Τζένιφερ Χόλεϊς
Ο Σύρος Πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα έλαβε επαίνους για την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ωστόσο, άλυτα ζητήματα στο εσωτερικό και οι αμφιλεγόμενες επερχόμενες εκλογές ρίχνουν σκιά στην αισιοδοξία στους δρόμους της Συρίας.
Για τον προσωρινό Πρόεδρο της Συρίας, Άχμαντ αλ-Σαράα, η ομιλία αυτής της εβδομάδας στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη αποτέλεσε ορόσημο στην καριέρα του και στην αναγνώριση της χώρας.
«Η Συρία ανακτά τη θέση που της ανήκει ανάμεσα στα έθνη του κόσμου», είπε ο αλ-Σαράα στη Νέα Υόρκη.
Ήταν η πρώτη φορά που αρχηγός του συριακού κράτους παρευρέθηκε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών από το 1967.
Κατά τη διάρκεια των επόμενων 50 ετών σκληροπυρηνικής εξουσίας της οικογένειας Άσαντ στη Συρία, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν ψυχρές. Η Συρία εκπροσωπούνταν στη Γενική Συνέλευση από υπουργούς Εξωτερικών και όχι από τον αρχηγό του κράτους.
Ωστόσο, οι δεσμοί μεταξύ Συρίας, ΗΠΑ και πολλών δυτικών χωρών άρχισαν να ξεπαγώνουν από τον Δεκέμβριο του 2024, όταν μια επίθεση υπό την ηγεσία της ισλαμιστικής πολιτοφυλακής Hayat Tahrir al-Sham υπό τον Άχμαντ αλ-Σαράα ανέτρεψε τον επί δεκαετίες δικτάτορα Μπασάρ Άσαντ και επίσης έφερε σχεδόν 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου στο τέλος τους.
«Ο Άχμαντ αλ-Σαράα φαίνεται να είναι πολύ συνειδητοποιημένος για την ανάγκη ουσιαστικών βελτιώσεων και για την ανάγκη να μετατραπεί τώρα το διεθνές momentum σε απτά οφέλη, γνωρίζοντας ότι η σταθερότητα της κυβέρνησής του και της χώρας θα εξαρτηθεί άμεσα από την πρόοδο», δήλωσε στην DW ο Ζιλιέν Μπαρνς-Ντέισι, διευθυντής του προγράμματος ΜΕΝΑ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.
Στη Δαμασκό, συγκεντρώθηκαν πλήθη για να γιορτάσουν μετά την ομιλία του Σύρου Προέδρου Άχμαντ αλ-Σαράα στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Οι εσωτερικές προκλήσεις παραμένουν
Ωστόσο, η αυξανόμενη διεθνής αναγνώριση της Συρίας έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη συνεχιζόμενη περιφερειακή και εσωτερική αστάθεια.
Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο αλ-Σαράα καταδίκασε τα συχνά πλήγματα του Ισραήλ «τα οποία αντιβαίνουν στην υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας προς τη Συρία και τον λαό της».
Ενώ τόνισε ότι η Συρία παραμένει «δεσμευμένη στον διάλογο», απέκλεισε το ενδεχόμενο ομαλοποίησης των σχέσεων με το Ισραήλ στο άμεσο μέλλον.
Εν τω μεταξύ, οι διαπραγματεύσεις υπό τις ΗΠΑ με το Ισραήλ έχουν μετατοπιστεί από την επιδίωξη πλήρους διπλωματικής εξομάλυνσης σε μια προσπάθεια για συμφωνία ασφαλείας, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει την απόσυρση ισραηλινών δυνάμεων από συριακό έδαφος και την επιστροφή στη συμφωνία απεμπλοκής του 1974 (η συμφωνία προέβλεπε τη διατήρηση της κατάπαυσης του πυρός και τον διαχωρισμό των αντιμαχόμενων δυνάμεων μέσω δύναμης ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ — σημ.).
Ο αλ-Σαράα επίσης έθιξε το ζήτημα της θανατηφόρας σεχταριστικής βίας κατά θρησκευτικών και εθνοτικών ομάδων, όπως η μειονότητα των Αλαουιτών, των Χριστιανών και των Δρούζων, που σημειώθηκε υπό τη διακυβέρνησή του φέτος. Οι επιθέσεις φέρεται να περιλάμβαναν κυβερνητικές δυνάμεις και συμπορευόμενες πολιτοφυλακές.
«Υπόσχομαι να φέρω ενώπιον της δικαιοσύνης οποιονδήποτε έχει βάψει τα χέρια του με το αίμα του συριακού λαού», δεσμεύτηκε ο αλ-Σαράα στη Νέα Υόρκη, προσθέτοντας ότι η Συρία έχει σχηματίσει αποστολές εξακρίβωσης γεγονότων και έχει παραχωρήσει στον ΟΗΕ το δικαίωμα να διερευνήσει τις δολοφονίες.
Η ανάγκη της Συρίας για ανοικοδόμηση είναι τεράστια μετά από 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου και η άρση των κυρώσεων θα ενίσχυε τις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη.
Αμφιλεγόμενες επερχόμενες εκλογές
Ο αλ-Σαράα επανέλαβε επίσης τη δέσμευσή του για σεβασμό των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και για τη συγκρότηση μιας περιεκτικής κυβέρνησης που να αντικατοπτρίζει τη διαφορετική εθνοθρησκευτική σύνθεση της Συρίας.
Οι επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές στη Συρία στερούνται αυθεντικής δημοκρατικής αντιπροσώπευσης. Η ψηφοφορία — η οποία αναβλήθηκε από τα μέσα Σεπτεμβρίου για τις 5 Οκτωβρίου — θα αποκλείσει δύο μειονότητες από τρεις περιοχές λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια και της απουσίας κεντρικού ελέγχου.
