84η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΞΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
(20-31 ΜΑΪΟΥ 1941)
Γράφει ο Ιωάννης Αθ. Κόντης, Υποστράτηγος ε.α.(* )
Αντί Προλόγου
“Έργῳ δηλοῦσθαι τὰς τιμάς”, αναφέρει ο Περικλής στον Επιτάφιο λόγο του [Θουκυδίδη, Περικλέους Επιτάφιος, βιβλ. 2, § 35.1], δηλαδή: Οι τιμές αποδίδονται μόνο με έργα! Ο άρχων των Αθηναίων ζητάει από τους συμπολίτες του, να αντιληφθούν το υψηλό νόημα του αγώνα για τον οποίον έπεσαν στο πεδίο της μάχης οι τιμούμενοι νεκροί, και με την φράση αυτή διακηρύσσει, ότι οι προσφερόμενες τιμές στους αθανάτους νεκρούς πρέπει να είναι όμοιες με το έργο εκείνων, δηλαδή -αν απαιτηθεί να πολεμήσουν- να εκτελέσουν το καθήκον τους με ίδιο έργο/τρόπο!
Σήμερα εμείς, αποδεχόμενοι με υψηλό αίσθημα ευθύνης τους λόγους του Περικλή, αποδίδουμε με τον πατριωτικό μας λόγο “την υψίστη τιμή της Μνήμης” στους Μαχητές της Μάχης της Κρήτης, κατά την οποία, οι Κρήτες συμπατριώτες μας, ομού μετά των λοιπών Ελληνικών και Συμμαχικών Δυνάμεων, εκπλήρωσαν το υπέρτατο χρέος τους προς την Πατρίδα και την Ελευθερία, με πράξεις ανδρείας, ηρωισμού και θυσίας.
Εορτάζουμε την απροσμέτρητη περηφάνια και το μεγαλείο της Κρητικής ψυχής, την ακλόνητη πίστη του Κρητικού λαού στα ιδανικά της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας, της Αξιοπρέπειας και την άρνησή του να υποταχθεί σε τετελεσμένα της βίας.
Αποτίουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής και δόξας στους άξιους συμπατριώτες και τους Συμμάχους μας, οι οποίοι τις ζοφερές εκείνες μέρες του Μαΐου 1941, στάθηκαν στο ύψος των τραγικών περιστάσεων της δοκιμαζόμενης Πατρίδας μας και αποφάσισαν να πολεμήσουν στον άνισο εκείνον αγώνα, συνεχίζοντας την ιστορική πορεία των γενναίων προπατόρων μας.
Τιμούμε τους γενναίους νεκρούς μας, των οποίων οι ψυχές αγάλλονται, δικαιωμένες από την εκτέλεση του χρέους τους, αλλά και του καθήκοντός μας προς αυτούς.
Η Μάχη της Κρήτης
Συμπληρώνονται φέτος 84 έτη από τη φοβερή εκείνη ώρα, που η Κρήτη όρθωσε το τρανό ανάστημά της απέναντι στον αρτιότερα προετοιμασμένο στρατό της τότε Ευρώπης, κάνοντας τα παιδιά της [Έλληνες και Σύμμαχοι], ανθρώπινο τείχος, και αναλαμβάνοντας την σκυτάλη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, μετά την κατάληψη της χερσαίας Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα. Η Μάχη της Κρήτης είχε αρχίσει. Η ιστορία ετοίμαζε χρυσές σελίδες για να εντάξει γεγονότα θάρρους, γενναιότητας, πατριωτισμού και θυσίας.
Ως Μάχη της Κρήτης έχει επικρατήσει να ονομάζεται η εισβολή των Γερμανικών Στρατευμάτων στη Κρήτη και η κατάληψη της, κατά τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αποτέλεσε ένα σπουδαίο πολεμικό γεγονός και κράτησε 11 μέρες, ήτοι από τις 20 έως τις 31 Μαΐου του 1941. Στους Γερμανούς εισβολείς, εκτός από τις Ελληνικές και Συμμαχικές Στρατιωτικές Δυνάμεις (Βρετανοί, Νεοζηλανδοί, Αυστραλοί), αντιστάθηκαν, με ότι μέσο διέθεταν, οι κάτοικοι της Κρήτης. Η αντίσταση αυτή των κατοίκων, είναι από μόνη της ξεχωριστή για τα παγκόσμια στρατιωτικά δεδομένα, και μπορεί να συγκριθεί στρατιωτικά, μόνο με την εποποιία του Στάλινγκραντ στο δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Από τις 23 Απριλίου 1941, λίγο πριν την κατάρρευση της Αθήνας, είχε καταφύγει στην ελεύθερη Κρήτη ο Βασιλιάς Γεώργιος Β’ και η Κυβέρνηση του Εμμανουήλ Τσουδερού. Η Κρήτη παρέμενε τώρα το μόνο ελεύθερο και τελευταίο τμήμα της Ελλάδας, όπου δόθηκε και η τελευταία μάχη του πολέμου.
