Δρ.Α.Παπαδόπουλος-Τουρκικές απειλές και η αρχή της μη χρήσης βίας

Print Friendly, PDF & Email
spot_img

 

Του Πρέσβυ ε.τ. Δρος Ανδρεστίνου Ν. Παπαδόπουλου

Πρόσφατα παρατηρούμε μια έξαρση στην εκτόξευση απειλών από την Τουρκία κατά της Ελλάδας και της Κύπρου που προέρχονται από τους Υπουργούς Ακάρ και Τσαβούσογλου του Προέδρου Ερντογάν και από τον ίδιο και αφορούν στην αξίωση για αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας επ ’αυτών, τις παραβιάσεις της Κυπριακής ΑΟΖ και την δημιουργία τετελεσμένων στο Βαρώσι. Οι ενέργειες αυτές της Τουρκίας αποτελούν κατάφωρη παραβίαση των αρχών του Χάρτη και του Διεθνούς Δικαίου που αφορούν στην απειλή η χρήση βίας στις διεθνείς σχέσεις των κρατών. Πιο συγκεκριμένα, το Άρθρο 2, παράγραφος 4 του Χάρτη του ΟΗΕ καθορίζει ότι όλα τα μέλη απέχουν στις διεθνείς τους σχέσεις της απειλής η χρήσης βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας η της πολιτικής ανεξαρτησίας οιουδήποτε κράτους, με στόχο την διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Επιπλέον, το Άρθρο 2, για την επίτευξη αυτού του στόχου διαλαμβάνει και άλλες αρχές και υποχρεώσεις, που είναι υποβοηθητικές. Μεταξύ άλλων, αναφέρονται η κυρίαρχη ισότητα όλων των μελών, η εκπλήρωση καλή τη πίστει των υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει και η ειρηνική διευθέτηση των διαφορών.

Τριάντα χρόνια μετά την υιοθέτηση του Xάρτη του ΟΗΕ, μια σειρά συμφωνιών και εγγράφων διασκέψεων έχει επεξεργασθεί την έννοια της αρχής της μη χρήσης βίας. Αυτά τα κείμενα δεσμεύουν την Τουρκία και αξίζει να τα εξετάσουμε, γιατί αφορούν ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό χώρο και καταδεικνύουν το εύρος των παραβιάσεων της αρχής από την Τουρκία.

Πρώτη, είναι η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, που υιοθετήθηκε την 1η Αυγούστου 1975 από τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ), που τώρα έγινε ΟΑΣΕ (Οργάνωση για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη). Η σχετική παράγραφος, που δεσμεύει την Τουρκία ως συμβαλλόμενο μέρος, διασαφηνίζει την αρχή της μη χρήσης βίας, καθαρίζοντας ότι τα συμβαλλόμενα μέρη δεν δύνανται να επικληθούν οιονδήποτε λόγο για να δικαιολογήσουν καταφυγή στην απειλή η χρήση βίας. Ειδική μνεία γίνεται όχι μόνο σε άμεση, αλλά και σε έμμεση χρήση βίας και στην επίδειξη δυνάμεως, με σκοπό τον εξαναγκασμό άλλου συμβαλλόμενου μέρους να απαρνηθεί την πλήρη άσκηση των κυριαρχικών του δικαιωμάτων. Επιπλέον, προβλέπεται ότι τα συμβαλλόμενα μέρη θα απέχουν πράξεων αντιποίνων με χρήση βίας και ότι η απειλή η χρήση βίας δεν θα χρησιμοποιείται ως μέσο για την διευθέτηση διαφορών η θεμάτων που μπορούν να εγείρουν διαφορές.

