλειών,  η μείωση των καθυστερήσεων των πτήσεων, η επαναφορά στην κανονικότητα της ελεύθερης ροής στον εναέριο χώρο, και γενικά η καλύτερη και ολιστική εξυπηρέτηση των αερομεταφερόμενων.

Για το λόγο αυτό σε διεθνές επίπεδο χαράσσονται και υλοποιούνται στρατηγικές και πολιτικές που φιλοδοξούν να διαχειριστούν τις προκλήσεις αυτές με έναν τρόπο πιο αποτελεσματικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί τόσο για την χώρα μας όσο και για την ίδια την ΕΕ η εφαρμογή της Οδηγίας NIS2, η οποία προτεραιοποιεί  και τις αερομεταφορές στις βασικές και σημαντικές οντότητες, επεκτείνοντας την θεματική ατζέντα της κυβερνοασφάλειας και στα θέματα του διαστήματος αλλά κι άλλων κρίσιμων και υποστηρικτικών των αερομεταφορών τομέων.

Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής όλων αυτών των κανονισμών και των προτύπων διαδικασιών που πρέπει να ακολουθούνται θα κριθεί κι από την σχετική ευαισθητοποίηση της ανθρώπινης διάστασης (εργαζόμενοι στον κλάδο των αερομεταφορών, αλλά και των ίδιων των επιβατών) αλλά και την αλλαγή κουλτούρας (τρόπος σκέψης, ανάπτυξη της κριτικής σκέψης).

Η εναέρια διάσταση του Κυβερνοχώρου αφορά τόσο τους επιβάτες και εργαζόμενους στις αερομεταφορές όσο και τα δεδομένα μας και την επικοινωνία μας (νεφο-υπολογιστική, ασύρματες επικοινωνίες, παγκόσμια χρήση φάσματος ραδιοσυχνοτήτων) και σε αυτές τις απαιτήσεις οφείλουμε να «προσγειωθούμε» ομαλά και υπεύθυνα.

Γιώργος Παπαπροδρόμου

Αντιστράτηγος εα [ΕΛ.ΑΣ.]

Ειδικός σε θέματα Αντιμετώπισης Κυβερνοεγκλήματος

Πηγές

1. https://www.icao.int/about-icao/Council/strategic-plan-2026-2050
2. https://www.enisa.europa.eu/topics/cybersecurity-of-critical-sectors/transport
3. https://www.itu.int/hub/2025/12/radio-spectrum-coordination-a-critical-component-for-safe-aviation/
4. https://www.eett.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%9A%CE%98%CE%95%CE%A3%CE%97-%CE%A0%CE%95%CE%A0%CE%A1%CE%91%CE%93%CE%9C%CE%95%CE%9D%CE%A9%CE%9D_2024.pdf
5. https://www.eett.gr/wp-content/uploads/2021/12/AP1004-002.pdf
6. https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-operations/global-navigation-satellite-system-outages-and-alterations
7. https://cyber.gov.gr/2025-etos-thesmikis-thorakisis-me-orama-tin-psifiaki-anthektikotita-tis-choras/
8. https://www.icao.int/news/icao-assembly-condemns-gnss-radio-frequency-interference-originating-dprk-and-russian

cyber-news.gr