Τα επτά εμπόδια σε μια συμμαχική νίκη
του Ντάνιελ Πάιπς
The Australian
1 Μαρτίου 2026
(Αυστραλιανός τίτλος: «Το στοίχημα του προέδρου Τραμπ στο Ιράν πρέπει να είναι “όλα ή τίποτα”»)
Ένα πράγμα είναι βέβαιο: ο Ντοναλντ Τραμπ θα κηρύξει νίκη απέναντι στο Ιράν.
Ο πόλεμος είναι απρόβλεπτος, αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο για την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν: ο Ντόναλντ Τραμπ θα κηρύξει νίκη.
Θα το κάνει ακόμη κι αν οι συγκρούσεις αφήσουν το ιρανικό καθεστώς στη θέση του, πιο πικραμένο και πιο επιθετικό από ποτέ· ακόμη κι αν αφήσουν πολλούς Ιρανούς νεκρούς χωρίς να έχει επιτευχθεί τίποτα· ακόμη κι αν καταστήσουν το Ισραήλ πιο ευάλωτο· ακόμη κι αν μειώσουν τις εκλογικές προοπτικές του κόμματός του· ακόμη κι αν απονομιμοποιήσουν τη μελλοντική επίκληση προληπτικής αμερικανικής ισχύος. Θα το κάνει, γιατί, εξ ορισμού, εκείνος πάντα κερδίζει.
Όμως για όσους από εμάς δεν είμαστε ο Ντόναλντ Τραμπ, τι μας περιμένει; Ποιος θα κερδίσει — και, πράγματι, τι σημαίνει καν «νίκη»;
Για τους ηγέτες της 47χρονης Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η απλή επιβίωση ισοδυναμεί με νίκη. Αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ κάλεσαν ανοιχτά τους Ιρανούς να ανατρέψουν τους τυράννους τους, το να αντέξει το καθεστώς μια αεροπορική επίθεση και μια εξέγερση από τον ίδιο του τον πληθυσμό αρκεί — ακόμη κι αν έχει δολοφονηθεί ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ — για να μπορεί εύλογα να ισχυριστεί ότι το να ξεπεράσει σε αντοχή όλους τους εχθρούς του συνιστά επιτυχία. Παράλληλα, αυτό τους εξασφαλίζει ένα είδος μελλοντικής «ασυλίας» έναντι εξωτερικών προσπαθειών επιβολής αλλαγής καθεστώτος.
Για τους Ισραηλινούς, η νίκη σημαίνει το αντίθετο: δηλαδή την πτώση μιας κυβέρνησης που έκανε το «Θάνατος στο Ισραήλ» τη δυνατότερη, συχνότερη και πιο σταθερή διακήρυξη της εξωτερικής της πολιτικής. Η εκστρατεία επιθετικότητας της Τεχεράνης περιλάμβανε όχι μόνο άμεση εχθρότητα έναντι του Ισραήλ, αλλά και έμμεση μέσω του περιφερειακού «Δακτυλίου της Φωτιάς» των πληρεξουσίων της (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι κ.ά.), καθώς και ιδεολογική, μέσω ισλαμιστών διεθνώς.
Για τους Αμερικανούς, η έννοια της νίκης είναι πιο σύνθετη και εξαρτάται από τη θεώρησή τους για την εξωτερική πολιτική. Αυτό έχει λιγότερη σχέση με Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς και περισσότερο με το πώς αντιλαμβάνεται κανείς τη θέση της Αμερικής στον κόσμο — απομονωτική ή ενεργά εμπλεκόμενη. Οι «καθαροί» του MAGA και οι προοδευτικοί ήδη, ιδεολογικά, καταδικάζουν τη στρατιωτική εκστρατεία ως εξωφρενική και θα συνεχίσουν να το κάνουν, ανεξάρτητα από την έκβασή της. Οι κεντρώοι, αντίθετα, θα αναγνωρίσουν την επιτυχία της, εφόσον ο σύμμαχος που προτιμούν ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν αποτελέσει αισθητά μικρότερο κίνδυνο για τη συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ — συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας. Ακόμη καλύτερα, εάν μειωθούν οι τιμές της ενέργειας και περισσότερες αραβόφωνες κυβερνήσεις συσπειρωθούν κάτω από την αμερικανική ομπρέλα.
Όσο για την πρόβλεψη του ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διαθέτουν κατά πολύ μεγαλύτερους οικονομικούς πόρους και στρατιωτική ισχύ από το Ιράν, όμως αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια στο να «απελευθερώσουν το ευημερές και ένδοξο μέλλον» που ο Τραμπ υποσχέθηκε στους Ιρανούς.
Πρώτο πρόβλημα: σε αντίθεση με το 1979, όταν ο Αγιατολάχ Χομεϊνί κυριαρχούσε στην αντιπολίτευση κατά του σάχη και ανέλαβε χωρίς δυσκολία τον έλεγχο του Ιράν, σήμερα δεν κυριαρχεί καμία ενιαία προσωπικότητα. Ο γιος του σάχη, Ρεζά Παχλαβί, έχει κερδίσει εντυπωσιακά ευρεία υποστήριξη, αλλά η αντοχή του υπό πίεση δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Η έλλειψη ενότητας πιθανότατα θα επέτρεπε στο καθεστώς να διατηρήσει την εξουσία.
