Δημοκρατία αλλά ποια και πώς;

6/11/20 | 1 | 0 | 197 εμφανίσεις

του Δημήτριου Καραμήτσου*

Συνήθως λέγεται ότι δεν υπάρχει το τέλειο πολίτευμα και ότι η Δημοκρατία είναι το καλύτερο σχετικά πολίτευμα από όλα τα άλλα.

Ωστόσο, και της Δημοκρατίας υπάρχουν διάφοροι τύποι, στους οποίους ο βαθμός ελευθερίας των πολιτών ποικίλλει. Απλό παράδειγμα τα εκλογικά συστήματα. Για να εκλέξει ένα κόμμα βουλευτές πρέπει να συγκεντρώσει σε όλη την επικράτεια κάποιο ποσοστό ψήφων π.χ. 2, 3, 5, 7, 10 %.  Όσο μεγαλύτερο ποσοστό απαιτείται για την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή τόσο λιγότερο δημοκρατικό είναι το πολίτευμα.

Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα του «μέτρου» και του «ήρεμου διαλόγου». Οι εντάσεις και οι φανατισμοί τραυματίζουν τη Δημοκρατία. Οι Δημοκρατικοί πολίτες πρέπει να σέβονται το αξίωμα ότι «Η ελευθερία του ενός δεν πρέπει να θίγει την ελευθερία του άλλου». Στη Δημοκρατία είναι καλό ό,τι ωφελεί το σύνολο του πληθυσμού και όχι μόνο μερικά άτομα. Το γενικό καλό καταλήγει να είναι και ατομικό καλό. Άρα στη δημοκρατία δεν πρέπει να κυριαρχεί ο ατομισμός. Όπως έλεγε ο Μακρυγιάννης «Πρέπει να σκεφτόμαστε το εμείς και όχι το εγώ».

Κατά τον Αριστοτέλη διακρίνονται τρία είδη πολιτευμάτων, αλλά και οι «παρεκβάσεις» τους. Νομίζω δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι ζούμε πολλά χρόνια τώρα μια παρέκβαση της δημοκρατίας. Να γιατί:

  1. Μικρές ομάδες πολιτών (συνδικαλιστικές παρατάξεις ή κόμματα ή εξωκοινοβουλευτικές οργανώσεις) προσπαθούν στανικώς να επιβάλλουν την άποψή τους στους λοιπούς πολίτες. Από τις ενέργειές τους, όμως, υποφέρει το σύνολο των πολιτών, π.χ. όταν συνδικαλιστές κατεβάζουν τους γενικούς διακόπτες του ηλεκτρικού ρεύματος ή όταν λίγοι διαδηλωτές κλείνουν έναν βασικό δρόμο μιας πόλης, ή εθνική οδό, με αποτέλεσμα τη γενική ταλαιπωρία του πληθυσμού και βλάβη της εθνικής οικονομίας, καθώς και ατομικών οικονομιών.
  2. Τα κόμματα που κυβερνούν σχεδόν ποτέ δεν έχουν συγκεντρώσει πλέον του 50% των ψήφων, άρα έχουμε κυβερνήσεις μειοψηφίας.
  3. Τα κόμματα προεκλογικώς κάνουν διάφορες εξαγγελίες, τις οποίες συνήθως ξεχνούν αν γίνουν κυβέρνηση.
  4. Κατά την ψήφιση των νομοσχεδίων τίθεται από τους αρχηγούς κομμάτων θέμα κομματικής πειθαρχίας, ενώ ο κάθε βουλευτής οφείλει να έχει την ελευθερία να αποφασίζει με κριτήριο «αυτό που κατά τη γνώμη του συμφέρει στον λαό και στο κράτος».
  5. Στην Ελλάδα η διάκριση των εξουσιών Εκτελεστική, Νομοθετική, Δικαστική είναι πλήρως φαλκιδεμένη. Θα τρίζουν τα κόκκαλα του Μοντεσκιέ!
  6. Οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν συχνά μέτρα, νόμους ή διακρατικές συμφωνίες που δεν υπήρξαν προεκλογική τους εξαγγελία. Κλασικό παράδειγμα είναι η βλαπτική για τα εθνικά συμφέροντα «Συμφωνία των Πρεσπών». Με αυτήν παραχωρήθηκαν στα Σκόπια όνομα, εθνότητα και γλώσσα που δεν είχαν καμιά σχέση με σλαβικό και αλβανικό λαό. Αυτή μάλιστα η συμφωνία ψηφίστηκε παρά τη γενικευμένη αντίθεση του ελληνικού λαού, η οποία εκδηλώθηκε με ογκώδεις διαδηλώσεις και σωρεία ψηφισμάτων φορέων και δηλώσεις προσωπικοτήτων.
  7. Το κυβερνητικό σύστημα είναι πλήρως πρωθυπουργικοκεντρικό, ιδίως μετά τις αλλαγές στα προνόμια του προέδρου της δημοκρατίας. Έτσι εκλογές αποφασίζονται όταν το αποφασίσει ο εκάστοτε πρωθυπουργός και όχι στο τέλος της τετραετίας. Μάλιστα οι προβαλλόμενες αιτίες για πρόωρες εκλογές είναι κραυγαλέα προσχηματικές.
  8. Οι υποψήφιοι βουλευτές ορίζονται από τον εκάστοτε αρχηγό κόμματος και όχι μετά από πλειοψηφικές προτάσεις από την εκλογική βάση μελών του κόμματος. Έτσι όμως είναι αδύνατο να εκλεγούν ανεξάρτητες προσωπικότητες και εκλέγονται οι πρόθυμοι, οι πειθαρχικοί και ίσως οι διαπλεκόμενοι.