Το Έγγραφο της Μαδρίτης, που υιοθετήθηκε από την Διάσκεψη της Μαδρίτης, και ήταν η συνέχεια της ΔΑΣΕ, θεωρώντας την αρχή της μη χρήσης βίας ως «ρήτρα της διεθνούς ζωής» χρησιμοποιεί ισχυρότερη γλώσσα. Εκφράσεις όπως «αποφαστικότητα για πλήρη σεβασμό και εφαρμογή» της αρχής, «προώθηση δια παντός μέσου, νομικού και πρακτικού, της επαυξημένης αποτελεσματικότητας» της, και «η ανάγκη αποχής από την απειλή η χρήση βίας … θα πρέπει να τηρείται αυστηρά και αποτελεσματικά» έχουν ιδιαίτερο νομικό βάρος, Τέλος, το Έγγραφο της Στοκχόλμης, που υιοθετήθηκε το Σεπτέμβριο του 1986 από τη Διάσκεψη για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και Ασφάλειας στην Ευρώπη αφιερώνει δεκαεννέα παραγράφους στην αρχή της μη απειλής η χρήσης βίας. Εδώ, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι την πρωτοβουλία για την υιοθέτηση αυτών των παραγράφων ανέλαβε η Κυπριακή αντιπροσωπεία με πρόταση που έκανε τον Μάρτιο του 1985 στην Ολομέλεια της Διάσκεψης της Στοκχόλμης και που στην συνέχεια επεξεργάσθηκε η Ομάδα των Ουδετέρων και Αδεσμεύτων χωρών (Αυστρία, Κύπρος, Φινλανδία, Λιχτενστάιν, Μάλτα, Σαν Μαρίνο, Σουηδία, Ελβετία και Γιουγκοσλαβία), στην βάση ενός προσχεδίου Διακήρυξης, που πρώτη κατάθεσε η Κύπρος.

Από αυτές τις παραγράφους, που εννοιολογικά συνδέονται με την Τελική Πράξη του Ελσίνκι, δύο πρόνοιες είναι νέες. Η πρώτη, αναφέρεται σε μία εξαίρεση στην αρχή – το δικαίωμα ατομικής η συλλογικής νομίμου αμύνης, σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, ενώ η δεύτερη, σε μια προειδοποίηση προς όλους εκείνους που παραγνωρίζουν την υποχρέωση τους να συμμορφώνονται με την αρχή της μη απειλής η χρήσης βίας, πράγμα το οποίο «αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Επιπλέον, το ενδιαφέρον της Ευρώπης για τη Μεσόγειο απηχείται σε μια παράγραφο όπου επιβεβαιώνεται ότι η ασφάλεια στην περιοχή της Μεσογείου είναι στενά συνδεδεμένη με την ασφάλεια στην Ευρώπη, και ότι πρόθεση είναι να αναπτυχθούν σχέσεις καλής γειτονίας με όλα τα κράτη της περιοχής. Έχουμε, λοιπόν, στο Έγγραφο της Στοκχόλμης μια ποικιλία στοιχείων, που προβάλλουν την αρχή της μη χρήσης βίας ως αρχή erga omnes. Αυτές είναι οι παγκόσμιες και ευρωπαϊκές διαστάσεις της αρχής της μη απειλής η χρήσης βίας που κατάφωρα παραβιάζει η Τουρκία.

Ήδη οι κυβερνήσεις Κύπρου και Ελλάδας κατήγγειλαν την Τουρκία στα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ πρόσφατα το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών προέβη σε διάβημα διαμαρτυρίας προς την Άγκυρα για τις απειλές. Θετικό γεγονός αποτελεί και η θέση που πήραν Ουάσιγκτον, Λονδίνο και Βρυξέλλες ότι η κυριαρχία της Ελλάδας στα νησιά της δεν αμφισβητείται, όπως και η κυριαρχία της Κύπρου στην δική της ΑΟΖ. Τώρα, με αφορμή το κλίμα που δημιούργησε η Ουκρανική κρίση παρέχεται η ευκαιρία καταγγελίας της Τουρκίας για τις απειλές της και στον ΟΑΣΕ, τον Οργανισμό που με περισσή φροντίδα επεξεργάσθηκε την αρχή της μη απειλής η χρήσης βίας για να επιβεβαιωθεί ότι κανείς δεν μπορεί να αποφύγει την εφαρμογή της.

 

spot_img

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,737ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
21,900ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -spot_img

Τελευταία Άρθρα