Ελ. Τζιόλας; Ελληνική Γλώσσα: από την μία -και μόνη;- Παγκόσμια Ημέρα της 9ης Φεβρουαρίου σε ένα Σχέδιο Διάδοσης, Αναγέννησης και Καλλιέργειας

του Ελευθερίου Τζιόλα

Έχουμε υποχρεώσεις και έργο να επιτελέσουμε…

Θα περίμενε κανείς, μετά την απόφαση καθιέρωσης της 9^ης Φεβρουαρίου 2026 ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας , που είχε εν τέλει επετεύχθη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO τον Απρίλιο 2025, να υπάρχει, να έχει ανακοινωθεί και να προωθείται ήδη προς εφαρμογή ένα μεγάλο, καλά οργανωμένο, φιλόδοξο και ρεαλιστικό Πρόγραμμα για την εκμάθηση, τη διάδοση και την ανάπτυξη της Ελληνικής Γλώσσας παντού στον Κόσμο. Και ιδιαίτερα στις Χώρες εκείνες όπου η Ελληνική Γλώσσα έχει με τα δημιουργήματά της επηρεάσει βαθιά και πολύπλευρα την πνευματική δημιουργία, το αξιακό τους κεκτημένο και το πολιτιστικό τους επίπεδο, όπως και στις Χώρες εκείνες όπου με διάρκεια και προσφορά, ζει, δραστηριοποιείται, αγωνίζεται και ακμάζει ο οικουμενικός Ελληνισμός.

Αντί των πανηγυρικών της Ημέρας -κι αυτών σποραδικών, άτονων και άχρωμων,  θα έπρεπε να μετρούμε επιτυχημένες πρωτοβουλίες για την ίδρυση, λειτουργία και ανάπτυξη ελληνόφωνων σχολικών μονάδων στις πόλεις του Κόσμου όπου ζει και δημιουργεί ο Ελληνισμός (παλαιότερα και τώρα): σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Αυστραλία, Αφρική, παντού.

Αντί της αυτοεκπληρούμενης υμνολογίας περί την αξία της Ελληνικής Γλώσσας και του  πολιτισμικού της φορτίου, θα έπρεπε να μετρούμε τα εργαστήρια, τα κέντρα, τις έδρες Ελληνικής Γλώσσας και  Ελληνικής Γραμματείας (αρχαίας και νεότερης) στα πανεπιστημιακά και πνευματικά ιδρύματα του Κόσμου, πρωτίστως σε όλες τις χώρες της Δύση άλλα -γιατί όχι- και στην Ανατολή.

Αντί άνευρων, εσωτερικής κατανάλωσης λόγων και ανακύκλωσης επαίνων σ΄ένα μικροελλαδικό οικοσύστημα, θα έπρεπε σε παγκόσμιο επίπεδο -με συντονισμό του ελληνικού εθνικού κέντρου- από επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς  θεσμούς  κύρους και επιρροής, από σημαντικούς  πνευματικούς ανθρώπους πρωτοπόρους στους τομείς και το έργο τους να αναδειχθεί, να τονισθεί, εκτός της διαχρονικής αξίας της, η ανάγκη για τη διάδοση, την επέκταση και την καλλιέργεια της Ελληνικής Γλώσσας και των υψηλών της δημιουργημάτων και κατακτήσεων.

Η Ελληνική Γλώσσα -εν τέλει, και η επιρροή της Ελλάδας (οπωσδήποτε η πολιτισμική της)- αν δεν δεθεί σε ένα τέτοιο μεγάλο, ζωντανό, αναγεννητικό και μαχητικό Πρόγραμμα, που θα ξεκινάει και θα συντονίζεται από το ελληνικό εθνικό κέντρο και θα ξεδιπλώνεται, θα ζει, θα ριζώνει και θα εκτείνεται τουλάχιστον σε όλα τα κέντρα του Ελληνισμού, -αν δεν προχωρήσει, δηλαδή, μέσα από ένα τέτοιο Πρόγραμμα- τότε, θα έχει την τύχη μιας κάποτε σπουδαίας -μάλλον μοναδικής- ανάμνησης, που (απο)κλείστηκε σ΄έναν μικρό γεωγραφικό χώρο και μετέπεσε σ΄ένα  μουσειακό είδος. Που κάθε χρόνο ορισμένοι την θυμούνταν σε μια ρομαντική επετειακή εκδήλωση. Και που κάθε χρόνο ξέπεφτε στη φθορά αυτού του  ετήσιου ρουτινιάρικου κύκλου…

