Abdullah Bozkurt / Στοκχόλμη
Ένα μαχητικό νεοεθνικιστικό ρεύμα στην Τουρκία, γνωστό ως Ουλουσάλτζιλάρ (Ulusalcılar) ή Ευρασιατιστές (Avrasyacılar), εντείνει την εκστρατεία παρενόχλησης και εκφοβισμού των ολοένα και μικρότερων ελληνικών ορθόδοξων και καθολικών κοινοτήτων της χώρας. Η ομάδα αυτή, με ιστορικούς δεσμούς με τη βία και πολιτική ασυλία, συμπορεύεται με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από το 2014, απολαμβάνοντας πολιτική κάλυψη και προστασία.
Πιο πρόσφατα, η ομάδα κινητοποιήθηκε για να διαμαρτυρηθεί κατά εκδήλωσης μνήμης που σχεδιάζει ο ορθόδοξος κόσμος για την 1.700ή επέτειο της Α’ Οικουμενικής Συνόδου της Νίκαιας, της ιστορικής συνάντησης που πραγματοποιήθηκε το 325 μ.Χ. στη σημερινή πόλη Ιζνίκ.
Η Σύνοδος υπήρξε θεμέλιο για τη χριστιανική δογματική, διαμόρφωσε το Σύμβολο της Πίστεως και έλυσε βασικές θεολογικές διενέξεις της πρώιμης Εκκλησίας. Ο εκλιπών Πάπας Φραγκίσκος είχε δηλώσει την πρόθεσή του να παραστεί στις εκδηλώσεις του 2025 στο Ιζνίκ, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη οργή στους νεοεθνικιστές.
Η Σεβγκί Ερενερόλ, γνωστή νεοεθνικίστρια και διαχρονική προβοκάτορας, απευθύνθηκε στο συγκεντρωμένο πλήθος στη διάρκεια διαμαρτυρίας που έγινε στις 9 Μαΐου στο κέντρο της πόλης Ιζνίκ. Καταδικασμένη στο παρελθόν για συμμετοχή σε τρομοκρατικές συνωμοσίες, αλλά αργότερα αποφυλακισθείσα υπό την κυβέρνηση Ερντογάν, η Ερενερόλ χαρακτήρισε τους συμμετέχοντες στην εκδήλωση «εχθρούς της Τουρκίας».
«Όσοι ονειρεύονται Σύνοδο στη Νίκαια, χέρι-χέρι με τον Πάπα και το Φανάρι, υπονομεύουν το τουρκικό κράτος και προωθούν ιμπεριαλιστικές φαντασιώσεις!» φώναξε στους υποστηρικτές της.
Η Ερενερόλ συνδέεται με το λεγόμενο Ανεξάρτητο Τουρκικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο (Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi) — μια ψευδοεκκλησία χωρίς αναγνωρισμένο ποίμνιο, που διατηρεί μακροχρόνιους δεσμούς με τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες. Το ίδρυμα αυτό δημιουργήθηκε το 1922 από τον Παπά Εφτίμ Α’ (γεννημένο Παύλο Καραχισαρίδη, μετέπειτα Ζεκή Ερενερόλ), παππού της Σεβγκί, και σήμερα διοικείται από τον αδελφό της, Πασά Ουμίτ Ερενερόλ, που αυτοαποκαλείται Παπάς Εφτίμ Δ’.
Παρά την πλήρη έλλειψη νομιμοποίησης στον παγκόσμιο χριστιανικό κόσμο, το Τουρκικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο εξακολουθεί να λειτουργεί χάρη στην υποστήριξη στοιχείων του τουρκικού «βαθέος κράτους», περιλαμβανομένων στελεχών των μυστικών υπηρεσιών, του στρατού και επιχειρηματιών με πολιτικές διασυνδέσεις.
Στην ίδια συγκέντρωση, ο Ντιλέκ Τσινάρ, επαρχιακός πρόεδρος του νεοεθνικιστικού Κόμματος Πατρίδα (Vatan Partisi, πρώην Κόμμα Εργασίας) στην Προύσα, αντήχησε τη ρητορική της Ερενερόλ, ισχυριζόμενος ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη λειτουργεί ως φυλάκιο της CIA. «Αντιτιθέμεθα στη φορτισμένη πολιτικά και διασπαστική συνάθροιση που επιδιώκουν να πραγματοποιήσουν ο Πάπας και το Φανάρι στο Ιζνίκ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το Πατριαρχείο σπέρνει διχόνοια και δρα ως εχθρική δύναμη εντός της Τουρκίας.
Η διαμαρτυρία στο Ιζνίκ αποτελεί μέρος ευρύτερης εκστρατείας σπίλωσης του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Βατικανού. Νεοεθνικιστικά μέσα ενημέρωσης όπως τα Aydınlık, Ulusal TV και Veryansıntv.com ενισχύουν ξενοφοβικές αφηγήσεις, παρουσιάζοντας τα χριστιανικά θεσμικά όργανα ως ξένους πράκτορες και υπαρξιακή απειλή για την τουρκική εθνική ενότητα.
