του Παναγιώτη Γερογλή, Υποστρατήγου ε.α.
Διαβάζω και ακούω συνεχώς τις τελευταίες μέρες, κατόπιν και των προσφάτων δηλώσεων του ΥΕΘΑ, περί “δόγματος”….
Και τα “μαργαριτάρια”, πάνε κι έρχονται, κάνοντας διαρκώς παρέλαση…
Τόσο από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, από πολιτικούς , πολιτικάντηδες και αυτοβαπτιζόμενους “ειδικούς” (εξάλλου σε αυτή χώρα, ότι δηλώσεις, είσαι…)…., αλλά και στο διαδίκτυο , από ενημερωτικά μέσα και ΜΚΔ, όπου ο “όψιμος υπερμπατριωτισμός¨, έχει σύρει το γιαταγάνι από το θηκάρι και “κόβει αβέρτα”, απλά ότι δεν του αρέσει…
Τα “μαργαριτάρια”, εμπλουτίζονται καθημερινά , με PATRIOT να έχουν βεληνεκή άνω των 1.000 χλμ ( προφανώς πρόκειται για “special”, ειδική ελληνική version, που δεν την έχει ούτε η παραγωγός χώρα…),…καθώς και ότι η Κύπρος, αλλά και το Ισραήλ, καλύπτονται με αντιβαλλιστική προστασία από την …Κάρπαθο!!!…
Ακόμη και ότι και τα PHALANX (δηλαδή το έσχατο μέσο αντιβληματικής–Α/Α εγγύς προστασίας ενός πλοίου) , προσφέρουν και αυτά αντιβαλλιστική προστασία…
Επειδή λοιπόν, τόσο η ανοησία, αλλά δυστυχώς και ο φανατισμός έχουν χτυπήσει “κόκκινο”, να βάλουμε τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις…
Και τα “μαργαριτάρια”, πάνε κι έρχονται, κάνοντας διαρκώς παρέλαση…
Τόσο από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, από πολιτικούς , πολιτικάντηδες και αυτοβαπτιζόμενους “ειδικούς” (εξάλλου σε αυτή χώρα, ότι δηλώσεις, είσαι…)…., αλλά και στο διαδίκτυο , από ενημερωτικά μέσα και ΜΚΔ, όπου ο “όψιμος υπερμπατριωτισμός¨, έχει σύρει το γιαταγάνι από το θηκάρι και “κόβει αβέρτα”, απλά ότι δεν του αρέσει…
Τα “μαργαριτάρια”, εμπλουτίζονται καθημερινά , με PATRIOT να έχουν βεληνεκή άνω των 1.000 χλμ ( προφανώς πρόκειται για “special”, ειδική ελληνική version, που δεν την έχει ούτε η παραγωγός χώρα…),…καθώς και ότι η Κύπρος, αλλά και το Ισραήλ, καλύπτονται με αντιβαλλιστική προστασία από την …Κάρπαθο!!!…
Ακόμη και ότι και τα PHALANX (δηλαδή το έσχατο μέσο αντιβληματικής–Α/Α εγγύς προστασίας ενός πλοίου) , προσφέρουν και αυτά αντιβαλλιστική προστασία…
Επειδή λοιπόν, τόσο η ανοησία, αλλά δυστυχώς και ο φανατισμός έχουν χτυπήσει “κόκκινο”, να βάλουμε τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις…
ΔΟΓΜΑ…
Ως γνωστόν, από τα 1952 (Οκτ 1951), που η χώρα μας έγινε μέλος του ΝΑΤΟ, οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας, δομήθηκαν, οργανώθηκαν , εκπαιδεύτηκαν και εξοπλίστηκαν , σύμφωνα -πολύ ορθά- με τα ΝΑΤΟικά πρότυπα…
Στην παραπάνω κατεύθυνση, και προς διαρκή επίρρωση των σχετικών συμφωνιών τυποποίησης, έχουν δομηθεί και τα σχετικά θεσμικά κείμενα που επηρεάζουν και τα τρία επίπεδα σκέψης-σχεδίασης και δράσης (στρατηγικό, επιχειρησιακό,τακτικό).
Ως δόγμα για τις Ένοπλες Δυνάμεις, νοείται ευρύτερα, ο τρόπος οργάνωσης , συγκρότησης, χρήσης και δράσης τους για την επίτευξη των εθνικών επιδιώξεων και συμφερόντων.
Στην παραπάνω κατεύθυνση, και προς διαρκή επίρρωση των σχετικών συμφωνιών τυποποίησης, έχουν δομηθεί και τα σχετικά θεσμικά κείμενα που επηρεάζουν και τα τρία επίπεδα σκέψης-σχεδίασης και δράσης (στρατηγικό, επιχειρησιακό,τακτικό).
Ως δόγμα για τις Ένοπλες Δυνάμεις, νοείται ευρύτερα, ο τρόπος οργάνωσης , συγκρότησης, χρήσης και δράσης τους για την επίτευξη των εθνικών επιδιώξεων και συμφερόντων.
Στο ανώτερο επίπεδο, είναι αρκετά ευρύς και γενικός, και συγκεκριμενοποιείται, όσο κατεβαίνουν τα επίπεδα διοίκησης.
Ειδικότερα για το ΝΑΤΟ, ως δόγμα στις Ένοπλες Δυνάμεις νοείται “το πλαίσιο θεμελιωδών αρχών, σύμφωνα με το οποίο οι Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ), καθοδηγούνται για την επίτευξη των τιθεμένων στόχων και σκοπών τους.
Η συμμόρφωση των ΕΔ , καθίσταται επιτακτική, πλην όμως απαιτείται ορθή κρίση(από τις διοικήσεις), κατά την εφαρμογή του” (ΝΑΤΟ/NSA/AAP06/2013/REV2018)…
Ειδικότερα για το ΝΑΤΟ, ως δόγμα στις Ένοπλες Δυνάμεις νοείται “το πλαίσιο θεμελιωδών αρχών, σύμφωνα με το οποίο οι Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ), καθοδηγούνται για την επίτευξη των τιθεμένων στόχων και σκοπών τους.
