16.02.20263
Γιάννης Θ. Διαμαντής
Φωτογραφίες-ντοκουμέντο από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή 82 χρόνια μετά
Η θυσία των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής και ο τρόπος που αντιμετωπίστηκε έπειτα
Το φωτογραφικό υλικό, που για πρώτη φορά έρχεται στο φως, και που φέρεται να απεικονίζει στιγμές της εκτέλεσης των 200 ελλήνων αντιστασιακών, την 1η Μαΐου 1944, από τους Ναζί στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, φέρνει στο επίκεντρο της επικαιρότητας τη μαύρη εκείνη ημέρα.
Αν και εκκρεμεί η τελική επιβεβαίωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών, δεν μπορεί κανείς να μη σταθεί στον συγκλονιστικό τρόπο με το οποίο απεικονίζονται οι τελευταίες στιγμές των εκτελεσθέντων.
Ήταν Πρωτομαγιά του 1944, λίγους μόλις μήνες πριν την απελευθέρωση, όταν οι Ναζί, ως αντίποινα για τον θάνατο ενός στρατηγού και τριών αξιωματικών του γερμανικού στρατού στους Μολάους της Λακωνίας,ύστερα από επίθεση ελλήνων ανταρτών, αποφάσισαν να εκτελέσουν 200 κρατουμένους των φυλακών Χαϊδαρίου.
Πρόκειται για κομμουνιστές, ήδη κρατούμενους από την περίοδο της δικτατορίας Μεταξά, τους οποίους οι ελληνικές αρχές τους παρέδωσαν στους κατακτητές.
Μία ημέρα πριν την εκτέλεση, στον ελληνικό Τύπο δημοσιεύεται η μακάβρια ανακοίνωση των κατακτητών.
«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ. 27.4.1944, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
«Την 27ην Απριλίου 1944 κομμουνιστικαί συμμορίαι παρά τους Μολάους κατόπιν μιας εξ ενέδρας επιθέσεως εδολοφόνησαν ανάνδρως έναν Γερμανόν Στρατηγόν και τρεις συνοδούς του. Πολλοί Γερμανοί στρατιώται ετραυματίστησαν. Ως αντίποινα διατάχτηκε:
1. Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1.5.1944.
2. Ο τυφεκισμός όλων των ανδρών τους οποίους θα συναντήσουν τα γερμανικά στρατεύματα επί της οδού Μολάοι προς Σπάρτην έξωθεν των χωρίων.
Υπό την εντύπωσιν κακουργήματος τούτου Έλληνες εθελονταί εφόνευσαν αυτοβούλως 100 άλλους κομμουνιστάς.
Ο Στρατιωτικός Διοικητής Ελλάδος».
Τα ρούχα και οι συγγενείς
Ο Παύλος Παλαιολόγος δίνει μια τραγική πτυχή της εκτέλεσης στο «ΒΗΜΑ» της 14ης Οκτωβρίου 1947: «Πόσα που δεν ξέρουμε…Πόσα που λησμονήσαμε. Διακόσιοι οι τουφεκισμένοι της Πρωτομαγιάς του 1944. Ούτε φρόντισε να τους πάρη ο κατακτητής τα στοιχεία.
»Το αστυνομικό τμήμα της Καισαριανής τηλεφωνεί στην Αρχιεπισκοπή να στείλη να μαζέψη τα ρούχα τους. Τα συγκεντρώνουν σε μια αποθήκη στην οδό Απόλλωνος.
»Η είδησις διαδίδεται σαν αστραπή στην πόλι. Εισβολή στην αποθήκη ενός πλήθους που αγωνιά για τους δικούς του. Ψάχνουν τα ρούχα, σκαλίζουν τις τσέπες. Και κάπου – κάπου η φωνή του σπαραγμού: Η μητέρα που βρίσκει το σακκάκι του αγοριού της. Η γυναίκα που αναγνωρίζει το πουκάμισο του άντρα της».