Στο τέλος Απριλίου του 1941, τη Διοίκηση των Βρετανικών και Ελληνικών Δυνάμεων Κρήτης, ανέλαβε ο Διοικητής της 2ας Νεοζηλανδικής Μεραρχίας Υποστράτηγος Μπέρναρντ Φράϋμπεργκ.
Η συνολική στρατιωτική δύναμη της Κρήτης, μετά από την ενίσχυσή της και από δυνάμεις που εσπευσμένα μεταφέρθηκαν από την Ηπειρωτική Ελλάδα, ανερχόταν σε 11.500 Έλληνες και 31.500 Βρετανούς περίπου. Μειονεκτούσε όμως σοβαρά σε θέματα εξοπλισμού, αφού ο οπλισμός, τα πυρομαχικά και τα άλλα εφόδια βρίσκονταν πολύ κάτω της παραδεκτής αναλογίας και ήταν ανομοιογενή καθώς και αμυντικής οργάνωσης του εδάφους. Πέραν αυτού, στη νήσο δεν υπήρχε αεροπορία, ενώ τα διατιθέμενα πυροβόλα και άρματα κρίνονταν τελείως ανεπαρκή, [υπήρχαν 151 Πυροβόλα, εκ των οποίων 62 Αντιαεροπορικά και 4 Αντιαρματικά, 9 Μέσα Άρματα Μάχης και τέλος 16 Ελαφρά Άρματα Μάχης].
Πιο συγκεκριμένα, τις Ελληνικές Στρατιωτικές Δυνάμεις της Νήσου αποτελούσαν, οι διάφορες εφεδρείες που κλήθηκαν στα όπλα και στις οποίες διανεμήθηκε στοιχειώδης οπλισμός σε περιορισμένη κλίμακα, οκτώ (8) Τάγματα νεοσύλλεκτων που μεταφέρθηκαν από την Τρίπολη και το Ναύπλιο, αλλά ήταν αγύμναστα και χωρίς οπλισμό, η πρώτη τάξη της Σχολής Ευελπίδων [300 μαθητές με ανεπαρκέστατα εφόδια και οπλισμό που έφθασαν στο Κολυμπάρι Χανίων με δική τους πρωτοβουλία για να πολεμήσουν], 900 Αξιωματικοί και Οπλίτες της Σχολής Χωροφυλακής που εστάλησαν στην Κρήτη και περί τους 3.000 έως 5.000 ενόπλους πολίτες με ελαφρύ οπλισμό. Επισημαίνεται ότι οι Κρήτες στρατιώτες δεν υπήρχαν, γιατί η 5η Μεραρχία Κρήτης είχε παραμείνει εγκλωβισμένη στην Ηπειρωτική Ελλάδα.
Το σύνολο των Γερμανικών δυνάμεων που έλαβαν μέρος στην επίθεση κατά της Κρήτης ανερχόταν σε 22.750 άνδρες, 1.370 αεροπλάνα (εκ των οποίων 670 μαχητικά “Στούκας” και 700 μεταφορικά “Γιούνγκερς”) και 70 πλοία, κυρίως αποβατικά σκάφη. Την επιχείρηση υποστήριξε μικρός αριθμός Ιταλικών αντιτορπιλικών και τορπιλακάτων, ενώ ένα ενισχυμένο Ιταλικό Σύνταγμα, ύστερα από αίτηση του Μουσολίνι, θα αποβιβαζόταν από τη Δωδεκάνησο στις ανατολικές ακτές της Νήσου.
Δυο είναι κυρίως οι λόγοι που οδήγησαν τον Χίτλερ να επιτεθεί κατά της Κρήτης:
1ος) Η χρησιμότητα της Κρήτης ως βάσης για την προστασία των θαλάσσιων συγκοινωνιών στο Αιγαίο από Βρετανικές επιθέσεις που προερχόταν από την Αλεξάνδρεια, και ιδιαίτερα για την προστασία της μεταφοράς πετρελαίου στην Ιταλία.
