Της Natasha Bertrand, Kevin Liptak, Jennifer Hansler, Kylie Atwood
CNN Expansion DC – Νοέμβριος 2021
Μέση Ανατολή
Το USS Abraham Lincoln, πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο κλάσης Nimitz, φαίνεται στη Ναυτική Αεροπορική Βάση North Island στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια, στις 11 Αυγούστου 2025. Φωτογραφία αρχείου: Mike Blake/Reuters.
Αμερικανικό αεροπλανοφόρο κατέρριψε ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που «προσέγγισε επιθετικά» το πλοίο στην Αραβική Θάλασσα την Τρίτη, λίγες ώρες πριν δύο κανονιοφόροι που επιχειρούν υπό το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν πλησιάσουν δεξαμενόπλοιο με αμερικανική σημαία στα Στενά του Ορμούζ και απειλήσουν να επιβιβαστούν και να το καταλάβουν, σύμφωνα με εκπρόσωπο του αμερικανικού στρατού.
Τα δύο περιστατικά σημειώθηκαν λίγες ημέρες πριν από προγραμματισμένη συνάντηση αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν την Παρασκευή, στο πλαίσιο διπλωματικών διαπραγματεύσεων που αποσκοπούν στην αποτροπή στρατιωτικής σύγκρουσης.
Στο πρώτο περιστατικό, την Τρίτη, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν ιρανικό drone «καθώς το μη επανδρωμένο αεροσκάφος προσέγγιζε επιθετικά» το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, το οποίο διέπλεε την Αραβική Θάλασσα σε απόσταση περίπου 500 μιλίων από τις νότιες ακτές του Ιράν, δήλωσε ο πλοίαρχος Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
«Το ιρανικό drone συνέχισε να κατευθύνεται προς το πλοίο παρά τα μέτρα αποκλιμάκωσης που έλαβαν οι αμερικανικές δυνάμεις, οι οποίες επιχειρούσαν σε διεθνή ύδατα», ανέφερε ο Χόκινς. Ένα μαχητικό F-35C από το Lincoln κατέρριψε το drone για την προστασία του αεροπλανοφόρου και του προσωπικού του, πρόσθεσε.
«Κανένα μέλος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων δεν τραυματίστηκε κατά το περιστατικό και δεν υπέστη ζημιές αμερικανικός εξοπλισμός», δήλωσε.
Το κρατικά συνδεδεμένο πρακτορείο Tasnim μετέδωσε επίσης την Τρίτη ότι το Ιράν έχασε την επικοινωνία με drone των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ αυτό εκτελούσε «αποστολή αναγνώρισης, επιτήρησης και κινηματογράφησης» πάνω από διεθνή ύδατα της Αραβικής Θάλασσας.
Το drone είχε «μεταδώσει επιτυχώς το υλικό επιτήρησης και αναγνώρισης» στους χειριστές του στο κέντρο διοίκησης των Φρουρών της Επανάστασης πριν χαθεί η επικοινωνία, ανέφερε το πρακτορείο επικαλούμενο ενημερωμένη ιρανική πηγή. «Ο λόγος της απώλειας επικοινωνίας διερευνάται και οι λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν μόλις επιβεβαιωθούν».
Λίγες ώρες μετά το επεισόδιο με το drone, δύο ιρανικές κανονιοφόροι προσέγγισαν το M/V Stena Imperative — δεξαμενόπλοιο χημικών που διαχειρίζονται Αμερικανοί και φέρει αμερικανική σημαία — στα Στενά του Ορμούζ, περνώντας τρεις φορές κοντά στο πλοίο με υψηλές ταχύτητες, ενώ ιρανικό drone τύπου Mohajer πετούσε από πάνω, σύμφωνα με τον Χόκινς. Κατά τη διάρκεια μίας από τις διελεύσεις, οι Ιρανοί απείλησαν μέσω ασυρμάτου ότι θα επιβιβαστούν και θα καταλάβουν το δεξαμενόπλοιο. Το πλοίο βρισκόταν σε διεθνή ύδατα, ανέφερε ο Χόκινς.
Οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις που επιχειρούν στην περιοχή αντέδρασαν μόλις πληροφορήθηκαν τις ιρανικές απειλές. Το αντιτορπιλικό USS McFaul συνόδευσε το δεξαμενόπλοιο μακριά από την περιοχή, με παράλληλη αεροπορική κάλυψη από την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ, πρόσθεσε. Ως αποτέλεσμα, η κατάσταση αποκλιμακώθηκε.