Ένα άλλο σημείο διαμάχης είναι ότι 121 έδρες στο νέο Κοινοβούλιο της Συρίας στη Δαμασκό θα επιλεγούν από εκλογικά σώματα με στενούς δεσμούς με τον πρόεδρο. Αρχικά, υπήρχαν 140 έδρες προς εκλογή· ωστόσο, λόγω του αποκλεισμού δύο μειονοτήτων, 19 έδρες δεν θα καλυφθούν προς το παρόν. Οι υπόλοιπες έδρες στη νέα Λαϊκή Συνέλευση θα διοριστούν απευθείας από τον αλ-Σαράα.
«Υπάρχει η αίσθηση ότι η εστίαση του αλ-Σαράα στην εδραίωση της εξουσίας υπό την ηγεσία του περιορίζει τον χώρο για μια πιο περιεκτική μορφή διακυβέρνησης που να παρέχει χώρο στις μειονότητες και σε μια γεωγραφική ομοσπονδιοποίηση της εξουσίας», προειδοποίησε ο Μπαρνς-Ντέισι.
Στην ομιλία του, ο αλ-Σαράα κάλεσε για την πλήρη άρση των κυρώσεων «ώστε να μην αποτελούν πλέον δεσμά για τον συριακό λαό». Κατά την άποψή του, η Συρία έχει μετατραπεί από «εξαγωγέας κρίσεων» σε έναν τόπο «ευκαιριών» που δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζει περαιτέρω διεθνείς κυρώσεις.
Αν και πολλές κυρώσεις, όπως εκείνες που επιβλήθηκαν από την ΕΕ και τις ΗΠΑ μετά το ξέσπασμα του συριακού εμφυλίου το 2011, ήρθησαν νωρίτερα φέτος, οι πιο αυστηρές κυρώσεις, ο Νόμος για την Προστασία των Πολιτών της Συρίας (Caesar Syria Civilian Protection Act) του 2019, παραμένουν σε ισχύ. Οι κυρώσεις αυτές αποσκοπούσαν στη δημιουργία μηχανισμού λογοδοσίας για εγκλήματα της προηγούμενης συριακής κυβέρνησης υπό τον Άσαντ, καθώς και των συμμάχων του, Ρωσίας και Ιράν. Ωστόσο, η μόνιμη άρση τους εξαρτάται από το Κογκρέσο των ΗΠΑ.
«Έχει ισχυρό επιχείρημα εδώ σε σχέση με την κεντρικότητα της άρσης των κυρώσεων, την οποία προωθεί επιτυχώς μέσω της εμπλοκής του με τις ΗΠΑ και η οποία θα είναι κρίσιμη για το άνοιγμα οικονομικών ροών που έχει τόσο επείγουσα ανάγκη η χώρα», δήλωσε ο Μπαρνς-Ντέισι του ECFR.
Δημοσκόπηση δείχνει υψηλά επίπεδα αισιοδοξίας
«Δυστυχώς, η αλλαγή στη Συρία συμπίπτει με μια κρίση στη διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια», δήλωσε στο DW η Μπέντε Σέλερ, επικεφαλής του τομέα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο γερμανικό πολιτικό ίδρυμα Heinrich Böll στο Βερολίνο.
«Ιδίως τώρα, που για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες έχουμε πραγματικά την ευκαιρία να στηρίξουμε δημοκρατική αλλαγή στη Συρία, τα ειδικά κονδύλια για τα πολιτικά ιδρύματα της Συρίας στη Γερμανία εξαντλούνται», είπε, προσθέτοντας ότι «οι προϋπολογισμοί για την αναπτυξιακή συνεργασία έχουν περικοπεί τόσο δραστικά ώστε τα επόμενα χρόνια θα διαθέτουμε ελάχιστους πόρους για τη Συρία».
Η Σέλερ προειδοποίησε ότι αυτό μπορεί να σημαίνει την απώλεια μιας σπάνιας ευκαιρίας για τη στήριξη της δημοκρατικής αλλαγής στη Συρία.
Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο Αραβικό Δείκτη Κοινής Γνώμης της 18ης Σεπτεμβρίου 2025, το 61% των Σύρων προτιμά μια δημοκρατική κυβέρνηση. Ωστόσο, για τους συγγραφείς της εκτενούς μελέτης που διεξήχθη σε όλη τη Συρία, το πιο εντυπωσιακό εύρημα δεν ήταν η έκκληση για δημοκρατία — που είχε ήδη πυροδοτήσει την εξέγερση του 2011 και είχε αντιμετωπιστεί με βίαιη καταστολή από τον Μπασάρ αλ-Άσαντ, προκαλώντας τον πόλεμο — αλλά μάλλον η εμφάνιση ενός νέου αισθήματος αισιοδοξίας στη Συρία.
«Το 56% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η Συρία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και η πλειοψηφία περιγράφει συναισθήματα ανακούφισης, ασφάλειας, ευτυχίας και ελπίδας», έγραψαν οι συγγραφείς.
Κατά την άποψή τους, αυτά τα ποσοστά «λειτουργούν ως τεστ λακκούς για το πολιτικό κλίμα της χώρας — οι ερωτηθέντες ήταν αισιόδοξοι παρά τις ανησυχίες για πιθανή διαίρεση της Συρίας, εξωτερική παρέμβαση και τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές και χερσαίες εισβολές σε συριακό έδαφος».
Επιμέλεια: Ρομπ Μαντζ