Μισαλλοδοξία
Η ιδεολογία των εκτελεσθέντων εμπόδισε κατά καιρούς, μερίδα της ελληνικής πολιτικής σκηνής να προσεγγίσει το συγκεκριμένο γεγονός με τον τρόπο που θα όφειλε. Το 1966, για παράδειγμα, σε μία ιδιαίτερα πολωμένη περίοδο, μετά τα Ιουλιανά του 1965, η απόφαση της κυβέρνησης Στεφανόπουλου να μην δοθεί άδεια για τελετή αφιερωμένη στη μνήμη των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Ο Παυσανίας Κατσώτας, απόστρατος υποστράτηγος και υπουργός σε πολλές κυβερνήσεις καθώς και στέλεχος της Ενώσεως Κέντρου, που διόλου φιλικά αισθήματα δεν έτρεφε προς τον κομμουνισμό, ανέφερε μεταξύ άλλων σε τηλεγράφημά του προς τον πρωθυπουργό.
« Η απαγόρευσις αυτή εκτός του ότι αποτελεί πράξιν ανεπίτρεπτον, ανελεύθερον, αντισυνταγματικήν, προσβάλλει επίσης την ιεράν μνήμην των θυμάτων εκείνων που στρέφεται ανοιχτά κατά του αισθήματος υψηλού πατριωτισμού και πνεύματος θυσίας, στοιχείων απαραιτήτων διά την ζωήν και την ύπαρξιν του Έθνους.
(…)
»Ο αγών εναντίον των κατακτητών ήτο εθνικός και καθολικός. Πάντες δε οι αντιτιθέμενοι και μαχόμενοι εναντίον του εχθρού ήσαν Έλληνες πατριώται.
»Οι τυφεκισθέντες ήσαν Έλληνες πολίται που περιεφρόνησαν το σαρκίον και τα ανθρώπινα αγαθά και έπεσαν χάριν της Ελλάδος.
»Ημάς τους επιζήσαντας δεν ενδιαφέρει εις ποίαν πολιτικήν παράταξιν ανήκον όσοι αγωνισθέντες εθυσιάσθησαν.
»Η απαγόρευσις του μνημοσύνου αποτελεί πράξιν αντεθνικήν. (…) Αφήσατε τον λαόν ελεύθερον να χύση δάκρυ ευγνωμοσύνης εις μνήμην εκείνων που εθυσίασαν την ζωήν των διά την Ελλάδα και τους συνανθρώπους των.
»Ημείς εν πάση περιπτώσει θα τιμήσωμέν τους νεκρούς μας».
Η τελετή τελικά πραγματοποιήθηκε.
Το ευχάριστο, σήμερα, είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία συμφωνεί με τα λεγόμενα του Κατσώτα.
Το δυσάρεστο, από την άλλη, είναι ότι, όπως αποδεικνύει και η χθεσινή πράξη βανδαλισμού στο μνημείο για τους 200 αντιστασιακούς, η μισαλλόδοξη και άκρως διαστρεβλωτική και προσβλητική προσέγγιση της συγκεκριμένης μαύρης ημέρας της ιστορίας μας, δεν έχει εκλείψει.
πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ
Νότης Μαυρουδής 06 Ιουν 2016
Τις προάλλες, ο βανδαλισμός ήταν και πάλι παρών. Αυτή τη φορά το είδαμε στα ρεπορτάζ πολλών εφημερίδων και δικαίως. Έχει να κάνει με μια βαθύτατη έκφραση βίας, η οποία εκδηλώνεται με την αποκαθήλωση ιστορικών μνημείων που βρίσκονται σε δημόσια θέα και σχετίζονται με την ελληνική ιστορία. Κάτι παρόμοιο με ταλιμπανισμό-τζιχαντισμό-φασισμό-βιασμό, καφρίλα και παγκοσμιοποιημένη αλητεία, δεν ξέρω τι άλλα κοσμητικά να προσθέσω…
Μανία καταστροφής στο ναό τής Καπνικαρέας στην Ερμού και στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, ο αποκεφαλισμός τού αγάλματος της ηθοποιού Κυβέλης και ο μαύρος χρωματισμός στην προτομή του Κωστή Παλαμά και του Γρηγορίου Ξενόπουλου, έξω από το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.
