Του Δρα Δημ. Σταθακόπουλου
Βενεζουέλα, Μαδούρο και διεθνές δίκαιο.
Όταν η ισχύς υπερισχύει των κανόνων.
Η σύλληψη ή εξαναγκαστική μεταφορά του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις ΗΠΑ, αποτελεί γεγονός στρατηγικής σημασίας.
Όχι τόσο για τη Βενεζουέλα, όσο για το διεθνές σύστημα ασφάλειας και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται (ή παρακάμπτεται) το διεθνές δίκαιο.
Διότι αν ένας εν ενεργεία αρχηγός κράτους μπορεί να συλληφθεί μονομερώς από ξένη δύναμη, χωρίς απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τότε μιλάμε για ποιοτική μεταβολή των κανόνων εμπλοκής στη διεθνή πολιτική.
Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές:
εν ενεργεία αρχηγοί κρατών απολαμβάνουν πλήρη προσωπική ασυλία. Η αρχή αυτή δεν είναι τυπική λεπτομέρεια, αλλά θεμέλιο της διεθνούς σταθερότητας. Χωρίς αυτήν, κάθε σύγκρουση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κυνήγι ηγετών.
Μοναδικές εξαιρέσεις:
1.ρητή εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας (Κεφ. VII), ή
2. παράδοση από το ίδιο το κράτος στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Ούτε το ICC διαθέτει εκτελεστική ισχύ, ούτε τα εντάλματά του νομιμοποιούν στρατιωτικές επιχειρήσεις σύλληψης. Το διεθνές ποινικό δίκαιο δεν είναι άδεια εισβολής.
Εάν λοιπόν όντως υπήρξε στρατιωτική επιχείρηση σύλληψης αρχηγού κράτους χωρίς διεθνή νομιμοποίηση, τότε δεν μιλάμε για «εφαρμογή δικαίου», αλλά για στρατηγική επιβολή ισχύος.
Για τα επιτελεία και τους στρατιωτικούς αναλυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι η προσωπικότητα του Μαδούρο, αλλά το precedent.
Αν γίνει αποδεκτό ότι,
μεγάλες δυνάμεις μπορούν να συλλαμβάνουν ηγέτες «εχθρικών» κρατών, τότε,
κάθε σύγκρουση αποκτά χαρακτήρα decapitation strategy,
η αποτροπή αποδυναμώνεται,
και η αστάθεια γενικεύεται.
Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιες πρακτικές δεν εφαρμόζονται
σε πυρηνικές δυνάμεις,
σε χώρες με σοβαρή στρατιωτική ισχύ,
σε κράτη με ισχυρές συμμαχίες.
Το διεθνές δίκαιο, στην πράξη, σταματά εκεί που αρχίζει το κόστος.
Η «αλά καρτ» εφαρμογή των κανόνων και η διεθνής εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών το αποδεικνύει.
Ουκρανία: απόλυτη επίκληση της εδαφικής ακεραιότητας
Ιράκ 2003: εισβολή χωρίς ΟΗΕ, χωρίς συνέπειες
Κόσοβο: παράκαμψη ΟΗΕ στο όνομα της «ανθρωπιστικής επέμβασης»
Γάζα και Υεμένη: επιλεκτική ευαισθησία στην αναλογικότητα
ICC: διώξεις κυρίως σε αδύναμα κράτη
Το αποτέλεσμα είναι ένα διεθνές σύστημα όπου οι κανόνες δεν καταργούνται, αλλά αναστέλλονται επιλεκτικά.
Ο Θουκυδίδης περιέγραψε με ακρίβεια αυτό που σήμερα ονομάζουμε realpolitik:
«ο ισχυρός πράττει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί».
Η φράση αυτή δεν είναι ηθική τοποθέτηση, αλλά στρατηγική διαπίστωση. Το διεθνές δίκαιο λειτουργεί όσο συμπίπτει με τα συμφέροντα των ισχυρών. Όταν παύει να τα εξυπηρετεί, παρακάμπτεται.
Η υπόθεση της Βενεζουέλας επιβεβαιώνει ότι επιστρέφουμε σ’ έναν κόσμο ισχύος και όχι κανόνων, όπου η νομιμοποίηση έπεται της πράξης και όχι το αντίστροφο.
Τι σημαίνει αυτό για μικρά και μεσαία κράτη ;
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές και ανησυχητικό.
Το διεθνές δίκαιο είναι απαραίτητο,
αλλά δεν είναι από μόνο του επαρκές.
Η ασφάλεια δεν διασφαλίζεται μόνο με νομικά επιχειρήματα, αλλά με
αποτρεπτική ισχύ,
συμμαχίες,
και στρατηγική σοβαρότητα.
Όταν οι κανόνες εφαρμόζονται «κατά περίπτωση», τότε η ισχύς επιστρέφει στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής.
Συμπερασματικά, η υπόθεση Μαδούρο δεν αφορά τη Βενεζουέλα.
Αφορά το αν ο κόσμος κινείται προς ένα σύστημα κανόνων, ή
ένα σύστημα όπου οι κανόνες ερμηνεύονται από τους ισχυρούς.
Αν το διεθνές δίκαιο γίνει απλώς εργαλείο αφήγησης, τότε η στρατηγική πραγματικότητα θα θυμίζει όλο και περισσότερο τον Θουκυδίδη, χωρίς προσχήματα και χωρίς αυταπάτες.
https://www.militaire.gr/giati-osa-kanei-o-tramp-sti-venezoyela-mas-aforoyn-oloys/