Η συμμόρφωση των ΕΔ , καθίσταται επιτακτική, πλην όμως απαιτείται ορθή κρίση(από τις διοικήσεις), κατά την εφαρμογή του” (ΝΑΤΟ/NSA/AAP06/2013/REV2018)…
Για τη χώρα μας, το δόγμα “Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδας-Κύπρου”, (και όχι “ενιαίο δόγμα αμυντικού χώρου”, όπως εσφαλμένα διαχέεται), αποτελεί επινόηση της κυβέρνησης Α.Παπανδρέου , και υιοθετήθηκε το 1993…
Μετά την εθνική τραγωδία των Ιμίων, αντιικαταστάθηκε το 2000, από το δόγμα της “ευέλικτης ανταπόδωσης-ισοδύναμου τετελεσμένου”…..
Προσεγγίζοντας και εξετάζοντας βαθύτερα τα δύο δόγματα, καθίσταται ευκόλως αντιληπτό, γιατί κανένα από τα δύο , δεν λειτούργησε..
Μετά την εθνική τραγωδία των Ιμίων, αντιικαταστάθηκε το 2000, από το δόγμα της “ευέλικτης ανταπόδωσης-ισοδύναμου τετελεσμένου”…..
Προσεγγίζοντας και εξετάζοντας βαθύτερα τα δύο δόγματα, καθίσταται ευκόλως αντιληπτό, γιατί κανένα από τα δύο , δεν λειτούργησε..
ΔΟΓΜΑ ΕΝΙΑΙΟΥ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ…
Δεδομένου λοιπόν, ότι το δόγμα των ΕΔ, δεν αποκτά ειδικό βάρος, ούτε με πολιτικές δηλώσεις , ούτε με διακηρύξεις, αλλά αποκτά υπόσταση επί του πεδίου, με την εφαρμογή των ανωτέρω αρχών του, το δόγμα ενιαίου αμυντικού χώρου, δεν υποστηρίχθηκε ούτε δυναμικά, ούτε με συνέχεια …τόσο στην πράξη , όσο και επί του πεδίου…
Παρότι αρχικά, υπήρξαν προσπάθειες, είτε με τη δημιουργία της αεροπορικής βάσης “Α. Παπανδρέου” στην Πάφο, είτε με τις αεροναυτικές ασκήσεις ΤΑΜΣ Νικηφόρος-Τοξότης,είτε με τις random αναπτύξεις και σταθμεύσεις αεροσκαφών και πλοίων στην Κύπρο…
Παρότι αρχικά, υπήρξαν προσπάθειες, είτε με τη δημιουργία της αεροπορικής βάσης “Α. Παπανδρέου” στην Πάφο, είτε με τις αεροναυτικές ασκήσεις ΤΑΜΣ Νικηφόρος-Τοξότης,είτε με τις random αναπτύξεις και σταθμεύσεις αεροσκαφών και πλοίων στην Κύπρο…
Και όλα αυτά, , παρότι η εθνική κυπριακή τραγωδία ήταν ακόμη σχετικά νωπή, μόλις 20 χρόνια πίσω…
Η εν συνεχεία κυβέρνηση Σημίτη, μετά την εθνική τραγωδία των Ιμίων, αλλά κυρίως μετά τις συμφωνίες Μαδρίτης και Ελσίνκι που ακολούθησαν, δεν απέδωσε τη δέουσα προσοχή και σημασία, και αντί να το βελτιώσει-ενισχύσει, το αντικατέστησε από το 2000 με το δόγμα της “ευέλικτης ανταπόδοσης-ισοδύναμου τετελεσμένου”….
Τελικά οδηγήθηκαν και τα δύο μαζί στη λήθη, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει ξεκάθαρα ένα δόγμα ΕΔ σε πραγματική ισχύ, τόσο από πλευράς δηλώσεων, αλλά κυρίως από πλευράς εφαρμογής..
Η εν συνεχεία κυβέρνηση Σημίτη, μετά την εθνική τραγωδία των Ιμίων, αλλά κυρίως μετά τις συμφωνίες Μαδρίτης και Ελσίνκι που ακολούθησαν, δεν απέδωσε τη δέουσα προσοχή και σημασία, και αντί να το βελτιώσει-ενισχύσει, το αντικατέστησε από το 2000 με το δόγμα της “ευέλικτης ανταπόδοσης-ισοδύναμου τετελεσμένου”….
Τελικά οδηγήθηκαν και τα δύο μαζί στη λήθη, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει ξεκάθαρα ένα δόγμα ΕΔ σε πραγματική ισχύ, τόσο από πλευράς δηλώσεων, αλλά κυρίως από πλευράς εφαρμογής..
Εννοείται δε, ότι ούτε το “δόγμα”, ούτε η κούρσα εξοπλισμών-συμβάσεων αμυντικού υλικού – ( που ακολούθησαν επί κυβερνήσεων Σημίτη, , εν μέσω μπόλικης διαφθοράς με Τσοχατζόπουλο-Παπαντωνίου να αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου) , μπόρεσαν να ανατάξουν την εθνική πληγή των Ιμίων, της αμφισβήτησης της εθνικής κυριαρχίας, της δημιουργίας “γκρίζων ζωνών” στο Αιγαίο, ή έστω να αποσύρουν τη διαρκή και μόνιμη απειλή ένοπλης βίας-πολέμου, δηλαδή το casus belli, που βρίσκεται σε ισχύ από το 1995…
Επιπροσθέτως δε, τονίζεται, ότι από στρατιωτικής τεχνοκρατικής προσέγγισης, ο “Ενιαίος Αμυντικός Χώρος”, δεν δύναται να αποτελεί αυτοτελώς δόγμα..
Διότι, ουδέποτε ο χωροταξικός καθορισμός-σχεδιασμός ενός θεάτρου επιχειρήσεων, αποτέλεσε ποτέ , δόγμα…
Ούτε βέβαια και η ενοποίηση δύο θεάτρων επιχειρήσεων, δηλαδή αυτών της Ελλάδας και της Κύπρου..