 

Για τη σωστή λειτουργία της Δημοκρατίας προϋπόθεση είναι να υπάρχουν δημοκρατικοί πολίτες. Ο δε πολίτης αποκτά δημοκρατικά χαρακτηριστικά όταν διδάσκεται τη δημοκρατία από το σχολείο. Με ειδικό μάθημα, με παραδείγματα, με ασκήσεις και εκθέσεις ιδεών. Με μάθημα λεκτικών αντιπαραθέσεων (debate το οποίο εφαρμόζουν μερικά ξενόγλωσσα σχολεία). Γιατί, για να λειτουργεί σωστά μια Δημοκρατία χρειάζεται σωστή ανθρωπιστική παιδεία. Και η σωστή παιδεία συμβάλλει στην επίτευξη ομαλής  Δημοκρατίας, στην οποία κυβερνά η πλειοψηφία και ελέγχει η μειοψηφία χωρίς ακρότητες.

 

Ειδικό πρόβλημα υπάρχει με μικρές ομάδες πολιτών που δεν πιστεύουν στη δημοκρατία και κάνουν έκνομες ενέργειες με σοβαρές συνέπειες για τους λοιπούς π.χ. οι καταλήψεις σχολείων, εργοστασίων, δημοσίων και ιδιωτικών κτηρίων, ακραίοι ακτιβισμοί έως δολοφονίες πολιτών. Το δίλημμα είναι σε τι βαθμό και με ποια μέσα πρέπει η δημοκρατία να είναι δραστική στην αντιμετώπιση αυτών; Αρκούν τα δημοκρατικά νόμιμα μέσα;  Τίθεται το ερώτημα: Η Δημοκρατία μπορεί να υπερβαίνει τα δημοκρατικά όρια; Το ζήτημα είναι ότι αν τα υπερβαίνει δεν εξακολουθεί να είναι αληθινή δημοκρατία. Όμως, σ’ αυτό δεν φταίει αυτή αλλά οι αρνητές της!

 

Δημ. Καραμήτσος

Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ

Συγγραφέας

Dtkaram.webpages.auth.gr.

