Του Ανδρέα Τσιφτσιάν
Γιατί όμως αυτή η γλώσσα είναι μοναδική;
Η ελληνική γλώσσα ήταν εργαλείο πρωτοπορίας και καινοτομίας οικουμενικών διαστάσεων, έδωσε στη γλώσσα των ανθρώπων νοηματικό περιεχόμενο.
Ήταν η πρώτη και μόνη εννοιολογική γλώσσα στον κόσμο, ανάμεσα σε όλες τις μέχρι τότε σημειολογικές γλώσσες.
Δηλαδή, δεν απέδιδε μόνο συμβάσεις και σημεία, αλλά εφηύρε τη σημασία και έννοια των λέξεων. Δεν περιέγραφε μόνον πράγματα, αντικείμενα, υλικά φαινόμενα… τον κεραυνό, το σύννεφο, το τραπέζι, αλλά έννοιες, νοητά κατασκευάσματα, ιδιότητες, λειτουργίες και ιδέες, ακόμη και αφηρημένες.
Αυτή η ιδιότητα της γλώσσας έδωσε στον άνθρωπο την ικανότητα της λογοποιού σκέψης, που με τη σειρά της, του επέτρεπε τη δημιουργία νέων και πιο σύνθετων εννοιών.
Ο μη ελληνικός άνθρωπος δε μπορούσε να εκφράσει συγγένεια ή διάσταση εννοιών, ταυτοσημία, αντίφαση, ασυμβατότητα, επαλληλότητα, υπαλληλότητα, εναντιότητα, αντικειμενικότητα, υποκειμενικότητα, υπερκειμενικότητα, σύζευξη, θέση, σύνθεση, αντίθεση.
Δε μπορούσε να περιγράψει τη δικαιοσύνη, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την πολιτική, τη συνείδηση, την κοινωνία, την πνευματική και ηθική αξία, την ηθική αυτονομία, την ανεξαρτησία, την αυτογνωσία, την αυτοδιάθεση. Δεν υπήρχε η έννοια της ελευθερίας, για να μπορεί και να τη διεκδικήσει. Υπήρχε μόνο η σημειολογία του ηγεμόνα.
Με τη γλώσσα τους οι Έλληνες συνέδεσαν τον άνθρωπο με τον «λόγο», έθεσαν δηλαδή τη βάση για την έκφραση της λογικής. Διατύπωσαν την αλληλουχία των συλλογισμών, τη νοηματική συνάφεια, τη σχέση αιτιότητας και αιτιατού. Αποτύπωσαν τον γεωμετρικό και αριθμητικό λόγο, τον φυσικό λόγο, τον φιλοσοφικό λόγο, την αναλογία, τον λογισμό και αναλογισμό, τη σχέση και αντιστοιχία μεταξύ εννοιών και πραγμάτων.
Έγραψαν σ’ αυτή τη γλώσσα την τραγωδία, την κωμωδία, τη σάτιρα, το θέατρο, τα έπη και τους μύθους, ως συμβολικές ερμηνείες της πραγματικότητας.
Αλλά και πάλι, με τον ερχομό του Λόγου, η ανθρώπινη σκέψη βρέθηκε ενώπιον μιας αδιανόητης πρόκλησης, να εκφράσει δηλαδή, κάτι, μέχρι τότε σχεδόν καινούριο: την οντολογία. Η αποφατική φιλοσοφία κλητεύθηκε να περιγράψει υπερβατικές έννοιες και ιδεατά νοήματα του αφαιρετικού στοχασμού, να αποδώσει τη χαμένη οντολογία των πραγμάτων, τη διανόηση σε πεδίο ορισμού όπου η γνώση δεν είχε ακόμη σημείο αναφοράς.
Δεν πιστεύω, ότι ο κόσμος σπούδασε τα Ευαγγέλια στην ελληνική εξαιτίας μιας ιστορικής τυχαιότητας, αλλά επειδή καμία άλλη γλώσσα δε θα μπορούσε να τα αναπαραστήσει με τον τρόπο, με τον οποίον το κατάφερε, τελικά, η ελληνική.
Το υπέρλογο, το υπερβατικό, το μεταφυσικό, το υπερούσιο, το υπερκόσμιο, το ανυπέρβλητο, το επουράνιο δε θα μπορούσαν να εκφραστούν με αυτόν τον πλουραλισμό και ετυμολογική μαγεία, την ακρίβεια και διεισδυτικότητα, από καμία άλλη γλώσσα, για να μπορέσει τελικά να περιγραφεί με λεκτικές κατασκευές το απερινόητο, το άρρητο, το άναρχο, το αΐδιο, το άφθαρτο, το άφθορο, το απερίγραπτο, το ακαθόριστο, το ακατάληπτο, το ανεξάντλητο, το ασύλληπτο, το άκτιστο, το άχρονο, το άπειρο, το ανεννόητο.
Χωρίς την ελληνική γλώσσα δε θα μπορούσαν να καταφέρουν τέτοια αρτιότητα και γοητεία λόγου, ο Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Γρηγόριος Νύσσης, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο Γρηγόριος Παλαμάς, ο Μέγας Βασίλειος, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός.
Μάλιστα, η σπουδή και ανάγνωση των ιερών κειμένων με άλλες γλώσσες, οι ατελείς μεταφράσεις, οδήγησαν τελικά στην ανάφλεξη αιρέσεων. Η παρέκκλιση από την ελληνική γλώσσα είχε ως αποτέλεσμα τη θεολογική εκτροπή. Όποιος την αγνόησε, το πλήρωσε. Δεν υπήρχαν οι λέξεις για να αποδώσουν με τέτοια εμβρίθεια και πληρότητα, όχι μόνο τις έννοιες, αλλά και τις διαβαθμίσεις των διάφορων ηχοχρωμάτων τους.
Καμία άλλη γλώσσα του κόσμου δεν επηρέασε όλες τις υπόλοιπες, όσο αυτή.
Ποιητική και μαθηματική συνάμα, ελληνική, αλλά και οικουμενική ταυτόχρονα, ταπεινή και μεγαλοπρεπής, αυθύπαρκτη και γενναιόδωρη, πανάρχαιη και αιώνια.
Αυτή τη γλώσσα έχουμε το μοναδικό προνόμιο να ομιλούμε.
Επιμύθιο: «Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική
το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου.
Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου».
Ανδρέας Τσιφτσιάν Οικονομολόγος