Επίσης, το στρεβλά διαχεόμενο “ενιαίο αμυντικό δόγμα”, προυποθέτει συμφωνία των δύο (ή περισσοτέρων) χωρών που το υιοθετούν, χωρίς βέβαια και αυτό να αποτελεί από μόνο του δόγμα…
Ούτε βέβαια και η ενοποίηση δύο θεάτρων επιχειρήσεων, δηλαδή αυτών της Ελλάδας και της Κύπρου..
Επίσης, το στρεβλά διαχεόμενο “ενιαίο αμυντικό δόγμα”, προυποθέτει συμφωνία των δύο (ή περισσοτέρων) χωρών που το υιοθετούν, χωρίς βέβαια και αυτό να αποτελεί από μόνο του δόγμα…
ΔΟΓΜΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΤΕΤΕΛΕΣΜΕΝΟΥ
Παραμένοντας στα δόγματα και στο περιώνυμο “ισοδύναμο τετελεσμένο”, ενώ αυτό θα μπορούσε να αποτελεί και να υιοθετηθεί ως δόγμα από τις ΕΔ (πέραν των τυπικών δογμάτων, ήτοι αμυντικό, επιθετικό, αποτρεπτικό) , ακόμη και αυτό, εκκινούσε από εσφαλμένη βάση, καθόσον όπως διακήρυττε, “θα προκαλούσε ίση βλάβη στον επιτιθέμενο, σε περίπτωση ενεργείας του”…
Δηλαδή θεωρόντας δεδομένη μια εχθρική ενέργεια κατά της χώρας, οι ΕΔ μας θα δρούσαν με τέτοιο τρόπο , ώστε να του προκαλούσαν έως ίση βλάβη…
Επειδή όμως η εχθρική ενέργεια θα είχε προηγηθεί και το αποτέλεσμα θα ήταν δεδομένο, κανείς δεν θα μπορούσε να προεξοφλήσει ότι η δική μας ενέργεια ,αφενός μεν θα ήταν επιτυχής, αφετέρου δε, το υπόψη δόγμα, αυτοπεριοριζόταν στο ίδιο/ίσο εύρος βλάβης στον αντίπαλο και όχι μεγαλύτερο…
Ως εκ τούτου, αυτό το δόγμα δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει πραγματικά αποτρεπτικά, όταν ο αντίπαλος γνωρίζει εκ των προτέρων ότι ενώ μπορεί να κερδίσει, το σίγουρο είναι ότι δεν χάνει…
Δηλαδή θεωρόντας δεδομένη μια εχθρική ενέργεια κατά της χώρας, οι ΕΔ μας θα δρούσαν με τέτοιο τρόπο , ώστε να του προκαλούσαν έως ίση βλάβη…
Επειδή όμως η εχθρική ενέργεια θα είχε προηγηθεί και το αποτέλεσμα θα ήταν δεδομένο, κανείς δεν θα μπορούσε να προεξοφλήσει ότι η δική μας ενέργεια ,αφενός μεν θα ήταν επιτυχής, αφετέρου δε, το υπόψη δόγμα, αυτοπεριοριζόταν στο ίδιο/ίσο εύρος βλάβης στον αντίπαλο και όχι μεγαλύτερο…
Ως εκ τούτου, αυτό το δόγμα δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει πραγματικά αποτρεπτικά, όταν ο αντίπαλος γνωρίζει εκ των προτέρων ότι ενώ μπορεί να κερδίσει, το σίγουρο είναι ότι δεν χάνει…
ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΑΣΥΜΜΕΤΡΟΥ ΤΕΤΕΛΕΣΜΕΝΟΥ
Το ΑΝΤΙΔΟΤΟ σε όλα αυτά, θα ήταν ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΑΣΥΜΜΕΤΡΟΥ ΤΕΤΕΛΕΣΜΕΝΟΥ…
Όπου ο επτιθέμενος, γνωρίζει εκ των προτέρων, ότι οποιαδήποτε εχθρική του ενέργεια, μπορεί να του κοστίσει σε πολλαπλάσια μεγαλύτερο βαθμό, από τα όποια τυχόν-συγκυριακά οφέλη του…
Είναι δε ένα δόγμα, το οποίο συνδυάζει και τον αμυντικό και τον επιθετικό χαρακτήρα, ενώ εξασφαλίζει δια της έμμεσης υποβόσκουσας απειλής, ορατή αποτροπή, αρκεί να υποστηρίζεται από κατάλληλες δυνατότητες, επικοινωνία και αποφασιστικότητα..
Ενδείκνυται δε ιδιαίτερα, την παρούσα περίοδο, όπου οι κλασσικές συγκρούσεις έχουν εξελιχθεί, και οι υβριδικές επιχειρήσεις έχουν κάνει δυναμική εμφάνιση, συνδυάζοντας καινοτομία, με τεχνολογική ανάπτυξη και σημαντικά χαμηλότερο οικονομικό κόστος, σε σχέση με το παρελθόν…
Ένα τέτοιο δόγμα, αν υιοθετηθεί και υποστηριχθεί κατάλληλα, δύναται να εκφράζει αξιόπιστη και διαρκή αποτροπή, ακόμη και από χώρες, χωρίς ποσοτικά ισχυρές ΕΔ, και χωρίς δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος που θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιβλαβές για την εθνική οικονομία και τροχοπέδη για την ανάπτυξη..
Είναι δε ένα δόγμα, το οποίο συνδυάζει και τον αμυντικό και τον επιθετικό χαρακτήρα, ενώ εξασφαλίζει δια της έμμεσης υποβόσκουσας απειλής, ορατή αποτροπή, αρκεί να υποστηρίζεται από κατάλληλες δυνατότητες, επικοινωνία και αποφασιστικότητα..
Ενδείκνυται δε ιδιαίτερα, την παρούσα περίοδο, όπου οι κλασσικές συγκρούσεις έχουν εξελιχθεί, και οι υβριδικές επιχειρήσεις έχουν κάνει δυναμική εμφάνιση, συνδυάζοντας καινοτομία, με τεχνολογική ανάπτυξη και σημαντικά χαμηλότερο οικονομικό κόστος, σε σχέση με το παρελθόν…
Ένα τέτοιο δόγμα, αν υιοθετηθεί και υποστηριχθεί κατάλληλα, δύναται να εκφράζει αξιόπιστη και διαρκή αποτροπή, ακόμη και από χώρες, χωρίς ποσοτικά ισχυρές ΕΔ, και χωρίς δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος που θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιβλαβές για την εθνική οικονομία και τροχοπέδη για την ανάπτυξη..
ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΠΑΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΌΓΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ…
Παραμένοντας στο θέμα ΔΟΓΜΑ, επίσης καθίσταται ευκόλως κατανοητό, ότι το δόγμα, δεν είναι ούτε κονσέρβα να την ανοιγοκλείνουμε, ή προκατεψυγμένο φαγητό να το ξαναζεσταίνουμε κατά το δοκούν, ούτε διακόπτης on-off, που οπότε θέλουμε τον ενεργοποιούμε και όποτε θέλουμε τον σβήνουμε…
Ούτε βέβαια αρκούν απλά κάποιες πολιτικές δηλώσεις για λόγους εντυπωσιασμού και υποστήριξης ενός επικοινωνιακού αφηγήματος…..
Το δόγμα προυποθέτει πολλά περισσότερα, και βέβαια το κυριότερο, απαιτεί έμπρακτη υποστήριξη, τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού, οργάνωσης, ανάπτυξης δυνατοτήτων , εκπαίδευσης, αλλά και εφαρμογής επί του πεδίου…
Χωρίς βέβαια, να υπολείπεται η αναγκαιότητα εστίασης της προσοχής σε συνδυασμένες επιχειρήσεις (με τη χρήση και συνεργασία των δυνατοτήτων και των τριών Κλάδων), και την απαραίτητη εκπόνηση σχετικού δόγματος (Joint Doctrine)…
Ούτε βέβαια αρκούν απλά κάποιες πολιτικές δηλώσεις για λόγους εντυπωσιασμού και υποστήριξης ενός επικοινωνιακού αφηγήματος…..
Το δόγμα προυποθέτει πολλά περισσότερα, και βέβαια το κυριότερο, απαιτεί έμπρακτη υποστήριξη, τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού, οργάνωσης, ανάπτυξης δυνατοτήτων , εκπαίδευσης, αλλά και εφαρμογής επί του πεδίου…
Χωρίς βέβαια, να υπολείπεται η αναγκαιότητα εστίασης της προσοχής σε συνδυασμένες επιχειρήσεις (με τη χρήση και συνεργασία των δυνατοτήτων και των τριών Κλάδων), και την απαραίτητη εκπόνηση σχετικού δόγματος (Joint Doctrine)…
ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ…
Όπως πλέον καθίσταται κατανοητό, δεν αρκεί η ανάπ0τυξη δύο πλοίων και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών…
Το εθνικό διακύβευμα, είναι πολύ μεγαλύτερο…
Η Εθνική Στρατηγική μιας χώρας, για να έχει επιτυχίες, θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από στοχοπροσήλωση, δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών και εκμετάλλευση ευκαιριών..
Μα κυρίως θα πρέπει να χαρακηρίζεται από συνέχεια και συνέπεια…
Και για να υπάρχει συνέχεια, θα πρέπει να υπάρχει συνάφεια με το παρελθόν, όπως εξίσου και με το μέλλον..
Στην περίπτωση μας, η ανάπτυξη των υπόψη μέσων και η έντονη παρουσία μας με προβολή ισχύος και σημαίας στην Κύπρο και στη ΝΑ Μεσόγειο, ως γεγονός, παραμένει δισδιάκριτο, αν αποτέλεσε εκμετάλλευση “παραθύρου ευκαιρίας” για την επιδίωξη εθνικών συμφερόντων, ή υπαγορεύθηκε από “φίλους και συμμάχους” για την ικανοποίηση πρωτίστως δικών τους συμφεροντων…
Το εθνικό διακύβευμα, είναι πολύ μεγαλύτερο…
Η Εθνική Στρατηγική μιας χώρας, για να έχει επιτυχίες, θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από στοχοπροσήλωση, δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών και εκμετάλλευση ευκαιριών..
Μα κυρίως θα πρέπει να χαρακηρίζεται από συνέχεια και συνέπεια…
Και για να υπάρχει συνέχεια, θα πρέπει να υπάρχει συνάφεια με το παρελθόν, όπως εξίσου και με το μέλλον..