Δεν αποτελεί, αντικείμενο αυτού του άρθρου -αλλά οφείλουμε επιγραμματικά να τονίσουμε- ως πρωτεύον και καίριο, ζωτικό και ζέον ζήτημα, ιδιαίτερα στην εποχή μας του «ψηφιακού εξανδραποδισμού», το ζήτημα  της Ελληνικής Γλώσσας για την ίδια την Ελλάδα στο εσωτερικό της, στην κοινωνία της (άνδρες, γυναίκες, νέες και νέους). Εννοούμε: την ολοκληρωμένη εκμάθησή της, τη σωστή και παραγωγική χρήση της, την πολύπλευρη και  πολυτομεακή καλλιέργειά της, την εμβάθυνση στα νοήματά της και στον πλούτο της.

Κομβικά σημεία σε ένα Σχέδιο αντάξιο της Ελληνική Γλώσσας

Ήδη, έχουμε υπογραμμίσει την ανάγκη, τη ζωτική σημασία του ελληνικού εθνικού κέντρου (στην Ελλάδα, προφανώς -εκτός και αν διαπιστωθεί ιστορική καχεξία ανάληψης ευθύνης πράξης). Του Κέντρου, που θα εμφορείται από την ανάλογη συνείδηση της αποστολής του και του έργου του. Που θα αντιστοιχείται στις ανάγκες  διαμόρφωσης και εφαρμογής ενός Σχεδίου με τα χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν, στις επιλογές και τα μέτρα συνεχούς προώθησης και αδιάλειπτης υλοποίησής του.

Σχεδίου (εθνικού που θα εξακτινώνεται και θα υλοποιείται παγκόσμια) που για το ρίζωμα, την ανάπτυξη και το αποτελεσματικό του ξεδίπλωμα -εκτός από τη στήριξη του στις  δυνάμεις και τους θεσμούς του Έθνους παντού στον Κόσμο, που είναι πολλές, ποικίλες, σημαντικές και, ως επί το πλείστον, αναξιοποίητες -μπορεί να συμπεριλάβει και άλλες, επιπλέον δυνάμεις υποστήριξης για τον ταχύτερο πολλαπλασιασμό και επέκταση. Τέτοιες πνευματικές, επιχειρηματικές, επιστημονικές δυνάμεις σε κάθε χώρα και κάθε τόπο, που θα συνδράμουν  συνεργατικά/συμμαχικά, υπάρχουν -επίσης, πολλές και αξιόλογες -και πρέπει στοχευμένα να κινητοποιηθούν.

Σε κάθε χώρα και σε κάθε τόπο, οι θετικές εμπειρίες είναι πρακτικά πολύτιμες και τα πιθανά, υπαρκτά πλεονεκτήματα πρέπει να αξιοποιούνται.  Ωστόσο, χρειάζεται ευθύνη πράξης, σχέδιο υλοποίησης και αποφασιστικότητα δράσης για συγκεκριμένη πρόοδο και απτά αποτελέσματα.