2ος) Οι μεγάλες φιλοδοξίες του Αρχηγού της Γερμανικής Αεροπορίας Χέρμαν Γκέρινγκ (Goring) καθώς και του Διοικητή της 7ης Μεραρχίας Αλεξιπτωτιστών Πτεράρχου Kurt Studend να κερδίσουν την Κρήτη με την χρήση της Αεροπορίας και των Αλεξιπτωτιστών.
Χέρμαν Γκέρινγκ (Goring) Kurt Studend
Το σχέδιο για την κατάληψη της νήσου Κρήτης, εκπονήθηκε από τον Πτέραρχο Studend, και εκδόθηκε στις 25 Απριλίου 1941 με το επωνυμία “Ερμής”.
Άποψη του Γκέρινγκ ήταν, ότι “η κατάληψη της Κρήτης αποτελεί εύκολη και λαμπρή επιχείρηση που σταθεροποιεί τη Γερμανική αεροπορική κυριαρχία στη Μεσόγειο και εξασφαλίζει άλλες στρατιωτικές ωφέλειες”. Ο Γκέρινγκ παρουσίασε το σχέδιο στον Χίτλερ και τον έπεισε για την εφαρμογή του. Επικεφαλής της όλης επιχείρησης τέθηκε ο Πτέραρχος Studend. Για την επιτυχία της επιχείρησης “Ερμής”, χρειάστηκε να εκτελεστεί η μεγαλύτερη αερομεταφορά όλου του ΙΙου Παγκοσμίου Πολέμου. Έτσι, η Γερμανική Πολεμική Αεροπορία, από τις 14 Μαΐου, σχεδόν καθημερινά, βομβάρδιζε επιλεγμένους στρατιωτικούς στόχους στην Κρήτη. Οι στρατιωτικές δυνάμεις των Γερμανών που διατέθηκαν και θα μεταφέρονταν στην Κρήτη με αεροπλάνα του 11ου Αεροπορικού Σώματος ήταν, η 7η Μεραρχία Αλεξιπτωτιστών, η 5η Ορεινή Μεραρχία και ένα Σύνταγμα της 5ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας. Η επιχείρηση θα υποστηρίζονταν από τα Καταδιωκτικά και Βομβαρδιστικά Αεροσκάφη καθέτου εφορμήσεως του 8ου Αεροπορικού Σώματος.
Οι Άγγλοι, από την 6η Μαΐου, γνώριζαν πλήρως το σχέδιο της Γερμανικής Επιχειρήσεως, την ημερομηνία και την ώρα που θα άρχιζε αυτή, ακόμα και τις τοποθεσίες που θα πραγματοποιούνταν. Ο Διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων Στρατηγός Φράϋμπεργκ, είχε στη διάθεση του το σύστημα “ULTRA”, με το οποίο γινόταν η αποκρυπτογράφηση των τηλεπικοινωνιακών κρυπτογραφημένων ραδιομηνυμάτων των δυνάμεων του Άξονα και προφανώς αυτών που αφορούσαν την επιχείρηση “Ερμής”. Η κωδική ονομασία “ULTRA” προέρχεται από το γεγονός, ότι η επιχείρηση παρέμεινε μυστική καθ’ όλη τη διάρκεια διεξαγωγής της, αποτελώντας ένα από τα καλύτερα φυλασσόμενα μυστικά του πολέμου, η οποία δεν ήταν απλώς χαρακτηρισμένη ως «άκρως απόρρητη» (top-secret), αλλά «υπέρ – άκρως απόρρητη» (ultra-secret).
Αντικειμενικός Σκοπός των Γερμανών ήταν η κατάληψη των αεροδρομίων του Μάλεμε στα Χανιά, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου, καθώς και των λιμένων. Η επιχείρηση κατάληψης των αεροδρομίων θα πραγματοποιούνταν με αλεξιπτωτιστές και στη συνέχεια τα αεροδρόμια θα χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά πολεμικού υλικού και στρατευμάτων για την ενίσχυση των Αερο-Προγεφυρωμάτων.
Ας παρακολουθήσουμε επιγραμματικά το χρονικό της Μάχης της Κρήτης.
20 Μαΐου 1941: Στις 6.30 το πρωί αρχίζει η Γερμανική επίθεση. Το Αεροδρόμιο του Μάλεμε δέχεται έναν ανελέητο βομβαρδισμό και αμέσως μετά, πολυάριθμα σμήνη μεταφορικών αεροσκαφών άρχισαν να πραγματοποιούν ρίψεις αλεξιπτωτιστών στην περιοχή Χανίων-Μάλεμε, που το υπεράσπιζαν Νεοζηλανδοί μαχητές.