Στην περίπτωση μας, η ανάπτυξη των υπόψη μέσων και η έντονη παρουσία μας με προβολή ισχύος και σημαίας στην Κύπρο και στη ΝΑ Μεσόγειο, ως γεγονός, παραμένει δισδιάκριτο, αν αποτέλεσε εκμετάλλευση “παραθύρου ευκαιρίας” για την επιδίωξη εθνικών συμφερόντων, ή υπαγορεύθηκε από “φίλους και συμμάχους” για την ικανοποίηση πρωτίστως δικών τους συμφεροντων…
Ακόμη και το δεύτερο όμως ,δεν αναιρεί το πρώτο…
Και επειδή , η συγκεκριμένη ενέργεια, επί του παρόντος, δεν αποτελεί συνέχεια, ούτε έχει συνάφεια, με πράξεις και έργα του πρόσφατου παρελθόντος (αντιδράσεις μας σε τουρκολυβικό μνημόνιο, γεγονότα Έβρου ,Oruc Reis, διακήρυξη φιλίας των Αθηνών, Κάσος), απομένει να δούμε το εγγύς μέλλον το οποίο θα δείξει εμφανώς, αν η υπόψη ενέργεια είναι η απαρχή μιας νέας δυναμικής εξωτερικής πολιτικής με αιχμή του δόρατος τις ΕΔ, ή απλά ένα ακόμη κυβερνητικό επικοινωνιακό πυροτέχνημα…
Κάθε Έλληνας, κάθε απανταχού εληνόψυχος ευελπιστεί να είναι το πρώτο…
Το οποίο θα αποδειχθεί με μόνιμη παρουσία ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων (ακόμη και σε κυλιόμενη βάση), με περαιτέρω ανάπτυξη τέτοιων δυνατοτήτων, τόσο από ελληνικής όσο και από κυπριακής πλευράς, με ενδεικτική επιστροφή των PATRIOT από τη Σ.Αραβια και “προσωρινή” ανάπτυξή τους στην Κύπρο και με τη σύναψη συμφωνίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου (ή και περισσοτέρων κρατών)…
Η ΣΥΝΑΣΤΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΤΙΚΗ…
ΩΣ ΧΩΡΑ, ΘΑ ΤΟ ΤΟΛΜΗΣΟΥΜΕ..??..Υ.Γ1: Για τους ελληνικούς PATRIOT, με τις περιορισμένες αντιβαλλιστικές δυνατότητες, ιδιαίτερα εναντίον supersonic ballistic missiles, οι αποστάσεις εγκλωβισμού, τα βεληνεκή και η επιχειρησιακή οροφή τους είναι δεδομένα…
Εξάλλου η νέα εφαρμοζόμενη τακτική επί του πεδίου, υποδεικνύει τρεις πυραύλους PATRIOT (όρα PAC3), για πλήγμα σε βαλλιστικό πύραυλο ,με αυξημένα ποσοστά επιτυχίας (όχι απόλυτα)…
Κάτι “κύκλοι¨σε τηλεοπτικούς χάρτες, που από την Κάρπαθο καλύπτουμε την Κύπρο , το Ισραήλ, ίσως και τον Περσικό…και από το Διδυμότειχο καλύπτουμε ολόκληρη τη Βουλγαρία, και τη Μαύρη Θάλασσα, δεν είναι παρά ονειρώξεις των δημιουργών τους και πιθανόν, δεν είναι τυχαίο λάθος, αλλά πιθανή στοχευμένη υποστήριξη του αφηγήματος…
Συνιστάται Ψυχραιμία…δεν πήραμε την Πόλη…τουλάχιστον όχι ακόμη…Υ.Γ.2: Η αδιαμφισβήτη στρατηγική θέση της Κύπρου, είναι “keykeeper”, για τη ΝΑ Μεσόγειο ,τη Μ.Ανατολή, το Μαγκρέμπ, και αποτελεί σημείο τομής συμφερόντων ισχυρών αλλά και πανίσχυρων δρώντων..
Εξάλλου, βρίσκεται επάνω στην περίμετρο του Rimland, ως σταυροδρόμι ηπείρων και θαλασσών…
Είμαστε τυχεροί , υπόχρεοι και αιωνίως ευγνώμονες , που ο Ελληνισμός, παρέμεινε ζωντανός σε αυτό το νησί , παρά τα πάνδεινα που έχει υποστεί στο διάβα των αιώνων…
Και είναι ώρα να σκεφτούμε και να πράξουμε , με ψυχραιμία, με σοφία, με σύνεση, επ ωφελεία του Ελληνισμού και όχι του Ελλαδισμού…
Η ιστορία, δεν έγραψε ποτέ εκ των προτέρων, τη “σωστή πλευρά της”…και δεν θα μας το συγχωρήσει…
Και επειδή , η συγκεκριμένη ενέργεια, επί του παρόντος, δεν αποτελεί συνέχεια, ούτε έχει συνάφεια, με πράξεις και έργα του πρόσφατου παρελθόντος (αντιδράσεις μας σε τουρκολυβικό μνημόνιο, γεγονότα Έβρου ,Oruc Reis, διακήρυξη φιλίας των Αθηνών, Κάσος), απομένει να δούμε το εγγύς μέλλον το οποίο θα δείξει εμφανώς, αν η υπόψη ενέργεια είναι η απαρχή μιας νέας δυναμικής εξωτερικής πολιτικής με αιχμή του δόρατος τις ΕΔ, ή απλά ένα ακόμη κυβερνητικό επικοινωνιακό πυροτέχνημα…
Κάθε Έλληνας, κάθε απανταχού εληνόψυχος ευελπιστεί να είναι το πρώτο…
Το οποίο θα αποδειχθεί με μόνιμη παρουσία ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων (ακόμη και σε κυλιόμενη βάση), με περαιτέρω ανάπτυξη τέτοιων δυνατοτήτων, τόσο από ελληνικής όσο και από κυπριακής πλευράς, με ενδεικτική επιστροφή των PATRIOT από τη Σ.Αραβια και “προσωρινή” ανάπτυξή τους στην Κύπρο και με τη σύναψη συμφωνίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου (ή και περισσοτέρων κρατών)…
Η ΣΥΝΑΣΤΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΤΙΚΗ…
ΩΣ ΧΩΡΑ, ΘΑ ΤΟ ΤΟΛΜΗΣΟΥΜΕ..??..Υ.Γ1: Για τους ελληνικούς PATRIOT, με τις περιορισμένες αντιβαλλιστικές δυνατότητες, ιδιαίτερα εναντίον supersonic ballistic missiles, οι αποστάσεις εγκλωβισμού, τα βεληνεκή και η επιχειρησιακή οροφή τους είναι δεδομένα…
Εξάλλου η νέα εφαρμοζόμενη τακτική επί του πεδίου, υποδεικνύει τρεις πυραύλους PATRIOT (όρα PAC3), για πλήγμα σε βαλλιστικό πύραυλο ,με αυξημένα ποσοστά επιτυχίας (όχι απόλυτα)…
Κάτι “κύκλοι¨σε τηλεοπτικούς χάρτες, που από την Κάρπαθο καλύπτουμε την Κύπρο , το Ισραήλ, ίσως και τον Περσικό…και από το Διδυμότειχο καλύπτουμε ολόκληρη τη Βουλγαρία, και τη Μαύρη Θάλασσα, δεν είναι παρά ονειρώξεις των δημιουργών τους και πιθανόν, δεν είναι τυχαίο λάθος, αλλά πιθανή στοχευμένη υποστήριξη του αφηγήματος…
Συνιστάται Ψυχραιμία…δεν πήραμε την Πόλη…τουλάχιστον όχι ακόμη…Υ.Γ.2: Η αδιαμφισβήτη στρατηγική θέση της Κύπρου, είναι “keykeeper”, για τη ΝΑ Μεσόγειο ,τη Μ.Ανατολή, το Μαγκρέμπ, και αποτελεί σημείο τομής συμφερόντων ισχυρών αλλά και πανίσχυρων δρώντων..
