Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου προς ελληνική κυβέρνηση: μην διανοηθεί να καλύψει την υπόθεση

Print Friendly, PDF & Email
spot_img

 

Με ένα αναλυτικό άρθρο που περιγράφει τι συνέβη στην υπόθεση των υποκλοπών και εκφράζοντας ανησυχίες για την ελευθερία του τύπου στην Ελλάδα το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου, ένας ανεξάρτητος παγκόσμιος οργανισμός από το 1950 προειδοποιεί σήμερα την ελληνική κυβέρνηση να μην καλύψει το ελληνικό Watergate. To άρθρο υπογράφει η ομάδα δημοσιογράφων  Manifold με μέλη σε Αθήνα, Λευκωσία και Λονδίνο.  Ακολουθεί το άρθρο:

Παρά τις αυξανόμενες πιέσεις, η ελληνική κυβέρνηση εξακολουθεί να αρνείται να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις σχετικά με τις αποκαλύψεις ότι δύο δημοσιογράφοι και ένας ευρωβουλευτής και αρχηγός κόμματος της αντιπολίτευσης έχουν γίνει στόχος παρακολούθησης από την ΕΥΠ (Ελληνική Υπηρεσία Πληροφοριών), καθώς και από άγνωστους χειριστές. χρησιμοποιώντας το spyware “Predator”.

Η υπόθεση αφορά δύο ξεχωριστές επιχειρήσεις. Το πρώτο είναι η κατασκοπεία της ΕΥΠ δύο δημοσιογράφων, του Σταύρου Μαλιχούδη, ρεπόρτερ του ανεξάρτητου τηλεοπτικού σταθμού Solomon, και του Θανάση Κουκάκη, ενός ανεξάρτητου δημοσιογράφου που ερευνά τραπεζικές και επιχειρηματικές ιστορίες. και επίσης ο Νίκος Ανδρουλάκης, ευρωβουλευτής και αρχηγός του κόμματος της αντιπολίτευσης ΠΑΣΟΚ. Αυτές οι επιχειρήσεις παρακολούθησης πραγματοποιήθηκαν μέσω της «κανονικής» διαδικασίας της ΕΥΠ για ακρόαση των επικοινωνιών ενός στόχου, μετά από έγκριση εισαγγελέα.

Το δεύτερο ήταν το χακάρισμα των κινητών τηλεφώνων του Κουκάκη και του Ανδρουλάκη με το Predator, ένα εργαλείο spyware που μπορεί να έχει πρόσβαση ακόμη και σε κρυπτογραφημένες υπηρεσίες.

Αν και η παρακολούθηση δημοσιογράφων και πολιτικών αντιπάλων από τις κρατικές υπηρεσίες δεν φαίνεται να είναι το χαρακτηριστικό της δημοκρατικής διακυβέρνησης, η πρώτη διαδικασία μπορεί να είναι νόμιμη, όχι μόνο για λόγους «εθνικής ασφάλειας», αλλά και σε περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων όπως λαθρεμπόριο ναρκωτικών ή εμπορία ανθρώπων.

Από το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα, ωστόσο, λείπει πρόβλεψη για τεχνική εποπτεία της χρήσης spyware, κάτι που στην πράξη το καθιστά παράνομο. Δεν έχει αποδειχθεί ακόμη οριστική σχέση μεταξύ των δύο επιχειρήσεων. Το γεγονός, όμως, ότι έγιναν το ένα μετά το άλλο (στην περίπτωση του Κουκάκη) ή ταυτόχρονα (στην περίπτωση του Ανδρουλάκη) δημιουργεί εύλογες υποψίες ότι έχουν σχέση.

Περαιτέρω υποψίες τόσο για τη χρήση spyware όσο και για τη φαινομενικά νόμιμη διαδικασία εναντίον δύο δημοσιογράφων και ενός πολιτικού εγείρονται όχι μόνο από τον χειρισμό της υπόθεσης από την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και από μια σειρά από βασικές αποφάσεις που έχει λάβει τα τελευταία τρία χρόνια.

