Δημήτρης Γαρούφας: Ο Μάρτης του 1943

Print Friendly, PDF & Email
spot_img

 

                                         Του Δημήτρη Γαρούφα*

Παραμερίζοντας  την κοχλάζουσα  επικαιρότητα  υπενθυμίζω ότι στις 15-3-2022 συμπληρώνονται  79 χρόνια από την 15-3-1943 που αναχώρησε ο πρώτος συρμός από Θεσσαλονίκη μεταφέροντας Εβραίους στο στρατόπεδο ΄Αιυσβιτς-Μπίρκεναου για να ακολουθήσουν και άλλα δρομολόγια μεταφέροντας δεκάδες χιλιάδες Εβραίους από την Θεσσαλονίκη στα κρεματόρια της Γερμανίας..

Έχουμε  ξανασχοληθεί με αυτό το θέμα και  από αυτή τη στήλη  (στις 6-3-2021) αλλά επανερχόμαστε  γιατί είναι κομμάτι της ιστορίας μας για το οποίο υπάρχουν ακόμη άγωστες πτυχές. Το λέω αυτό γιατί στα βιβλία που έχουν γραφεί για το ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, κυρίως από ξένους συγγραφείς , αναφέρεται υπό μορφή συμπεράσματος ότι οι φορείς της Θεσσαλονίκης δεν βοήθησαν όσο έπρεπε για την σωτηρία των Εβραίων  και μάλιστα ο Μαζάουερ στο βιβλίο του για την ιστορία της Θεσσαλονίκης  αναρωτιέται τι έκανε γι αυτό το θέμα ο νομικός κόσμος της πόλης, φιλοτεχνώντας υπαινικτικά    μομφή  για τον νομικό κόσμο της Θεσσαλονίκης.

Επανέρχομαι στο θέμα για να βοηθήσω να φωτιστούν κάποιες άλλες πτυχές της υπόθεσης αυτής  εστιάζοντας σε περιστατικά που δείχνουν ότι υπήρξε προσπάθεια του νομικού κόσμου για την σωτηρία  των Εβραίων της Θεσσαλονίκης έστω και χωρίς αποτέλεσμα. Υπήρξε κατ΄ αρχήν υπόμνημα του δικηγορικού σώματος (προς τον κατοχικό Γενικό Διοικητή Μακεδονίας Σιμωνίδη) για μεταφορά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στην Λέσβο και διαβίωσή τους εκεί μέχρι τη λήξη του πολέμου όπου θα τρέφονταν από τις περιουσίες τους, πρόταση που φυσικά απορρίφθηκε από τους Γερμανούς.

Στην ιστορία του δικηγορικού συλλόγου Θεσσαλονίκης που έγραψε ο διατελέσας και πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Τζων Θωμάς (βλ. «Συμβολή στην ιστορία του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης»  σελ.39-40 εκδοθείσα το 2001 από τον Δικηγορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης) αναφέρεται μια ηρωϊκή προσπάθεια του τότε πρόεδρου Πρωτοδικών και προΪσταμένου του Πρωτοδικείου ΄Αγγελου Κουτσουμάρη  ο οποίος έδωσε εντολή και σε εκτάκτους δικασίμους συνεδρίαζε το Πρωτοδικείο  πρωϊ και απόγευμα  κάθε μέρα και σε 15 μέρες έγιναν περίπου 400 υιοθεσίες παιδιών Εβραίων από χριστιανικές οικογένειες. Αλλά πληροφορήθηκαν το γεγονός οι Γερμανοί και μέσω των κατοχικών εφημερίδων που εξέδιδαν  προσπαθούσαν να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Έτσι στις 30 Μαρτίου η κατοχική «Νέα Ευρώπη» έγραφε μεταξύ άλλων : «διεπιστώθη ότι πολλοί συμπολίται μας, λησμονούντες το τι μας έκαναν οι Εβραιοι ,ωθούμενοι από αίσθημα φιλανθρωπίας ,όπισθεν του οποίου ασφαλώς κρύπτονται τελείως διάφορα προς την καλώς  εννοούμενη φιλανθρωπία ελατήρια προβαίνουν εις υιοθεσίας διαφόρων εβραιοπαίδων. Καθίστανται λοιπόν αρμοδίως γνωστά τα κάτωθι: 1) η Στρατιωτική διοίκηση Θεσσαλονίκης-Αιγαίου έχει πλήρη γνώση των γενομένων υιοθεσιών,2) άπασαι αι υιοθεσίαι αυταί είναι νομικώς άκυροι διότι αντιβαίνουν προς τας υπό των αρχών κατοχής, όσον αφορά τους Εβραίους, εκδοθείσας ρητάς διαταγάς…» Στην ίδια εφημερίδα σε επόμενη ημέρα ο  αρθρογράφος της          αναρωτιέται με πρωτοσέλιδο άρθρο: «υπάρχουν λοιπόν ΄Ελληνες πρόθυμοι να υιοθετήσουν  εβραιόπαιδας; Υπάρχουν λοιπόν τόσο κακοί ΄Ελληνες ώστε να μην αισθάνονται ντροπήν δια παρομοίας ποταπάς πράξεις;»