Εξάλλου, βρίσκεται επάνω στην περίμετρο του Rimland, ως σταυροδρόμι ηπείρων και θαλασσών…
Είμαστε τυχεροί , υπόχρεοι και αιωνίως ευγνώμονες , που ο Ελληνισμός, παρέμεινε ζωντανός σε αυτό το νησί , παρά τα πάνδεινα που έχει υποστεί στο διάβα των αιώνων…
Και είναι ώρα να σκεφτούμε και να πράξουμε , με ψυχραιμία, με σοφία, με σύνεση, επ ωφελεία του Ελληνισμού και όχι του Ελλαδισμού…
Η ιστορία, δεν έγραψε ποτέ εκ των προτέρων, τη “σωστή πλευρά της”…και δεν θα μας το συγχωρήσει…
Υ.Γ.3: Η ανάπτυξη των PATRIOT στην περιοχή του Διδυμοτείχου, δεν συνδέεται μονοδιάστατα με την προστασία του εναέριου χώρου της Βουλγαρίας..παρά το αίτημα που υποβλήθηκε…
Εξάλλου,με ένα βεληνεκές της τάξης των 150 χλμ, οι δυνατότητες είναι περιορισμένες..
Στην εξίσωση μπαίνουν , τόσο ο βόρειος ενεργειακός διάδρομος από την Αλεξανδρούπολη, όσο και η διατήρηση της αμερικανικής εφοδαστικής αλυσίδας προς το θέατρο επιχειρήσεων της Ουκρανίας…
Όπως και η εξασφάλιση του FSRU / συμφερόντων Κοπελούζου, το οποίο επαναεριοποιεί το εισαγώμενο αμερικανικό φυσικό αέριο…
Όμως, είναι ένας ακόμη λόγος, ο οποίος συνδέεται με την αντίστοιχη ανάπτυξη των PATRIOT στην Κάρπαθο..
Από την Κάρπαθο, σίγουρα δεν καλύπτεις την Κύπρο…ούτε βέβαια τις ακτές του Ισραήλ…
Καλύπτεις όμως την πρόσβαη προς Σούδα, και κλείνεις και την πρόσβαση στο Αιγαιακό παράθυρο μεταξύ Δωδεκανήσων και Κρήτης…
Από την Κάρπαθο, σίγουρα δεν καλύπτεις την Κύπρο…ούτε βέβαια τις ακτές του Ισραήλ…
Καλύπτεις όμως την πρόσβαη προς Σούδα, και κλείνεις και την πρόσβαση στο Αιγαιακό παράθυρο μεταξύ Δωδεκανήσων και Κρήτης…
Υπάρχει και ακόμη ένας επιχειρησιακός λόγος, τον οποίο επί του παρόντος (αφ’ ης, δεν έχει δημοσιοποιηθεί) δεν θα τον μοιραστώ…
Οι πθανότητες οι υποψη αναπτύξεις να έγιναν από εθνική βούληση, είναι ελάχιστες…εξάλλου δεν διαφαίνεται ανάλογη επιχειρησιακή σκοπιμότητα υποστήριξης κάποιων συγκεκριμένων δυνατοτήτων ή προστασίας εθνικών στόχων υψηλής αξίας …
Το πιθανότερο είναι ότι υπαγορεύτηκαν συμμαχικά…
Και οι δύο αναπτύξεις, είναι πλησίον-εγγύς ελληνοτουρκικών συνόρων…
Το πιθανότερο είναι ότι υπαγορεύτηκαν συμμαχικά…
Και οι δύο αναπτύξεις, είναι πλησίον-εγγύς ελληνοτουρκικών συνόρων…
Και αυτό ξεκάθαρα δεικνύει δύο πράγματα…
Κατ’ ελάχιστον μειωμένη εμπστοσύνη στις τουρκικές αντιπυραυλικές-αντιβαλλιστικές δυνατότητες…
Και πιθανώς, ΜΕΙΩΜΈΝΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΎΝΗ ΣΤΙΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ τέτοιων απειλών, προρχόμενων είτε απ’ ευθείας από το Ιράν, είτε από τις εναπομείνασες δυνατότητες της Χεζμπολά…
Παρά την αρχική “τουρκική αφωνία” και παρότιη Τουρκία προσπαθεί να περάσει “κάτω από το ραντάρ” ενός απρόβλεπτου και αλλοπρόσαλλου Τραμπ, η αρχική επιθετική ρητορική εναντίον του Ισραήλ, η έμμεση φιλοιρανική στάση και η εν συνεχεία τήρηση του επιτήδειου ουδέτερου, όλα φαίνεται να έχουν το τίμημά τους..
Το διαφαινόμενο ρήγμα είναι ενεργό , και εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί…Υ.Γ.4: Δεν μου αρέσει η επιλεκτική ανάγνωση..ούτε αυτοί που σκοπίμως το πράττουν…
Η Συνθήκη της Λισαβώνας , άρθριο 42 παρα 7, παρέχει τις γενικές κατευθύνσεις αντίδρασης, αν προσβληθεί έδαφος ενός κυρίαρχου ευρωπαικού κράτους μέλους…
Υπάρχουν όμως και άλλες παράγραφοι, και άλλα άρθρα (222) , που εξειδικεύουν την αντίδραση και θέτουν περιορισμούς στις προϋποθέσεις…
Κατ’ ελάχιστον μειωμένη εμπστοσύνη στις τουρκικές αντιπυραυλικές-αντιβαλλιστικές δυνατότητες…
Και πιθανώς, ΜΕΙΩΜΈΝΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΎΝΗ ΣΤΙΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ τέτοιων απειλών, προρχόμενων είτε απ’ ευθείας από το Ιράν, είτε από τις εναπομείνασες δυνατότητες της Χεζμπολά…
Παρά την αρχική “τουρκική αφωνία” και παρότιη Τουρκία προσπαθεί να περάσει “κάτω από το ραντάρ” ενός απρόβλεπτου και αλλοπρόσαλλου Τραμπ, η αρχική επιθετική ρητορική εναντίον του Ισραήλ, η έμμεση φιλοιρανική στάση και η εν συνεχεία τήρηση του επιτήδειου ουδέτερου, όλα φαίνεται να έχουν το τίμημά τους..