Νομοθετική ρύθμιση κατά της διαφάνειας

Αμέσως μετά την εκλογή της τον Ιούλιο του 2019, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας εφάρμοσε νέα νομοθεσία σε δύο κρίσιμους τομείς σχετικά με την υπηρεσία πληροφοριών: πρώτον, την έθεσε υπό την άμεση αρμοδιότητα του γραφείου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Δεύτερον, τροποποίησε τα απαιτούμενα προσόντα για τη θέση του διευθυντή Πληροφοριών, ώστε να διορίσει τον αγαπημένο του πρωθυπουργού, Παναγιώτη Κοντολέων, ο οποίος υστερούσε στα προηγούμενα κριτήρια. Λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα, τον Μάρτιο του 2021, έκανε μια άλλη αμφιλεγόμενη κίνηση: εισήγαγε μια εσπευσμένη νομοθετική τροποποίηση, βασισμένη σε άσχετη νομοθεσία, που άλλαξε τις διατάξεις που επέτρεπαν στους πολίτες να ενημερώνονται εάν βρίσκονταν υπό επιτήρηση (με την προϋπόθεση ότι υπήρχε τέτοια επιτήρηση και τερματίστηκε), εάν η επιτήρησή τους είχε γίνει για λόγους «εθνικής ασφάλειας».

Με άλλα λόγια, μέχρι εκείνο το σημείο, η ΑΔΑΕ (Ελληνική Αρχή για την Ασφάλεια και το Απόρρητο των Επικοινωνιών) μπορούσε, κατόπιν άδειας εισαγγελέα, να ενημερώσει έναν πολίτη που το ζήτησε ότι ήταν υπό παρακολούθηση στο παρελθόν, πράγμα που σήμαινε ότι υπήρχε, τουλάχιστον, μια θεωρητική δυνατότητα να ζητήσει επανόρθωση στα δικαστήρια, εάν κάποιος πίστευε ότι είχε στοχοποιηθεί άδικα.

Εφόσον άλλαξε ο νόμος, αρκεί η ΕΥΠ να ισχυρίζεται λόγους «εθνικής ασφάλειας» και η ΑΔΑΕ δεν μπορεί να αποκαλύψει τίποτα. Επιπλέον, ο νόμος ισχύει αναδρομικά, επομένως όλη η προηγούμενη επιτήρηση είναι πλέον ουσιαστικά εκτός ελέγχου.

Μέλη του διοικητικού συμβουλίου της AΔAE, αν και με μη επίσημη ιδιότητα, είχαν διαμαρτυρηθεί τότε και είχαν επισημάνει ότι μια τέτοια νομοθεσία αντίκειται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς πρακτικά στερεί από τα θύματα της παράνομης παρακολούθησης την πρόσβαση στη δίκαιη διαδικασία.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η κυβέρνηση εξέτασε καν τις διαμαρτυρίες τους/

Από τα δικαιώματα των μεταναστών στο Predator

Τον Νοέμβριο του 2021, η Εφημερίδα των Συντακτών, μια εξέχουσα αριστερή εφημερίδα, δημοσίευσε μια έκθεση που αποκάλυψε ότι η ΕΥΠ είχε βάλει στο στόχαστρο πολλά άτομα για παρακολούθηση, προφανώς χωρίς νόμιμο λόγο. Ανάμεσά τους, συμμετείχαν σε αντιεμβολιαστικές συγκεντρώσεις, αλλά και ένας δημόσιος υπάλληλος που υποστήριζε τα δικαιώματα των μεταναστών εργαζομένων, ένας δικηγόρος που υπερασπίστηκε έναν μετανάστη στο δικαστήριο και ένας δημοσιογράφος που προσπαθούσε να εντοπίσει έναν ασυνόδευτο ανήλικο σε καταυλισμό προσφύγων.

Όταν ο εν λόγω δημοσιογράφος Σταύρος Μαλιχούδης αναγνώρισε τον εαυτό του στο ρεπορτάζ, ο Solomon, η ανεξάρτητη ιστοσελίδα όπου εργάζεται, δημοσίευσε ένα καυστικό άρθρο, ρωτώντας: «Σε ποιο σύστημα διακυβέρνησης καταγράφει το κράτος τις κινήσεις των δημοσιογράφων;». Καμία αιτιολόγηση για την παρακολούθηση δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ. Τον Δεκέμβριο του 2021, σε μια φαινομενικά άσχετη εξέλιξη, δύο αναφορές, μία από το Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο και μία από τη Meta (μητρική εταιρεία του Facebook), επεσήμαναν την απειλή του Predator, ενός νέου spyware που αναπτύχθηκε από το λεγόμενο «cyber- μισθοφόροι» της παγκόσμιας βιομηχανίας επιτήρησης προς μίσθωση.