Εικόνες ντροπής. Συμφωνούν όλοι. Και λοιπόν; Ας είμαστε σίγουροι πως η πληγή αυτή, των βανδαλισμών σε δημόσια μνημεία, δεν πρόκειται να σταματήσει, γιατί απλούστατα, ο βανδαλισμός ως σύμπτωμα εδράζεται στην έλλειψη πολιτισμού, καθώς και στην απουσία σεβασμού τού δημόσιου χώρου και έχει δημιουργήσει «παράδοση» βιαιότητας, δίχως να μπορούμε να διαχωρίσουμε εύκολα την πολιτική ταυτότητα και προέλευση μιας τέτοιας μορφής βίας, η οποία στοχεύει στο γκρέμισμα ιστορικών και πολιτιστικών αξιών τού πρόσφατου παρελθόντος. Βρείτε τις εικόνες στο διαδίκτυο και θαυμάστε το… έργο τής περιφερόμενης αλητείας και των συμμοριών που καταστρέφουν τους δημόσιους χώρους, όπως και κάθε συλλογική μνήμη…
Πέρα όμως από τον θυμό που νιώθουμε για τους καταστροφείς της πόλης, τους οποίους «συναντάμε» απανταχού με πολυποίκιλες πράξεις (καταστροφές πινακίδων οδικής κυκλοφορίας, ρύπανση σε κάθε επιφάνεια τοίχων, ξήλωμα πεζοδρομίων για διαμαρτυρίες, καταστροφές καταστημάτων, σκουπιδαριό σε δρόμους και πλατείες, πλήρη ασέβεια σε ό,τι ονομάζουμε πόλη-πολίτη-πολιτισμό-συνύπαρξη). Εάν θελήσουμε να βρούμε αιτίες και ρίζες αυτής τής μόνιμης κακοδαιμονίας, που δεν παύει να «ανθοφορεί» μέσα στον κοινωνικό ιστό, θα βρούμε-πρωτίστως-παιδαγωγικές στρεβλώσεις και θα επικαλεστούμε και πάλι το εκπαιδευτικό μας σύστημα, τις ταξικές αντιθέσεις, τον πλούτο, τη φτώχια, δυσλειτουργικές οικογένειες, καθώς και άλλες παρεμφερείς αιτίες. Θα επαναλάβουμε, για άλλη μια φορά τις αναφορές μας στην τουρκοκρατία, την μεγάλη καθυστέρηση της χώρας και την απουσία διαφωτισμού, την περίπου αποικιακή εθνική μας ψυχοσύνθεση και άλλα πολλά στα οποία κάθε φορά επανερχόμαστε για να αιτιολογήσουμε (ή να δικαιολογήσουμε;) τέτοιους «συμπολίτες» μας.
Οι καταστροφές των μνημείων, στο κέντρο της Αθήνας, δεν είναι πρωτοφανής βιαιότητα. Σε σύντομο διάστημα δεν θα αποτελούν καν «είδηση» και θα περνούν στα αζήτητα. Θα λέμε: «ν’τάξει μωρέ και τι έγινε;»… Μια αποστροφή για τα πράγματα που μας πληγώνουν και δεν θέλουμε να τα βλέπουμε κατάματα. Τα μνημεία βάφτηκαν για να σπάσουν πλάκα οι καταστροφείς. Τα αποκεφάλισαν (!!!) με μπαλτάδες και βαριοπούλες «για την πλάκα» τους. Ιεροσύλησαν πάνω στην ιστορία «για την πλάκα» τους. Αδιαφόρησαν προς το κοινωνικό σύνολο «για την πλάκα» τους. Μια σύγχρονη θλιβερή εικόνα η οποία είναι βαθιά ριζωμένη, την ώρα που ο προοδευτικός κόσμος αδυνατεί βεβαίως να επιβάλλει σεβασμό στους Έλληνες τζιχαντιστές.