Ο Τζων Θωμάς αναφέρει στη ιστορία του ότι οι Γερμανοί πληροφορήθηκαν τις γενόμενες υιοθεσίες  κι΄΄ότι ζήτησαν στοιχεία για όσους συνέπραξαν σε αυτές(δικαστές, δικηγόροι , δικαστικοί υπάλληλοι κλπ) για να τους τιμωρήσουν. Αλλά ο Προϊστάμενος του Πρωτοδικείου  παρουσιάστηκε μόνος του στον Μάξ Μέρτεν(ουσιαστικό Γερμανό Διοικητή) και δήλωσε ότι αναλαμβάνει  την ευθύνη για όλα κι΄ ότι μεθόδευσε την διαδικασία αυτή για ανθρωπιστικούς λόγους ,και να μην τιμωρήσουν κανένα άλλο. Ο Μέρτεν θαύμασε το θάρρος του και τον άφησε ελεύθερο αλλά ακυρώθηκαν οι υιοθεσίες και δεν σώθηκαν τα παιδιά.

Για την ιστορία αναφέρω ότι γι΄ αυτό το θέμα είχα υποβάλλει υπόμνημα στην Ισραηλιτική κοινότητα Θεσσαλονίκης (αρ.πρωτ.5234/5—11-2015)ζητώντας να τιμηθεί η μνήμη του ηρωϊκού αυτού δικαστή  και η Ισραηλιτική  κοινότητα μετά από έρευνα του θέματος τίμησε τη μνήμη του ηρωικού αυτού δικαστή στο ετήσιο μνημόσυνο για τα θύματα του ολοκαυτώματος, στις 8 Μαϊου 2016, και κάλεσε τον τότε πρόεδρο του Τριμελούς Συβουλίου Διοίκησης του Πρωτοδικείου  Ν.Βόκα ως ομιλητή ,και συγγενείς του δικαστή αυτού ο οποίος έφτασε στο βαθμό του Αρεοπαγίτη και πέθανε στην Αθήνα κι έτσι δόθηκε η δυνατότητα να παρουσιαστούν τα γεγονότα αυτά ενώ  αναφορά στο  θεμα αυτό έγινε από τον  Λεόν Σαλτιέλ σε άρθρο του που  δημοσιεύθηκε στο τεύχος    127, (Οκτώβριος-Δεκέμβριος  2014)   του περιοδικού Σύγχρονα Θεματα.σελ.75-78

Με την ευκαιρία αυτή επισημαίνω ότι η Θεσσαλονίκη με ευθύνη των εκπροσώπων της δείχνει να αγνοεί την ίδια την ιστορία της. Γι΄ αυτό αυτή η ηρωϊκή προσπάθεια πρέπει να αναδειχθεί και τιμηθεί κι από τον Δήμο Θεσσαλονίκης δίνοντας το όνομα του Δικαστή αυτού σε δρόμο της πόλης ,ενώ καλό θα ήταν να  δοθεί το ονομά του σε αίθουσα του Δικαστικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης και φυσικά πρέπει να τιμάται η μνήμη του κι από τις Δικαστικές ενώσεις που μάλλον αγνοούν τον ηρωϊσμό του δικαστή αυτού  που σταθμίζοντας  τα έννομα αγαθά θεώρησε την ανθρώπινη ζωή υπέρτατο αγαθό και εμπράκτως προσπάθησε να σώσει τα παιδιά των Εβραίων της Θεσσαλονίκης με κίνδυνο της ζωής του…Στις παρακμιακές εποχές που ζούμε χρήσιμο είναι να προβάλλουμε  τέτοια  υγιή πρότυπα.

  • Δικηγόρος, πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.
spot_img

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,750ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
23,900ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -spot_img

Τελευταία Άρθρα