Το διαφαινόμενο ρήγμα είναι ενεργό , και εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί…Υ.Γ.4: Δεν μου αρέσει η επιλεκτική ανάγνωση..ούτε αυτοί που σκοπίμως το πράττουν…
Η Συνθήκη της Λισαβώνας , άρθριο 42 παρα 7, παρέχει τις γενικές κατευθύνσεις αντίδρασης, αν προσβληθεί έδαφος ενός κυρίαρχου ευρωπαικού κράτους μέλους…
Υπάρχουν όμως και άλλες παράγραφοι, και άλλα άρθρα (222) , που εξειδικεύουν την αντίδραση και θέτουν περιορισμούς στις προϋποθέσεις…
Υπόψιν, ότι η Κύπρος, δεν προέβη σε επίκληση του υπόψη άρθρου…
Η δε παρασχεθείσα συνδρομή (Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) , είναι εντός ευρωπαϊκού πλαισίου, πλην όμως προέκυψε κατόπιν άμεσων επαφών σε διμερές επίπεδο…
Η δε παρασχεθείσα συνδρομή (Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία) , είναι εντός ευρωπαϊκού πλαισίου, πλην όμως προέκυψε κατόπιν άμεσων επαφών σε διμερές επίπεδο…
Οι δε πρόσφατες θετικές δηλώσεις Μακρόν, συναρτώντας την πιθανή προσβολή σε κυπριακό έδαφος, με προσβολή της Ε.Ε., παρότι θετικές, δεν μπορούν να εκληφθούν ως δηλώσεις της Ε.Ε….
Η θετική όμως αυτή στάση, θα μποριούσε να αποτελέσει μια καλή βάση, για εξέταση παραχώρησης των ελληνικών αποσυρόμενων μαχητικών αεροσκαφών Mirage, προς την Κύπρο, για αρχική ανάπτυξη αξιόλογων αεροπορικών δυνατοτήτων (προϋποθέτει τριμερή συμφωνία Ελλάδας-Κύπρου-Γαλλίας).
Η θετική όμως αυτή στάση, θα μποριούσε να αποτελέσει μια καλή βάση, για εξέταση παραχώρησης των ελληνικών αποσυρόμενων μαχητικών αεροσκαφών Mirage, προς την Κύπρο, για αρχική ανάπτυξη αξιόλογων αεροπορικών δυνατοτήτων (προϋποθέτει τριμερή συμφωνία Ελλάδας-Κύπρου-Γαλλίας).
Η Ε.Ε., βρίσκεται ακόμη σε ύπνο βαθύ, μεταξύ συνεδριάσεων, σύγκλησης οργάνων και κοινότυπων δηλώσεων, δείχνοντας για ακόμη μία φορά τις δομικές της αδυναμίες και παθογένειες, οι οποίες επιτείνονται ακόμη περαιτέρω, όταν οι θεσμοί της υπηρετούνται από χαμηλού διαμετρήματος προσωπικότητες…
Η δε Μ. Βρετανία, φάντασμα του πάλαι ποτέ θατσερικού εαυτού της (ευτυχώς) , αδυνατεί να στειλει έστω ένα πλοίο με αξιόπιστες αντιβαλλιστικές δυνατότητες, ελέω “συνδικάτων”…
Η δε Μ. Βρετανία, φάντασμα του πάλαι ποτέ θατσερικού εαυτού της (ευτυχώς) , αδυνατεί να στειλει έστω ένα πλοίο με αξιόπιστες αντιβαλλιστικές δυνατότητες, ελέω “συνδικάτων”…
Τα οποία στην έκκληση για επίσπευση εργασιών συντήρησης και επισκευών, προτάσσουν το εργασιακό οκτάωρο…
Να τα βλέπει αυτά ο κ.Δένδιας , που επιθυμεί και δρομολογεί το “στρατό των πολιτών”, περνώντας τη συντήρηση σε ιδιώτες…
Ομοίως, το Ηνωμένο Βασίλειο, παρότι ΝΑΤΟικό μέλος, και παρά το υπαρκτυό πλήγμα στη βάση του στο Ακρωτήρι, δεν προέβει σε επίκληση του άρθρου 5, εντός Συμμαχίας …
Να τα βλέπει αυτά ο κ.Δένδιας , που επιθυμεί και δρομολογεί το “στρατό των πολιτών”, περνώντας τη συντήρηση σε ιδιώτες…
Ομοίως, το Ηνωμένο Βασίλειο, παρότι ΝΑΤΟικό μέλος, και παρά το υπαρκτυό πλήγμα στη βάση του στο Ακρωτήρι, δεν προέβει σε επίκληση του άρθρου 5, εντός Συμμαχίας …
Για όσους λοιπόν δημόσια γράφοντες επιθυμούν να συνεισφέρουν στην αξιόπιστη δημόσια ενημέρωση, τους προτρέπω να μελετήσουν τι γράφουν και τα υπόλοιπα άρθρα της Συνθήκη του Βορειοατλαντικού Συμφώνου και να μην κοιτούν μόνο το άρθρο 5, αλληθωρίζοντας προς τα υπόλοιπα..Υ.Γ.5.:Επανειλλημένα, έχω δημόσια τοποθετηθεί , ότι οι ΕΔ, θα πρέπει να μένουν μακριά από επικοινωνικά παιχνίδια και τερτίπια, όσο και αν ο πολιτικός τους προίστάμενος ,τα έχει αναγάγει σε καθημερινότητα, για λόγους που ο ίδιος γνωρίζει.