Τέλος, είναι αυτονόητο πως η βία κρύβεται με διάφορες μορφές στις ψυχές των ανθρώπων. Στοιχειώνει εκεί μέσα και δημιουργεί βαθύ σκότος, τόσο έρεβος που δεν μπορεί να συναντήσει ούτε καν τη στοιχειώδη κοινή λογική και γι’ αυτό λέμε πως είναι χαμένες ψυχές…
Δεν έχω λύσεις αναγνώστες μου. Αναφέρομαι στο θέμα δίχως σκέψη και πρόταση που να αντιμετωπίζει ένα τέτοιο πρόβλημα. Ο βανδαλισμός, ως ανθρώπινο σύμπτωμα, έχει πάψει προ πολλού να είναι μεμονωμένο συμβάν. Είναι ένα από τα μέγιστα κοινωνικά ζητήματα, τα οποία θρέφονται και ανδρώνονται από την παγκόσμια πολιτική αναρχία, που δεν θα σταματήσει ποτέ.
Δυστυχώς, μετά την δικτατορία παρουσιάστηκαν τα φαινόμενα αυτά, όπως και άλλα (καταλήψεις σχολείων, ανυπακοή/ασέβεια προς καθηγητές και ενηλίκους γενικώς), τα οποία δεν πατάχθηκαν στην ρίζα των. Ο Καραμανλής είχε δώσει εντολή να μην ασκείται “βία”, διότι φοβόταν την αντίδραση του επί 7 ετών καταπιεσμένου λαού. Ανοησίες με την ρίγανη, δηλαδή. Όπως έχω ξαναγράψει, ούτε στην Ισπανία, μετά από 37 χρόνια δικτατορίας, ούτε στην Πορτογαλία, μετά από 40, είδαμε να τέτοια φαινόμενα. Το σκεπτικό τού Καραμανλή, το οποίο βεβαίως ακολούθησαν και όλοι οι άλλοι, ήταν λάθος κι έφερε τα σημερινά χάλια.
Ας πάει κάποιος π.χ. στην Ιταλία να γράψει το όνομά του σ’ ένα μνημείο. Προ καιρού διάβαζα ότι ένα νεαρό ζευγάρι Γερμανών πήγε να κάμει κάτι τέτοιο στην Fontana di Trevi, συνελήφθη και τού επεβλήθη πρόστιμο αρκετών χιλιάδων €. Αν το είχαν κάμει στην Σιγκαπούρη, το πρόστιμο θα ήταν σαφώς μεγαλύτερο, αλλά θα ακολουθούσαν και καμμιά δεκαριά βουρδουλιές δημοσίως.-
Σε μία ακόμη επίδειξη φιλίας των Γερμανών προς την Ελλάδα, το Βερολίνο κατήγεισε την ελληνική εκπομπή τής DW.
DW: Οι Γερμανοί ακύρωσαν το ελληνικό πρόγραμμα
Βέβαια, αυτό έρχεται 11 χρόνια μετά την ακύρωση τής ελληνικής εκπομπής από το BBC το 2005, μετά από 66 χρόνια λειτουργίας. Όσοι είχαν ζήσει την Κατοχή, ξέρουν πόσα έφειλαν σ’ αυτήν την εκπομπή.
Όσα γράφονται για τον αείμνηστο Καραμανλή δεν τα σχολιάζουμε, -πάντα κάτι του βρίσκουν για να τον ”τιμήσουν” (ιδιαίτερα οι ΑνδρεοΠασόκοι )-ΑΛΛΑ,
‘η ελληνόφωνη εκπομπή της DW άρχισε να εκπέμπει από τον Απρίλιο του 1964 και έγινε ιδιαίτερα γνωστή-με τον δολοφονηθέντα το 1989 από τον Κουφοντίνα της 17 Νοέμβρη Παύλο Μπακογιάννη- κατά την διάρκεια της δικτατορίας 1967-1974 ”, περίοδο -όχι δημοκρατικής εκτροπής-αλλά κατοχής για αρκετούς που το γράφουν κιόλας.
Πάντως Γερμανούς στρατιωτικούς δεν είχαμε τότε.