Το Predator μοιάζει πολύ με το Pegasus, ένα παρόμοιο εργαλείο spyware που εμπλέκεται σε παράνομες εισβολές σε όλο τον κόσμο από το 2016. Τα δημοσιεύματα δεν ταρακούνησαν ακριβώς τον κύκλο ειδήσεων των ελληνικών mainstream media. Ωστόσο, ένας ανεξάρτητος, ερευνητικός ιστότοπος, το Inside Story, εντόπισε το γεγονός ότι οι αναφορές ανέφεραν την πιθανότητα ύπαρξης «πελατών» του Predator στην Ελλάδα. Ακολούθησε τις αναφορές και δημοσίευσε μια ιστορία που έδειχνε ότι μια εταιρική δομή είχε δημιουργηθεί στην Ελλάδα για την προώθηση του Predator, και επίσης το πιο ανησυχητικό ότι δεκάδες πλαστές διευθύνσεις URL είχαν δημιουργηθεί για να μοιάζουν με υπάρχουσες ελληνικές ιστοσελίδες, σε μια προφανή οργάνωση phishing για πιθανούς στόχους Predator.

Παρά τις προφανείς επιπτώσεις για την ασφάλεια των επικοινωνιών, δεν υπήρξε επίσημη απάντηση από τις αρμόδιες αρχές.

Υπόθεση ιδιωτών

Το επόμενο χαρακτηριστικό του Inside Story, ωστόσο, τον Απρίλιο του 2022, ξεκίνησε τον χείμαρρο αποκαλύψεων που ονομάστηκαν «Ελληνικό Γουότεργκεϊτ» — ένας τίτλος που επαναλαμβάνεται από εξίσου αυθεντίες για το θέμα από την Washington Post. Έδειξε ότι το τηλέφωνο του ερευνητή δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, που αναλύθηκε από το Citizen Lab, είχε χακαριστεί με το Predator, το πρώτο τέτοιο επιβεβαιωμένο κρούσμα στην Ευρώπη. Έδειξε επίσης ότι ο Κουκάκης, ειδοποιημένος από πηγή ότι μπορεί να παρακολουθούνταν οι επικοινωνίες του, είχε υποβάλει αίτημα στην ΑΔΑΕ να ενημερωθεί εάν ήταν στόχος παρακολούθησης στο παρελθόν. Η ΑΔΑΕ απάντησε ότι «δεν έχει σημειωθεί γεγονός που να αντίκειται στη σχετική νομοθεσία».

Το Inside Story επεσήμανε ότι η «σχετική νομοθεσία», που θα μπορούσε να υποχρεώσει την ΑΔΑΕ να ενημερώσει τον Κουκάκη για την παρακολούθησή του, τροποποιήθηκε βιαστικά. Το δημοσίευμα προκάλεσε την πρώτη αντίδραση της κυβέρνησης, η οποία δεν ισοδυναμούσε παρά με μια απόλυση: ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου είπε απλώς ότι πρέπει να γίνει έρευνα εάν «ένας ιδιώτης είχε έναν άλλον ιδιώτη υπό παρακολούθηση». Το επιχείρημα του «ιδιωτικού πολίτη», ωστόσο, αμφισβητήθηκε αμέσως όταν, λίγες μέρες μετά το Inside Story, μια άλλη ανεξάρτητη ερευνητική ιστοσελίδα, η Reporters United, δημοσίευσε μια αναφορά που απέδειξε ότι η ΕΥΠ παρακολουθούσε τον Κουκάκη, επικαλούμενη «εθνική ασφάλεια» κανονική διαδικασία, για τρεις μήνες το 2020.