Όπως έχω ξαναπεί, δεν χρειάζεται και δεν ωφελεί τις ΕΔ, η τόση “επικοινωνία” και η τόση ¨διαρροή πληροφορίας”… οι οποίες φτάνουν πολλές φορές, να επηρεάζουν δυσμενώς την επιχειρησιακή ασφάλεια του προσωπικού και των μέσων…
Ως εκ τούτου λοιπόν, εκ του περισσού, οι “διαρροές”, ότι ο ΚΙΜΩΝ αναχώρησε από Λεμεσό για τις ακτές του Ισραήλ και όχι, όπως αναμενόταν και θα ήταν λογικό, “στην ευρύτερη περιοχή για τη βέλτιστη κάλυψη της Κύπρου”…
Και δυστυχώς , δεν υπήρξε ανακοίνωση διάψευσης της αρχικής διαρροής, ώστε να μην γεννούνται οι εύλογες ανησυχίες και επικρίσεις..
Όπως έχω ξαναπεί, δεν χρειάζεται και δεν ωφελεί τις ΕΔ, η τόση “επικοινωνία” και η τόση ¨διαρροή πληροφορίας”… οι οποίες φτάνουν πολλές φορές, να επηρεάζουν δυσμενώς την επιχειρησιακή ασφάλεια του προσωπικού και των μέσων…
Ως εκ τούτου λοιπόν, εκ του περισσού, οι “διαρροές”, ότι ο ΚΙΜΩΝ αναχώρησε από Λεμεσό για τις ακτές του Ισραήλ και όχι, όπως αναμενόταν και θα ήταν λογικό, “στην ευρύτερη περιοχή για τη βέλτιστη κάλυψη της Κύπρου”…
Και δυστυχώς , δεν υπήρξε ανακοίνωση διάψευσης της αρχικής διαρροής, ώστε να μην γεννούνται οι εύλογες ανησυχίες και επικρίσεις..
Όπως δεν χρειαζόταν , η βιντεοσκόπηση και η φωτογραφική κάλυψη της ανάπτυξης της συστοιχίας των PATRIOT στην Κάρπαθο (Πηγάδια), όπου απεικονίστηκαν μέχρι και οι αριθμοί κυκλοφορίας των μέσων…
Όπως δεν χρειαζόταν, ούτε η αποστολή στρατιωτικού μεταγωγικού αεροσκάφους C-130 για τον “απεγκλωβισμό” ελλήνων πολιτών από τα ΗΑΕ, τη στιγμή που την ίδια μέρα υπήρχαν δύο ειδικές πτήσεις ελληνικής αεροπορικής εταιρείας και μίας ξένης, προς Ελλάδα…
Και βέβαια δεν χρειαζόταν η “υποδοχή” στην Ελευσίνα…
Όπως δεν χρειαζόταν, ούτε η αποστολή στρατιωτικού μεταγωγικού αεροσκάφους C-130 για τον “απεγκλωβισμό” ελλήνων πολιτών από τα ΗΑΕ, τη στιγμή που την ίδια μέρα υπήρχαν δύο ειδικές πτήσεις ελληνικής αεροπορικής εταιρείας και μίας ξένης, προς Ελλάδα…
Και βέβαια δεν χρειαζόταν η “υποδοχή” στην Ελευσίνα…
Και όπως βέβαια δεν χρειάζονται και δηλώσεις του τύπου, …”Πλέον, με Bellhara και Rafale, η Κύπρος δεν κείται μακράν”…
Ποτέ δεν ήταν μακριά η Κύπρος…ούτε καν το 1974…όπου στο ελληνικό οπλοστάσιο υπήρχαν και τα Α/Φ PHANTOM II, οι πυραυλάκατοι COMBATTANTE II με αντιπλοϊκούς πυραύλους Exocet, υποβρύχια 209…με ταχύτητες και ακτίνες δράσης παρόμοιες των σημερινών μέσων…
Οπως η Κύπρος, δεν ήταν μακριά και στην περίοδο 1993-2000, όταν στάθμευαν στο νησί, τόσο πλοία του ΠΝ, όσο και μαχητικά αεροσκάφη…
Πάντα ήταν θέμα βουλησης και αποφασιστικότητας…
Και επειδή , σύμφωνα με τις δηλώσεις του Υπουργού, (παραφραζόμενης της δήλωσης του “εθνάρχη” Κ.Καραμανλή), :
” Η Κύπρος σήμερα δεν κείται μακράν” ,
ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ
“Η Κάσος, να κείται μακρύτερα”….Παναγιώτης Γερογλής
Υπτγος ε.α.
Diploma in Diplomatic and Strategic Studies
MA in International Security and Applied Strategy
EU Political Advisor / EAS /European Security&Defence College
ex Military Advisor of Greece to the UN
ex Military Representative of Greece to the OSCE
ex NATO /PTEC/MPSOTC Commander
ex HNDGS/JMMLC Commander
Ποτέ δεν ήταν μακριά η Κύπρος…ούτε καν το 1974…όπου στο ελληνικό οπλοστάσιο υπήρχαν και τα Α/Φ PHANTOM II, οι πυραυλάκατοι COMBATTANTE II με αντιπλοϊκούς πυραύλους Exocet, υποβρύχια 209…με ταχύτητες και ακτίνες δράσης παρόμοιες των σημερινών μέσων…
Οπως η Κύπρος, δεν ήταν μακριά και στην περίοδο 1993-2000, όταν στάθμευαν στο νησί, τόσο πλοία του ΠΝ, όσο και μαχητικά αεροσκάφη…
Πάντα ήταν θέμα βουλησης και αποφασιστικότητας…
Και επειδή , σύμφωνα με τις δηλώσεις του Υπουργού, (παραφραζόμενης της δήλωσης του “εθνάρχη” Κ.Καραμανλή), :
” Η Κύπρος σήμερα δεν κείται μακράν” ,
ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ
“Η Κάσος, να κείται μακρύτερα”….Παναγιώτης Γερογλής
Υπτγος ε.α.
Diploma in Diplomatic and Strategic Studies
MA in International Security and Applied Strategy
EU Political Advisor / EAS /European Security&Defence College
ex Military Advisor of Greece to the UN
ex Military Representative of Greece to the OSCE
ex NATO /PTEC/MPSOTC Commander
ex HNDGS/JMMLC Commander