Ταυτόχρονα άρχισε και η προσγείωση ανεμοπλάνων με αερομεταφερόμενα τμήματα. Επακολούθησε σκληρός αγώνας, στον οποίο συμμετείχε σύσσωμος ο Κρητικός λαός ανεξαρτήτου φύλλου και ηλικίας με τον πενιχρό οπλισμό που διέθετε. Κατά τη διάρκεια της υπόψη επιχείρησης, οι Γερμανοί κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα μικρό προγεφύρωμα στα ανατολικά του Ταυρωνίτη ποταμού και να θέσουν υπό τα πυρά τους το αεροδρόμιο Μάλεμε και το ύψωμα 107 [όπου βρίσκεται σήμερα το Γερμανικό νεκροταφείο], από το οποίο ελέγχονταν η ευρύτερη περιοχή του Αεροδρομίου. Το απόγευμα της ίδιας μέρας έγινε η επίθεση στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο. Οι αλεξιπτωτιστές σε αυτές τις περιοχές υπέστησαν τρομακτικές απώλειες και δεν μπόρεσαν να σημειώσουν καμία επιτυχία.
21 Μαΐου: Κανένα από τα Αεροδρόμια δεν είχε περιέλθει στα χέρια των επιτιθεμένων. Οι Αλεξιπτωτιστές, που θεωρούνταν το φοβερό και αήττητο όπλο των Γερμανών, είχαν αποδεκατιστεί και βρίσκονταν σε φοβερά δύσκολη θέση, ενώ πολλά από τα αεροπλάνα κατερρίφθησαν. Στον τομέα Ηρακλείου και Ρεθύμνου οι προσπάθειες απέτυχαν καθ’ ολοκληρίαν. Πρέπει να αναφερθεί ότι και οι Γερμανοί εισβολείς πολέμησαν γενναία. Ενδεικτικά αναφέρω ένα γεγονός της μάχης, ότι στον
Οι τρείς από τους τέσσερις αδελφούς Μπλύχερ
τομέα του Ηρακλείου σκοτώθηκαν την ίδια ημέρα οι τρείς από τους τέσσερις αδελφούς Μπλύχερ, γόνοι του Στρατάρχη φον Μπλύχερ, νικητή του Ναπολέοντα στο Βατερλό, ο Βόλφγκανγκ, ο Χανς-Γιοακίμ και ο φον Λέμπερεχτ Μπλύχερ, στρατιώτες όλοι του 1ου Συντάγματος Καταδρομέων, οι οποίοι ρίχτηκαν στον τομέα του Ηρακλείου που υπερασπίζονταν Βρετανοί και Έλληνες. Ήταν ένας από τους τομείς, όπου οι Γερμανοί Αλεξιπτωτιστές έπεσαν κυριολεκτικά πάνω στους αμυνόμενους με αποτέλεσμα να έχουν μεγάλες απώλειες. Αν και οι τρεις αδελφοί έφθασαν ζώντες στο έδαφος, οι Βόλφγκάνγκ και Λέμπερεχτ ευρέθησαν σε έδαφος στενά περικυκλωμένοι και βαλλόμενοι πανταχόθεν υπό των Ελληνικών και Βρετανικών πυρών. Ο Χανς- Γιοακίμ, ο οποίος προσγειώθηκε κάπως μακρύτερα, αντιλαμβανόμενος τις τραγικές συνθήκες των περικυκλωμένων Γερμανών της Διμοιρίας του, βρήκε ένα άλογο σε παρακείμενο σπίτι, το φόρτωσε με πυρομαχικά και εφόδια, το καβάλησε και κάλπασε προς την περικυκλωμένη Διμοιρία. Έκπληκτοι οι Γερμανοί και οι Βρετανοί είδαν έναν Γερμανό ιππέα να καλπάζει προς την περικυκλωμένη Διμοιρία και βεβαίως άνοιξαν πυρ και τον σκότωσαν, μαζί με το άλογό του. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Βόλφγκάνγκ ρώτησε να μάθει ποίος ήταν ο γενναίος ιππέας και πληροφορήθηκε ότι ήταν ο μικρότερος αδελφός του.
Ομοίως, οι προσπάθειες των Γερμανών να αποβιβάσουν στρατεύματα από τη θάλασσα δεν είχαν αποτέλεσμα, λόγω του πλέοντος Αγγλικού Στόλου γύρω από τη Νήσο. Βρετανική ναυτική Μοίρα κατέστρεψε γερμανική νηοπομπή, που κατευθυνόταν προς τα Χανιά, βυθίζοντας 15 επιταγμένα σκάφη με άγνωστο αριθμό θυμάτων. Το απόγευμα οι Αλεξιπτωτιστές του 1ου Συντάγματος κατέλαβαν το Αεροδρόμιο του Μάλεμε, στο οποίο αμέσως προσγειώθηκαν μεταφορικά οπλιταγωγά Αεροσκάφη, με ένα Σύνταγμα της 5ης Ορεινής Μεραρχίας.