Η ΕΥΠ διέκοψε την παρακολούθηση την ίδια μέρα που ο Κουκάκης κατέθεσε το αίτημά του στην ΑΔΑΕ. Το τηλέφωνό του παραβιάστηκε με το Predator αμέσως μετά από αυτό. Η κυβέρνηση ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε την «κανονική» παρακολούθηση του Κουκάκη από την ΕΥΠ, με το ίδιο μοτίβο που είχε καθιερώσει ένα χρόνο νωρίτερα με τον Μαλιχούδη, αλλά συνέχισε να αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή με το Predator.

Επιπλέον, η EAΔ (η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, που δημιουργήθηκε από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας), η οποία είχε επιφορτιστεί με τη διερεύνηση της εισβολής τηλεφώνου του Κουκάκη, εξέδωσε μια έκθεση που απάλλαξε την κυβέρνηση από οποιαδήποτε αδικοπραγία, αν και δεν έλαβε υπόψη της σημαντικά στοιχεία. Δεν είναι η μόνη φορά που η EAΔ δέχεται κριτική για ελλιπείς και φιλοκυβερνητικές έρευνες.

Η έκθεσή της για τις παράνομες απωθήσεις προσφύγων είχε γνωρίσει διεθνή γελοιοποίηση όταν δεν διαπίστωσε αδικοπραγία από τις ελληνικές αρχές, βασισμένη αποκλειστικά στη μαρτυρία της αστυνομίας και της ακτοφυλακής.

Διαψεύσεις και παραιτήσεις

Λίγες μόλις ημέρες αφότου η EAΔ είχε εκκαθαρίσει την κυβέρνηση, ο Νίκος Ανδρουλάκης αποκάλυψε ότι σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες ασφαλείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είχε γίνει απόπειρα χακαρίσματος του τηλεφώνου του με το Predator. Υπό την πίεση για απαντήσεις, η ΕΥΠ αποκάλυψε τον Ιούλιο ότι τον κατασκόπευε με την «κανονική» διαδικασία της, για λόγους «εθνικής ασφάλειας», την περίοδο που ήταν υποψήφιος για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ.

Αυτή η παρακολούθηση είχε γίνει ταυτόχρονα με την απόπειρα επίθεσης Predator. Εν τω μεταξύ, τα δύο ανεξάρτητα μέσα, το Inside Story και το Reporters United, επέμειναν στις έρευνές τους και μέσα από μια σειρά από ιστορίες είχαν διαπιστώσει ότι η ΕΥΠ και οι υπηρεσίες της ελληνικής αστυνομίας ήταν στην αγορά spyware στο παρελθόν και ότι η Intellexa εταιρεία που εμπορεύεται το Predator, δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα και συνδέθηκε έμμεσα, μέσω ιστού εταιρικών οντοτήτων, με κρατικές συμβάσεις.

Η πιο πρόσφατη από αυτές τις αναφορές, της Reporters United, που δημοσιεύτηκε επίσης στην Εφημερίδα των Συντακτών, συνέδεσε έμμεσα ορισμένες από αυτές τις εταιρικές οντότητες με τον Γρηγόρη Δημητριάδη, τον γενικό γραμματέα του πρωθυπουργικού γραφείου.

Αρχικά, ο Δημητριάδης είχε υπερασπιστεί τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες ως νόμιμες και είχε αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή με την Predator ή συναφείς εταιρικές οντότητες. Μετά από λίγες μέρες όμως, κάτω από το βάρος των αποκαλύψεων, υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους τόσο ο Γρηγόρης Δημητριάδης όσο και ο διευθυντής της ΕΥΠ Παναγιώτης Κοντολέων. Ο Δημητριάδης, ωστόσο, ακολούθησε την παραίτησή του με μηνύσεις κατά της Reporters United, της Εφημερίδας των Συντακτών και του Θανάση Κουκάκη, απαιτώντας υπέρογκα ποσά για δήθεν συκοφαντική δυσφήμιση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια των τεσσάρων μηνών από την αποκάλυψη του Inside Story ότι το τηλέφωνο του Κουκάκη είχε χακαριστεί με το Predator, δεν έχει γίνει σχεδόν καμία αναφορά για την υπόθεση στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, των οποίων την συντριπτική φιλοκυβερνητική προκατάληψη έχουμε αναλύσει σε προηγούμενο άρθρο.