Category: Προτεινόμενα άρθρα

( 1 )

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. 1
    Σ.Α.Ν. says:

    Δύσκολο θέρμα διάλεξε ο κ. αρθρογράφος ,ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ-ποιας Σχολής δεν γράφει-και συγγραφέας ,το οποίο θα διαπραγματευόταν ανέτως μόνον ένας συνταγματολόγος ,ή, πολιτειολόγος (καινούργια ειδίκευση) ,επειδή το Πολίτευμα της πολυκομματικής Δημοκρατίας -όχι της μονοκομματικής-είναι το καλύτερο γιατί σαυτό αντιπροσωπεύονται και η πλειοψηφία- που κυβερνά και αποφασίζει- και η μειοψηφία που ελέγχει και περιμένει να γίνει πλειοψηφία στις επόμενες προγραμματισμένες γενικές εκλογές ,μέσα σε ήρεμο πολιτικό βίο και ήπια πολιτικά πάθη ,που είναι το ζητούμενον ,-αλλά σχεδόν ουδέποτε επιτυχανόμενο-, γιαυτό και πολύ νωρίς ο ρεαλιστής Μακεδών φιλόσοφος Αριστοτέλης έγραψε για την Δημοκρατία ότι είναι ο ”εκτροχιασμός” από το καλύτερο γιαυτόν πολίτευμα την Πολιτεία.
    Ας κλείσουμε με τον Αριστοτέλη που ”απεφάνθη ότι ”δεν υπάρχει πολίτευμα που να είναι κατάλληλο για οποιονδήποτε λαό ,αλλά απαίτησε από τους πολιτικούς σε οποιονδήποτε πολίτευμα να έχουν απαραιτήτως αρετή και ήθος”.
    Τα άλλα του άρθρου αφορούν σε επί μέρους λεπτομέρειες-εκλογικά συστήματα ,οργάνωση πολιτικών κόμματων ,συμπεριφορά πολιτών ,που διαβρώνουν και καταλύουν την Δημοκρατία ,με συνθήματα ,όπως ”ο λαός στην εξουσία” και ”ο λαός να δικάζει”κ.ο.κ, αλλά και η Δημοκρατία στην πράξη μπορεί να εξαρτάται από μια ψήφο βουλευτή ,η και πολίτη ,ή, εκλέκτορα ,-όπως παρακολουθούμε τώρα στις ΗΠΑ- ο οποίος καθίσταται οιονεί μονοκράτορας ,αφού απ’αυτόν εξαρτώνται και η παραμονή μιας κυβερνήσεως και η ψήφιση των νόμων ,ειδικά στην Ελλάδα που μετά το 1985 η Δημοκρατία μας έγινε πρωθυπουργοκεντρική.
    Να αναλογισθούμε κάτι πρόσφατο στην Ιστορία μας.
    Η Συμφωνία των Πρεσπών υπεγράφη στις 18 Ιουνίου 2018 ,επειδή με την 151η ψήφο ενός βουλευτού του κόμματος Ποτάμι επεβίωσε η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΑΝΕΛ από την πρόταση μομφής που είχε καταθέσει η Νέα Δημοκρατία.
    Πότε πότε λοιπόν-συχνά δυστυχώς- κυβερνά αυτός ο ένας που δίνει την δεδηλωμένη στις κυβερνήσεις, όπως τώρα στις ΗΠΑ -στην Δημοκρατία των οποίων ο λαός δεν ψηφίζει απ’έυθείας τον Πρόεδρο ,αλλά τους 270 εκλέκτορες -να εκλεγεί Πρόεδρος των ΗΠΑ με πλειοψηφία ενός μόνο εκλέκτορος, που ουσιαστικά αυτός θα είναι ο Πρόεδρος.

Back to Top

Leave a Reply

 characters available

 


Το σχόλιο της ημέρας

    1/12/20 | (2 σχόλια)
    Νίκος Χ. Βαρσακέλης Καθηγητής Βιομηχανικής Πολιτικής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης barsak@econ.auth.gr Μετα το καλοκαίρι, και ειδικά μετά τον Οκτώβριο, η δημόσια συζήτηση και η συμπεριφορά πολιτών, πολιτικών και κομμάτων μου έφερε στον νου το ποίημα του αείμνηστου συνάδελφου Μελέτη Θεοφίλου: Λέω να ...

Ροή Ειδήσεων


Εορτολόγιο

Φωτογραφία της ημέρας