Σε μια επίδειξη ισχύος που προκάλεσε ανησυχία στους παρατηρητές, ο πρώην ταξίαρχος Βελί Κιουτσούκ — μία από τις πιο αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες στην ιστορία του τουρκικού στρατού — εμφανίστηκε ως επίτιμος προσκεκλημένος σε πρόσφατη εκδήλωση του Τουρκικού Ορθόδοξου Πατριαρχείου, τον Απρίλιο. Ο Κιουτσούκ, που είχε εξαφανιστεί από τη δημόσια σφαίρα μετά την αποφυλάκισή του το 2014, φωτογραφήθηκε στην πρώτη σειρά και έτυχε εγκωμιαστικών αναφορών από την ηγεσία της ομάδας.
Ο Κιουτσούκ είναι διαβόητος ως ιδρυτής της JİTEM, μιας σκιώδους μονάδας πληροφοριών της Στρατοχωροφυλακής, η οποία έχει κατηγορηθεί για εξωδικαστικές εκτελέσεις και εξαφανίσεις, ιδίως στο κουρδικό νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας.
Δικαστικά έγγραφα του 2009 αποκαλύπτουν ότι ο Κιουτσούκ ενορχήστρωσε επίθεση με χειροβομβίδα στα γραφεία της εφημερίδας Cumhuriyet στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και την πολύνεκρη επίθεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η οποία στοίχισε τη ζωή σε ανώτατο δικαστή — ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη χειραγώγηση του εθνικού αφηγήματος και την προώθηση της νεοεθνικιστικής ατζέντας.
Καταγεγραμμένες τηλεφωνικές συνομιλίες που υποκλάπηκαν από τις αρχές αποδεικνύουν ότι ο Κιουτσούκ είχε φτάσει στο σημείο να απειλεί ακόμη και με βομβιστικές επιθέσεις τις πρεσβείες των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Κατά την περίοδο 2008–2013, οι δίκες νεοεθνικιστών όπως ο Κιουτσούκ και η Ερενερόλ αποκάλυψαν ότι το Τουρκικό Ορθόδοξο Πατριαρχείο λειτουργούσε ως μυστικός τόπος συνάντησης για τον σχεδιασμό βίαιων και αποσταθεροποιητικών ενεργειών. Παράλληλα, αποδείχθηκε ότι η Ερενερόλ ενημέρωνε τακτικά υψηλόβαθμους αξιωματικούς του τουρκικού στρατού για τις “απειλές” που υποτίθεται ότι προέρχονταν από χριστιανούς ιεραποστόλους και το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η εχθρότητα της ομάδας απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο κορυφώθηκε μετά την αναγνώριση, το 2018, της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από το Φανάρι. Η Ερενερόλ αντέδρασε καταθέτοντας μήνυση κατά του Πατριάρχη Βαρθολομαίου Α’ και 12 μελών της Ιεράς Συνόδου, κατηγορώντας τους ότι είναι μαριονέτες των ΗΠΑ και υποκινητές αποσχιστικών σχεδίων. Αν και το δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης απέρριψε τη μήνυση, η Ερενερόλ δεσμεύτηκε να συνεχίσει τον «αγώνα» της.
Το συγκεκριμένο μοτίβο υποκίνησης μίσους έχει οδηγήσει στο παρελθόν σε θανατηφόρες συνέπειες. Το 2007, η Ερενερόλ και οι σύμμαχοί της ενορχήστρωσαν μια εκστρατεία συκοφάντησης κατά του Τουρκοαρμένιου δημοσιογράφου Χραντ Ντινκ, ο οποίος αργότερα δολοφονήθηκε. Πριν τη δολοφονία του, η Ερενερόλ ηγήθηκε διαδηλώσεων και επιθέσεων εναντίον του έξω από το δικαστήριο, όπου δικάζονταν για «προσβολή του τουρκισμού». Μάλιστα, είχε προσχωρήσει ως ενάγουσα στην υπόθεση εναντίον του.
Η Ερενερόλ συνελήφθη στις 22 Ιανουαρίου 2008 και το 2013 καταδικάστηκε από το 12ο Κακουργιοδικείο Κωνσταντινούπολης σε ισόβια κάθειρξη. Ωστόσο, όπως και ο Κιουτσούκ, επωφελήθηκε από νομοθετικές αλλαγές που προώθησε η κυβέρνηση Ερντογάν, οι οποίες επέτρεψαν την επανάληψη των δικών και την τελική της αθώωση. Κομβικοί δικαστές και εισαγγελείς που είχαν χειριστεί τις αρχικές υποθέσεις απομακρύνθηκαν και η Ερενερόλ αποφυλακίστηκε.
Σήμερα, ενισχυμένη και πολιτικά προστατευμένη, η ίδια και οι νεοεθνικιστές συνοδοιπόροι της συνεχίζουν μια σφοδρή εκστρατεία εναντίον των χριστιανικών θεσμών στην Τουρκία — ιδίως κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Βατικανού — αποτελώντας μια ανανεωμένη απειλή για τις θρησκευτικές μειονότητες και την εύθραυστη κοινωνική συνοχή της χώρας.