Μόνο από τότε που ο Ανδρουλάκης δημοσιοποίησε την απόπειρα επίθεσης Predator στο τηλέφωνό του, τα περισσότερα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης θεώρησαν σκόπιμο να καλύψουν το σκάνδαλο σε περιορισμένο βαθμό – πιθανώς επειδή είναι κεντρώος πολιτικός και όχι ανεξάρτητος δημοσιογράφος.

Ένα τηλεοπτικό προπέτασμα καπνού

Η προσπάθεια του πρωθυπουργού να συγκρατήσει το σκάνδαλο δίνοντας τηλεοπτικό διάγγελμα στο έθνος απέτυχε να δώσει απαντήσεις σε πιεστικά ερωτήματα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε μόνο για την παρακολούθηση του Ανδρουλάκη, η οποία, όπως είπε, ήταν νόμιμη, αλλά «πολιτικά εσφαλμένη».

Παρά το γεγονός ότι η ΕΥΠ ήταν υπό την προσωπική του αρμοδιότητα, είπε ότι δεν το γνώριζε και δεν θα το επέτρεπε ποτέ αν το γνώριζε. Πράγμα που γεννά το ερώτημα: με ποια έννοια ο πρωθυπουργός θα είχε αποτρέψει μια νομική ενέργεια για πολιτικούς λόγους;

Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ασαφή μέτρα για την ενίσχυση της διαφάνειας των δραστηριοτήτων της ΕΥΠ, «χωρίς να παρεμποδίζει την αποστολή της». Αλλά δεν είπε τίποτα για τη νομιμότητα της παρακολούθησης δημοσιογράφων —στην πραγματικότητα δεν τους ανέφερε καθόλου— ούτε για το ελεύθερο χέρι που η «εθνική ασφάλεια» είχε δανείσει την υπηρεσία πληροφοριών να παρακολουθεί τον πολιτικό του αντίπαλο.

Πάνω απ ‘όλα, δεν είπε τίποτα για το Predator, παρά τα αυξανόμενα στοιχεία ότι οι παραβιάσεις του spyware δεν είναι άσχετες με τις φαινομενικά νόμιμες διαδικασίες της ΕΥΠ.

Η απροθυμία της κυβέρνησης να υποστηρίξει πραγματικά τη διαφάνεια επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η έρευνα που διέταξε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Ισίδωρος Ντογιάκος, αφορά μόνο τις συνθήκες υπό τις οποίες δημοσιοποιήθηκαν οι διαβαθμισμένες δραστηριότητες της ΕΥΠ και όχι τη νομιμότητα των ίδιων των δραστηριοτήτων.

Ενώ το σκάνδαλο ανησυχεί ολοένα και περισσότερο τις αρχές της ΕΕ και καλύπτεται από τα μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο, η κυβέρνηση συμφώνησε διστακτικά να συντομεύσει τις καλοκαιρινές διακοπές του Κοινοβουλίου, προκειμένου να επιτρέψει μια διεξοδική κοινοβουλευτική συζήτηση.

Η επιτήρηση για λόγους «εθνικής ασφάλειας» στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σε 15.000 παραγγελίες πέρυσι, σύμφωνα με τα αρχεία της ΑΔΑΕ. Σε συνδυασμό με τη γνώση ότι τουλάχιστον ορισμένες από αυτές τις εντολές αφορούν δημοσιογράφους, δικηγόρους, ακτιβιστές υπέρ των δικαιωμάτων των μεταναστών και πολιτικούς, αυτή η εκπληκτική άνοδος θέτει πραγματικά το ερώτημα εάν η Ελλάδα ολισθαίνει πίσω στο αντιδημοκρατικό παρελθόν της.

Δεδομένου του ιστορικού της τρέχουσας κυβέρνησης όσον αφορά την απόκρυψη απαντήσεων, δεν είναι μικρή παρηγοριά ότι οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι εξακολουθούν να σκάβουν.

Parallaxi

spot_img

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,746ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
22,900ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -spot_img

Τελευταία Άρθρα