22 Μαΐου: Η Γερμανική Αεροπορία εξαπολύει σφοδρή επίθεση κατά του Αγγλικού Πολεμικού Ναυτικού και βυθίζει πολλά πλοία. Γίνεται προσπάθεια ανακατάληψης του Αεροδρομίου του Μάλεμε από Ελληνικές και Συμμαχικές Δυνάμεις χωρίς αποτέλεσμα, διότι η αντεπίθεση που εκτοξεύτηκε δεν ήταν έγκαιρη. Η 5η Γερμανική Ορεινή Μεραρχία αντεπιτίθεται και διεξάγονται μερικές από τις πιο αιματηρές μάχες όλης της επιχείρησης. Οι Έλληνες και οι Σύμμαχοι πολεμούν γενναία, υποχωρώντας όμως έμπροσθεν της τέλειας οργάνωσης και του εξοπλισμού του εχθρού.
23 Μαΐου: Μετά την ταχεία προώθηση των συνεχώς ενισχυόμενων γερμανικών δυνάμεων, οι εκεί βρετανο-ελληνικές δυνάμεις συμπτύσσονται τη νύχτα 23/24 Μαΐου σε νέα τοποθεσία ανατολικότερα. Από την ημέρα αυτή η πρωτοβουλία των επιχειρήσεων περιήλθε στους Γερμανούς, ενώ η τύχη της νήσου είχε πλέον κριθεί. Η Ελληνική πολιτική ηγεσία εγκαταλείπει την Κρήτη με αγγλικό αντιτορπιλικό από τα Σφακιά.
24 Μαΐου: Συνεχίζονται οι ανελέητοι γερμανικοί βομβαρδισμοί που προκαλούν φοβερές καταστροφές στις τρεις μεγάλες πόλεις του Νησιού και στα λιμάνια. Στα Χανιά οι Γερμανοί παίρνουν την πρωτοβουλία των κινήσεων. Οι αμυνόμενοι στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο πολεμούν με σθένος και δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τη μάχη “μέχρις εσχάτων”. Οι Γερμανοί προσπαθούν να καταλάβουν τα χωριά Αλικιανό και Γαλατά. Προωθούνται σε Κολυμπάρι, Καστέλι και Κάντανο, ενώ σκληρές μάχες γίνονται και στο Ακρωτήρι. Στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο οι Γερμανοί ζητούν την παράδοση των ηρωικών Κρητών, αλλά οι αμυνόμενοι αρνούνται.
25 &26 Μαΐου: Ο άνισος αγώνας συνεχίζεται με εξαιρετική σφοδρότητα σε όλα τα μέτωπα. Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Κάντανο στις 26 Μαΐου παρά τη σθεναρή αντίσταση των κατοίκων, και αμέσως μετά επιδίδονται σε τρομοκρατικές πράξεις αντιποίνων, εκτελώντας αθώους πολίτες, λεηλατώντας και ξεθεμελιώνοντας την κωμόπολη. Η επιγραφή των Γερμανών Γράφει: “Εδώ υπήρχε η Κάνδανος”. Ακολούθως πέφτει ο Γαλατάς παρά την πεισμώδη άμυνα των Νεοζηλανδών και των Κρητών μαχητών. Οι Συμμαχικές Δυνάμεις μάχονται για να προστατέψουν τα Χανιά.
27 Μαΐου: Ο Αρχιστράτηγος της Μέσης Ανατολής Άρτσιμπαλντ Ουέϊβελ στέλνει διαταγή εκκενώσεως της Νήσου από τις Συμμαχικές Δυνάμεις με Σκάφη του Αγγλικού Πολεμικού Στόλου. Διατάσσεται η σύμπτυξη των συμμαχικών δυνάμεων προς τα Σφακιά. Την ίδια μέρα καταλαμβάνονται τα Χανιά και το λιμάνι της Σούδας.
28 Μαΐου: Αρχίζει η σύμπτυξη των συμμαχικών δυνάμεων προς τα Σφακιά. Οι Βρετανοί χωρίς να ενημερώσουν τις Ελληνικές δυνάμεις, εκκενώνουν τη νύχτα την πόλη του Ηρακλείου και επιβιβάζονται στα πλοία που για το σκοπό αυτό κατέφθασαν στο λιμάνι. Εν τω μεταξύ Ιταλικά στρατεύματα που προέρχονται από τα Δωδεκάνησα, αποβιβάζονται στην Σητεία και καταλαμβάνουν το νομό Λασιθίου.