Ο Χόκινς χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του Ιράν παράδειγμα «αντιεπαγγελματισμού και επιθετικής συμπεριφοράς» που αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών για τα πλοία που επιχειρούν στην περιοχή, και τόνισε ότι η «παρενόχληση» σε διεθνή ύδατα δεν θα γίνει ανεκτή από τις ΗΠΑ.
Τα περιστατικά σημειώνονται ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μιας μεγάλης επίθεσης κατά του Ιράν, στο πλαίσιο συζητήσεων για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της χώρας και της παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων.
Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν που είχαν προγραμματιστεί για αργότερα αυτή την εβδομάδα αντιμετώπισαν εμπλοκή την Τρίτη, αφού η Τεχεράνη ζήτησε να αλλάξει ο τόπος διεξαγωγής, να αποκλειστούν περιφερειακοί συμμετέχοντες και να περιοριστεί το αντικείμενο των συζητήσεων αποκλειστικά στο πυρηνικό της πρόγραμμα, σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση του θέματος.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε την Τρίτη ότι οι συναντήσεις, υπό την ηγεσία από αμερικανικής πλευράς του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, «παραμένουν προγραμματισμένες προς το παρόν, αλλά ο πρόεδρος έχει πάντα ένα εύρος επιλογών στο τραπέζι, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης στρατιωτικής ισχύος».
Την τελευταία εβδομάδα ο αμερικανικός στρατός έχει επιταχύνει τη συγκέντρωση στρατιωτικού υλικού στη Μέση Ανατολή, αναπτύσσοντας την Ομάδα Κρούσης του αεροπλανοφόρου Lincoln στην περιοχή, μαζί με τρία αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων και την αεροπορική πτέρυγα του αεροπλανοφόρου, η οποία περιλαμβάνει μοίρες μαχητικών F/A-18E Super Hornet, F-35C Lightning II και αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου EA-18G Growler.
Το Πολεμικό Ναυτικό διαθέτει επίσης τρία αντιτορπιλικά — τα USS McFaul, USS Delbert D. Black και USS Mitscher — στην περιοχή, ανεξάρτητα από την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου.
Οι νέες απαιτήσεις του Ιράν ενδέχεται να περιπλέξουν τις προσπάθειες των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή να μεσολαβήσουν για μια διπλωματική λύση στις εξαιρετικά αυξημένες περιφερειακές εντάσεις.
Οι συνομιλίες είχαν οριστεί να πραγματοποιηθούν στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή και υπουργών Εξωτερικών από την Αίγυπτο, το Ομάν, το Πακιστάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Τεχεράνη ζητά πλέον εναλλακτική τοποθεσία: το Ομάν, το μικρό σουλτανάτο του Κόλπου που έχει στο παρελθόν φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Παράλληλα, ζήτησε να περιοριστεί το αντικείμενο των συζητήσεων στο πυρηνικό ζήτημα. Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι οι απαιτήσεις τους από το Ιράν υπερβαίνουν τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος και περιλαμβάνουν τον περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και τον τερματισμό της στήριξης σε περιφερειακές ομάδες-πληρεξούσιους.
Το τι προοιωνίζονται αυτές οι αλλαγές — που ανέφερε πρώτη η Axios — για τις διπλωματικές προσπάθειες δεν ήταν άμεσα σαφές. Ήδη, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ιδιωτικά προειδοποιήσει ότι το Ιράν ενδέχεται να χρησιμοποιεί τη διπλωματία για να κερδίσει χρόνο και να αποτρέψει στρατιωτική δράση.
Οι δύο βασικοί Αμερικανοί συμμετέχοντες στις συνομιλίες — ο Γουίτκοφ και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ — έφτασαν στην περιοχή την Τρίτη για συνομιλίες με Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, συνέχισε όμως να επισημαίνει τη μεγάλη στρατιωτική συγκέντρωση στην περιοχή ως ένδειξη της ετοιμότητάς του να διατάξει πλήγματα.
«Αυτή τη στιγμή μιλάμε μαζί τους. Μιλάμε με το Ιράν, και αν μπορέσουμε να καταλήξουμε σε κάτι, θα είναι εξαιρετικό· αν δεν μπορέσουμε, πιθανότατα θα συμβούν άσχημα πράγματα», είπε.
Στη σύνταξη συνέβαλε και ο Jonny Hallam του CNN.