Στις ΗΠΑ, π.χ., το μοντέλο των  Charters Schools είναι ένα δοκιμασμένο μοντέλο το οποίο ήδη λειτουργεί με πολύ λίγες -είναι αλήθεια- εκπαιδευτικές μονάδες σήμερα, αλλά είναι εξαιρετικά επιτυχημένες φέρνοντας μια δυναμική προόδου και δείχνοντας ένα δρόμο αποτελεσματικό. Η σχεδιασμένη, οργανωμένη σύμπραξη: (α). του Ελληνικού εθνικού κέντρου, (β). της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας των ΗΠΑ και (γ). των Ελλήνων επιχειρηματιών (μέσω των ομογενειακών οργανώσεων -ΑΗΕΡΑ, ΗΑΝC, Parish Councils κλπ-, ή/και αυτόνομα κάθε επιχειρηματίας, fundraising) μπορούν να υλοποιήσουν και μάλιστα με άμεσο τρόπο ένα τέτοιο πρόγραμμα εκπαιδευτικών ελληνόφωνων μονάδων στις ΗΠΑ. Δεν είναι μόνον τα επιτυχημένα 13  Charters Schools που αναφέρθηκαν, τα αντίστοιχα 128  τουρκόφωνα Schools πρέπει να μας προβληματίσουν πολύ σοβαρά, σε μια χώρα όπου ο Ελληνισμός είχε και έχει συγκριτικά καθοριστική θέση. Αν θέλαμε να γίνουμε πιο πρακτικοί, σύμπραξη αυτή θα μπορούσε να περιλάβει: Από το (α.), από το Εθνικό κέντρο τους δασκάλους και τους καθηγητές και τα προσαρμοσμένα προγράμματα ελληνόφωνης εκπαίδευσης. Οι οποίοι (καθηγητές) κατά το μεγαλύτερο μέρος τους θα αμείβονταν από τις ΗΠΑ και τους ιδρυτές των Charters Schools. Από το (β.), από την Εκκλησία των ΗΠΑ σημαντικό μέρος από τις υπάρχουσες υποδομές της, τουλάχιστον στην αρχική φάση, και ορισμένο ανθρώπινο δυναμικό υποστήριξης. Και από το (γ.), την πολύμορφη ελληνική επιχειρηματική κοινότητα την ιδιωτική επενδυτική ευθύνη-πρωτοβουλία για την φιλόδοξη εκκίνηση και την αναγκαία αρχική ασφάλεια.

Στην Ευρώπη, θα χρειασθεί να επανεξετασθεί και να αναγεννηθεί σε νέα βάση η ελληνόφωνη -και η ανά χώρα ελληνική εκπαίδευση, με τη δυνατότητα σύνδεσης της με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα κάθε χώρας ή/και τα ελληνικά πανεπιστήμια.

Ταυτόχρονα, πρέπει να οργανωθεί με συστηματικότητα ένα μεγάλο πρόγραμμα ελληνόφωνων επιστημονικών, ερευνητικών και εργαστηριακών τομέων, καθώς και πολλαπλασιασμού εδρών αρχαιοελληνικής ή νεοελληνικής γραμματείας στον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό πανεπιστημίων μέσω και της κινητοποίησης του επιχειρηματικού και εφοπλιστικού ελληνικού κεφαλαίου.

Ενώ η πύκνωση και εμβάθυνση των σχέσεων των ελληνικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και κάθε φύσεως ελληνικού πολιτιστικού θεσμού με αντίστοιχους στο δυτικό κόσμο -και όχι μόνο, πρέπει να αποτελεί μόνιμη διάσταση και προτεραιότητα σ΄αυτό το εθνικό & οικουμενικό ελληνικό σχέδιο, πετυχαίνοντας κάθε χρόνο διαρκώς υψηλότερο ισοζύγιο.

Για το συνολικό αυτό Σχέδιο, της παγκόσμιας αναγέννησης, εγκαθίδρυσης και επέκτασης της Ελληνικής Γλώσσας  και της Ελληνόφωνης Παιδείας θα απαιτηθεί  η συγκρότηση ενός Ελληνικού Εθνικού Κέντρου. Αλλά, η πιθανή γραφειοκρατία για τη σύσταση και λειτουργία του δεν πρέπει -και δεν μπορεί επ΄ουδενί- να καθυστερήσει την πραγματοποίηση των παραπάνω στόχων, χάνοντας κι άλλο πολύτιμο χρόνο! Το Υπουργείο Παιδείας, πρωτίστως και με ρόλο συντονιστικό, και τα Υπουργεία Εξωτερικών & Πολιτισμού με τις διεθνώς διακλαδωμένες υπηρεσίες τους, οφείλουν να φέρουν την ευθύνη για το μεσοδιάστημα, με τον Πρωθυπουργό της χώρας να τίθεται επικεφαλής αναλαμβάνοντας την αντίστοιχη ευθύνη στενής και διαρκούς παρακολούθησης αυτού του Έργου.

Αν η 9^η Φεβρουαρίου 2027 -του χρόνου- βρει την Ελλάδα και τον Ελληνισμό να έχουν κάνει βήματα σημαντικά, πραγματικά στην υλοποίηση των παραπάνω, τότε θα μπορούμε να λέμε ότι η Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνική Γλώσσας δεν είναι -για την Ελλάδα και τον Ελληνισμό- μία ακόμα ημέρα από τις εκατοντάδες που έχει αποφασίσει η UNESCO και ο ΟΗΕ…