29-30 Μαΐου: Πέφτουν το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο κάτω από την πίεση των Γερμανικών δυνάμεων, που προχωρώντας προς ανατολάς ενώνονται με τους αλεξιπτωτιστές. Ο Στρατηγός Φράϋμπεργκ αποχωρεί από την Κρήτη. Οι Γερμανοί φθάνουν στην Ιεράπετρα, όπου συναντιούνται με τα αποβιβασθέντα Ιταλικά Στρατεύματα.
31 Μαΐου: Ολοκληρώνεται η αποχώρηση των Βρετανικών Δυνάμεων, που είχαν συγκεντρωθεί στα νότια παράλια της Κρήτης, με πλοία του συμμαχικού στόλου. Οι δυνάμεις που δεν κατορθώνουν να επιβιβαστούν, περί τους 5.500 άνδρες, παραδίδονται ή συλλαμβάνονται. Μέρος αυτών καταφεύγει στα βουνά προς συνέχιση του αγώνα ή περιθάλπονται με κίνδυνο της ζωής από τους κατοίκους του Νησιού.
Η φοβερή περίοδος της Κατοχής έχει αρχίσει.
Συμπεράσματα και Επιπτώσεις της Μάχης της Κρήτης
- Στην επιχείρηση των 10 ημερών της Μάχης της Κρήτης οι απώλειες των Γερμανών ήταν τόσο πολλές, που ξεπερνούσαν όλες τις αντίστοιχες του πολέμου κατά της Ελλάδος. Εάν δεν υπήρχαν οι μεγάλες απώλειες του Γερμανικού Στρατού, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατάληψη της Κύπρου, της Συρίας, του Ιράκ και πιθανόν της Περσίας.
Οι απώλειες και από τις δύο πλευρές υπήρξαν σοβαρές.
Ελλήνων: Νεκροί 426 και μεγάλος αριθμός τραυματιών και αιχμαλώτων. Βρετανών: Νεκροί 1.742, τραυματίες 1.737 και αιχμάλωτοι 11.835. Επίσης βυθίστηκαν 2 καταδρομικά, 6 αντιτορπιλικά και απωλέσθηκαν πάνω από 2.000 αξιωματικοί και ναύτες.
Γερμανών: Νεκροί 1.990, αγνοούμενοι 1.995 και σοβαρός αριθμός τραυματιών. Συνολικά οι απώλειες του επίλεκτου σώματος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών ξεπέρασαν τους 8.000 άνδρες. Οι απώλειες σε αεροσκάφη ανήλθαν σε 220 τελείως κατεστραμμένα και 150 περίπου με σοβαρές ζημιές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μη τολμήσουν οι Γερμανοί μέχρι το τέλος του πολέμου παρόμοια επιχείρηση. O Στούντεντ αναγκάστηκε να ομολογήσει, ότι «η Κρήτη υπήρξε ο τάφος των Γερμανών Αλεξιπτωτιστών».
- Η επίλεκτη Μεραρχία των Αλεξιπτωτιστών δεν θα παίξει στο μέλλον πια κανένα ουσιαστικό ρόλο, ούτε θα επιχειρηθεί παρόμοια επιχείρηση κατά την διάρκεια του Πολέμου από τους Γερμανούς. Ο Χίτλερ, ο οποίος έχασε την εμπιστοσύνη του σ’ αυτή και στον εμπνευστή της Πτέραρχο Στιούντεντ, δήλωσε: “Η Κρήτη αποδεικνύει ότι οι Αλεξιπτωτιστές ανήκουν εις το παρελθόν”.
- Η Μάχη της Κρήτης αντέστρεψε τη χρονολογική σειρά των σχεδίων του Γερμανικού Γενικού Επιτελείου. Επέφερε ριζική μεταβολή στις σχεδιασθείσες επιχειρήσεις και ιδίως στην πορεία όλου του Πολέμου, καθυστερώντας την επίθεση κατά της Ρωσίας, η οποία είχε προγραμματιστεί για τις 18 Μαΐου 1941 και έδωσε τη δυνατότητα στους Ρώσους να κερδίσουν χρόνο για να αμυνθούν καλύτερα. Έτσι η επιχείρηση “Βαρβαρόσα” αντί να αρχίσει τα μέσα Μαΐου, άρχισε στις 22 Ιουνίου 1941, με αποτέλεσμα να προλάβει τις επιθετικές Γερμανικές Επιχειρήσεις ο σκληρός ρωσικός χειμώνας με τις γνωστές συνέπειες.