Δεύτερον, η ανατροπή του καθεστώτος εξαρτάται από μια μαζική εξέγερση των Ιρανών, την οποία ούτε η κυβέρνηση των ΗΠΑ ούτε του Ισραήλ ελέγχουν. Όπως το έθεσε μια μητέρα δύο παιδιών: «Το μόνο που έχουμε στο μυαλό μας αυτή τη στιγμή είναι να φτάσουμε σε ασφαλές μέρος. Κανείς δεν σκέφτεται να διαμαρτυρηθεί τώρα». Θα σταθεροποιηθεί η κατάσταση, ώστε οι Ιρανοί να μπορέσουν να διαμαρτυρηθούν αποτελεσματικά; Ακόμη κι έτσι, μπορούν άραγε οι διαδηλωτές του δρόμου να ανατρέψουν το βίαιο καθεστώς απέναντι στο οποίο έχουν αποτύχει τόσες φορές στο παρελθόν;
Τρίτον, οι παράλληλες εκκλήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ προς τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς των μουλάδων δίνουν στους ίδιους τους μουλάδες και στους μπράβους τους κάθε κίνητρο να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο, επιδιδόμενοι σε βαρβαρότητα χωρίς όρια.
Τέταρτον, τα όπλα των δυτικών συμμάχων είναι περιορισμένα σε αριθμό. Επειδή είναι ακριβά και σύνθετα, χρειάζονται χρόνο για να παραχθούν, ενώ άλλα μέτωπα υψηλής προτεραιότητας, όπως η Ουκρανία και η Ταϊβάν, περιορίζουν το διαθέσιμο οπλοστάσιο για το Ιράν. Αυτό καθιστά το πεδίο μάχης λιγότερο άνισο απ’ όσο ίσως φαίνεται αρχικά.
Πέμπτον, αν η Τεχεράνη καταφέρει να παρεμποδίσει τη διέλευση του περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου που περνά από το Στενό του Ορμούζ, η οικονομική κρίση που θα προκύψει θα μπορούσε να πιέσει τους συμμάχους να τερματίσουν πρόωρα την εκστρατεία τους.
Έκτον, αυτή η σύγκρουση αντιβαίνει σε έναν «σιδερένιο νόμο»: η αεροπορική ισχύς από μόνη της έχει σοβαρούς περιορισμούς, άρα πόλεμος πρέπει να ξεκινά μόνο αν υπάρχει ετοιμότητα για ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Σε μια δημοκρατία, αυτό προϋποθέτει βεβαιότητα ότι οι ψηφοφόροι στηρίζουν τη χρήση στρατευμάτων εδάφους. Για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, αυτό μεταφράζεται σε εξασφάλιση εξουσιοδότησης από το Κογκρέσο — κάτι που ο Τραμπ επιδεικτικά δεν επιδίωξε. Κατά συνέπεια, παραμένει εκτεθειμένος στις πολιτικές συγκυρίες και στους ανέμους της κοινής γνώμης.
Τέλος, η άγνοιά μας ως εξωτερικών παρατηρητών δυσκολεύει την πρόβλεψη. Συντόνισαν οι σύμμαχοι τη δράση τους με δυνάμεις της αντιπολίτευσης εντός του Ιράν; Παρείχαν χρήματα, πληροφορίες και όπλα; Ο Νετανιάχου αναφέρθηκε στις μη περσικές μειονότητες του Ιράν, που αποτελούν πάνω από το μισό του πληθυσμού· κλήθηκαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία; Κατέστρωσαν οι σύμμαχοι σχέδια έκτακτης ανάγκης με τα κράτη του Περσικού Κόλπου; Έχουν εξασφαλίσει τη συναίνεση της Κίνας;
Ελπίζω θερμά ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ουάσιγκτον και στην Ιερουσαλήμ γνωρίζουν τι κάνουν.
Γνωρίζοντας το χάος που περιβάλλει τη λήψη αποφάσεων στην κυβέρνηση Τραμπ — για να μην αναφερθώ στη μνημειώδη ασυνέπεια του ίδιου του Τραμπ — είχα εκφράσει επιφυλάξεις πριν ξεκινήσει η Επιχείρηση Epic Fury. Τώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη, ελπίζω θερμά ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ουάσιγκτον και στην Ιερουσαλήμ γνωρίζουν τι κάνουν.
Πολλά κρέμονται από μια κλωστή. Ο τερματισμός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν υπόσχεται σε σχεδόν 100 εκατομμύρια Ιρανούς τη δυνατότητα ελευθερίας και ευημερίας. Προσφέρει σε 500 εκατομμύρια ανθρώπους στη Μέση Ανατολή μείωση της υπονόμευσης και της βίας. Και απελευθερώνει σε σημαντικό βαθμό 2 δισεκατομμύρια μουσουλμάνους από το δηλητήριο της πιο ζωντανής ολοκληρωτικής ιδεολογίας της εποχής: του ισλαμισμού.
Έτσι, μπράβο στον Τραμπ που επιτέλους απάντησε σε δύο γενιές πολέμου κατά της νεωτερικότητας και της ανθρωπιάς. Είθε τώρα να μη φύγει από το πεδίο και να μην κηρύξει νίκη μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο.
Ο κ. Πάιπς είναι ιδρυτής του Middle East Forum και συγγραφέας του βιβλίου Israel Victory: How Zionists Win Acceptance and Palestinians Get Liberated.