- Με την Γερμανική κατοχή στην Κρήτη άρχισαν και τα αντίποινα και οι βαρβαρότητες εναντίον του άμαχου πληθυσμού, με συλλήψεις και ομαδικές εκτελέσεις, με στρατόπεδα συγκέντρωσης. Πρώτο θύμα υπήρξε η Κάνδανος (1η Ιουνίου 1941) και ακολούθησαν οι μαζικές εκτελέσεις κατοίκων στα Περιβόλια, το Κοντομαρί, τον Αλικιανό τα Ανώγεια, η Βιάννος και άλλες μέχρι το πέρας Αυγούστου 1941.
- Οφείλουμε να δεχθούμε προς χάρη της ιστορικής αλήθειας, ότι και ο Γερμανικός στρατός πολέμησε γενναία στη Μάχη της Κρήτης. Αποτελούσε άλλωστε τον πλέον αξιόμαχο στρατό της περιόδου εκείνης στην Ευρώπη. Όμως τα στρατιωτικά αυτά προσόντα δεν αμβλύνουν στο ελάχιστο τον χαρακτηρισμό τους ως λίαν βίαιων εισβολέων, εκτελεστών και δολοφόνων αθώων πολιτών και ολετήρων πόλεων, χωριών και Ελληνικών υποδομών.
Εκτελέσεις κατοίκων στο χωριό Κοντομαρί υπό των Γερμανών κατακτητών
- Παρά τις θηριωδίες των κατακτητών, από την πρώτη μέρα της εισβολής, άρχισε και η αντίσταση του γενναίου Κρητικού λαού κατά των Γερμανών. Έτσι ένα μεγάλο μέρος του Γερμανικού Στρατού κρατείται δεσμευμένο και καταπονείται στα Λευκά Όρη των Χανίων, στον Ψηλορείτη και στα Λασιθιωτικά βουνά.
Κρήτες αντάρτες κατά των Γερμανών στα βουνά
Η Μάχη της Κρήτης θα μπορούσε να γίνει πιο καταστροφική για τον Γερμανικό Στρατό, εάν είχε διαμορφωθεί καλύτερα η άμυνα της νήσου από τους Βρετανούς, δεδομένου ότι υπήρχε μικρός αλλά ικανός χρόνος. Ευθύνες μπορούν να επιμερισθούν και στους Έλληνες, οι οποίοι δεν φρόντισαν ούτε στοιχειωδώς να οργανώσουν την άμυνα του νησιού από την περίοδο της ειρήνης. Η κυβέρνηση Μεταξά είχε αφαιρέσει και το τελευταίο πολεμικό όπλο από τα χέρια των Κρητικών. Η V Μεραρχία (Κρήτης), στάλθηκε στο μέτωπο της Αλβανίας.
Συμπερασματικά όμως, η Μάχη της Κρήτης χάθηκε με ευθύνη κυρίως των Βρετανών, αφού θυσιάστηκε το νησί για την προώθηση των δικών τους στρατιωτικών και πολιτικών επιλογών. Οι πληροφορίες από την επιχείρηση ULTRA, χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για τις Βρετανικές στρατιωτικές και πολιτικές επιδιώξεις της εποχής. Τα Βρετανικά συμφέροντα για πολλοστή φορά στη νεότερη Ελληνική Ιστορία αντιστρατεύτηκαν τα συμφέροντα του Ελληνικού λαού.
Είναι άλλωστε γνωστό, ότι η βασική αρχή της εξωτερικής πολιτικής της Μ. Βρετανίας περιγράφεται με την φράση: «Η Βρετανία δεν έχει μόνιμους φίλους ή μόνιμους εχθρούς, αλλά έχει μόνιμα συμφέροντα».
Επίλογος
Μετά από σκληρό και άνισο στρατιωτικό αγώνα δέκα ημερών, έληξε η Μάχη της Κρήτης, με την επικράτηση των Γερμανικών Δυνάμεων, παρά τη γενναιότητα με την οποία πολέμησαν οι Ελληνο-Βρετανικές δυνάμεις και την πείσμονα αντίσταση του ηρωικού Κρητικού λαού, του οποίου το θάρρος, η τόλμη και το πνεύμα αυτοθυσίας υπήρξαν ανυπέρβλητα και προκάλεσαν τον θαυμασμό τόσο των Ελλήνων, όσο και των Συμμάχων.
Η Μάχη της Κρήτης αποτελεί την τελευταία “πράξη” του πολέμου με την οποία συντελέσθηκε η κατάληψη ολόκληρης της Ελλάδας από τα Γερμανικά, Ιταλικά και Βουλγαρικά Στρατεύματα κατοχής. Εκθειάζω την φλογισμένη από τον πόθο της ελευθερίας Κρητική ψυχή, η οποία απέδειξε την μεγαλοσύνη της και ανέδειξε τα αθάνατα πολυδύναμα στοιχεία που χαρακτηρίζουν διαχρονικά τους Κρήτες. Παραμένουν ζωντανοί βαθειά στην καρδιά και στη μνήμη μας όλοι οι πεσόντες κατά την Μάχη της Κρήτης, Έλληνες και Σύμμαχοι, επειδή έκαμαν το αυτονόητο, ν’ αγαπήσουν με πάθος την Πατρίδα τους και την Ελευθερία και να θυσιασθούν για την ανθρώπινη Αξιοπρέπεια και Τιμή.
Θεσσαλονίκη, 15 Μαΐου 2025
(*)
Πτυχιούχος Τμήματος Οικονομικών Σπουδών ΑΠΘ
Πτυχιούχος Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας ΔΠΘ
Πτυχιούχος Ανωτάτης Σχολής Πολέμου
Πτυχιούχος Ανωτάτης Στρατιωτικής Ακαδημίας του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας
(Σημείωση: Όλες οι εικόνες και φωτογραφίες του άρθρου ελήφθησαν από το ελεύθερο διαδίκτυο)
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ
Βρετανοί στρατιώτες έμπροσθεν του πυροβόλου τους
Νεκροταφείο Γερμανών στρατιωτικών στο Μάλεμε
Γερμανοί στρατιώτες στο έδαφος καλυπτόμενοι από συμμαχικά πυρά
Βρετανοί στρατιώτες αποβιβάζονται στην Κρήτη
Γερμανοί αλεξιπτωτιστές ανασυγκροτούνται μετά την προσγείωσή τους στην Κρήτη
Γερμανοί στρατιώτες ετοιμάζονται να επιβιβασθούν στα μεταφορικά αεροσκάφη
Γερμανοί στρατιώτες ετοιμάζονται να επιβιβασθούν στα μεταφορικά αεροσκάφη
Εκτοπισμένοι κάτοικοι κάποιου χωριού στην Κρήτη από τους Γερμανούς στρατιώτες
Αιχμάλωτοι Βρετανοί στρατιώτες κατά την Μάχη της Κρήτης
Νεκρός γερμανός αλεξιπτωτιστής μέσα σε κάποιον ελαιώνα στην Κρήτη
Ενέργεια ομάδος γερμανών στρατιωτών κάπου στην Μάχη της Κρήτης
Βρετανοί στρατιώτες με το βρετανικής κατασκευής αντιαεροπορικό πυροβόλο τους τύπου BOFFORS
Αιχμάλωτοι βρετανοί στρατιώτες οδηγούνται σε χώρο συγκεντρώσεως
Φωτογραφία από το πεδίο μάχης κοντά στο λιμένα της Σούδας(;)
Γυναικόπαιδα Κρητών φέροντα οπλισμό στην Μάχη της Κρήτης
Πρόχειρες ταφές γερμανών στρατιωτών κατά την Μάχη της Κρήτης
Βρετανός στρατιώτης παραδίδεται με υψωμένα τα χέρια στους γερμανούς
Κρήτες αντάρτες στα βουνά μετά την Μάχη της Κρήτης
Κρήτες αντάρτες στα βουνά μετά την Μάχη της Κρήτης
Γερμανοί στρατιώτες προελαύνουν πεζή
Γερμανός στρατιώτης κατά την μάχη εντός κάποιου χωριού στην Κρήτη
Γερμανικές επιγραφές μετά από τις θηριωδίες και τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξαν στην Κάνδανο
Εκτέλεση Έλληνα από γερμανικό στρατιωτικό απόσπασμα
Γερμανοί αλεξιπτωτιστές μόλις προσγειώθηκαν κάπου στην Κρήτη
Γερμανοί στρατιώτες αναπαύονται κάπου κατά την Μάχη της Κρήτης
Επίθεση γερμανών αλεξιπτωτιστών στην Μάχη της Κρήτης
Γερμανός αλεξιπτωτιστής μόλις προσγειώθηκε κάπου στην Κρήτη
Γερμανοί έτοιμοι να διαπράξουν έγκλημα πολέμου δολοφονώντας εν ψυχρώ τους κατοίκους του χωριού Κοντομαρί Κρήτης
