Του Γιάννη Αμανατίδη, εκπ/κού, π. Υφυπουργού, τ. βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Η ελληνική γλώσσα χρειάζεται όραμα με βραχυπρόθεσμο, αλλά και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό
Η αναγνώριση της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας από την ΟΥΝΕΣΚΟ αναδεικνύει το θεμελιώδη ρόλο που διαδραμάτισε η ελληνική γλώσσα ανά τους αιώνες, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εδραίωση του ευρωπαϊκού και του παγκόσμιου πολιτισμού. Είναι το «μακρύτερο ζων ύδωρ του κόσμου, που φθάνει ως εμάς κατηφορίζοντας απάνω από τα λευκά μαλλιά του Ομήρου», κατεβάζοντας πολλή ψυχή και πολύ φως (Νικηφόρος Βρεττάκος).
Η αναγνώριση αυτή αποτελεί τη θετική συνέχεια της καθιέρωσης της Ημέρας Μνήμης του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού, ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, η οποία εισήχθη με την κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών και Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων στις 11/04/2017 (υπ’ αριθμόν 17889 ΚΥΑ, ΦΕΚ Β’ 1384/24/04/2017). Ως ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ είμαστε περήφανοι για αυτή την εξέλιξη, καθώς η πρωτοβουλία μας, ως κυβέρνηση, υλοποίησε την αρχική πρόταση της Ομοσπονδίας των Ελληνικών Κοινοτήτων Ιταλίας και τις αποφάσεις της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ελληνισμού της Διασποράς της Βουλής.
Η ελληνική γλώσσα, με τα σημασιολογικά φορτία της, συνιστά αναγκαιότητα για το σύγχρονο κόσμο, σε μια εποχή κατά την οποία αναζητείται επιτακτικά η ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ζωής, όπως την υπηρέτησε διαχρονικά ο ελληνικός πολιτισμός. Είναι η πλούσια γλώσσα της λογοτεχνίας και η ακριβής γλώσσα της επιστήμης, που εμπλουτίζει τις περισσότερες γλώσσες του πλανήτη και την καθημερινότητα της διεθνούς επικοινωνίας.
Ο Οδυσσέας Ελύτης (1979) κατά την τελετή απονομής του Βραβείου Νόμπελ λογοτεχνίας στην Ακαδημία της Στοκχόλμης ανέφερε: «Μου εδόθηκε, αγαπητοί φίλοι, να γράφω σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνον από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ’ όλ’ αυτά, μια γλώσσα που μιλιέται επί δυόμιση χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και μ’ ελάχιστες διαφορές. […] Εάν η γλώσσα αποτελούσε απλώς ένα μέσον επικοινωνίας, πρόβλημα δεν θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως ν’ αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις. Χωρίς να λησμονεί κανείς ότι στο μάκρος εικοσιπέντε αιώνων δεν υπήρξε ούτε ένας, επαναλαμβάνω ούτε ένας, που να μην γράφτηκε ποίηση στην ελληνική γλώσσα. Να τι είναι το μεγάλο βάρος παράδοσης που το όργανο αυτό σηκώνει».
Η ευρύτατη, ή και «παγκόσμια», διάδοση της ελληνικής γλώσσας δεν οφειλόταν στην ισχύ των όπλων ή της οικονομίας, αλλά σε μια μορφή «ήπιας δύναμης», στο γεγονός ότι υπήρξε φορέας ενός εξέχοντος πολιτισμού, ο οποίος εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αναγνωρίζεται ως θεμέλιο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ταυτότητας και ως πολύτιμο τμήμα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε αυτό ακριβώς το πολιτισμικό υπόβαθρο, εδράζεται το πρότυπο της ελληνικής παιδείας, το οποίο εξηγεί τη μακροβιότητα της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στην ανώτατη και τη μέση εκπαίδευση των ευρωπαϊκών χωρών σε όλες τις ηπείρους, όπως επισήμαινε ο αείμνηστος ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ Ιωάννης Καζάζης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διάδοση/διδασκαλία/εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας χρειάζεται όραμα με βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, και απαιτεί, από όλους μας, σεβασμό, ευθύνη, συνέπεια και κυρίως συνεργασία. Είναι αναγκαίο να ενισχύσουμε το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό. Ταυτόχρονα πρέπει να δημιουργήσουμε γέφυρες με το πιο ζωντανό κομμάτι της ομογένειάς μας, που είναι οι νέοι/νέες που «διψάνε για ουρανό!», όπως θα έλεγε ο Μίλτος Σαχτούρης (1919-2005).
Η ενεργή συνεργασία της ελληνικής πολιτείας, της ελληνικής αλλά και της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας, καθώς και της ομογένειας, για τη συνέχιση και την ενίσχυση της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας σε εκατοντάδες πυρήνες, σε όλο τον κόσμο, καθώς επίσης και η στήριξη των τμημάτων και των εδρών Ελληνικών Σπουδών στο εξωτερικό, με την ταυτόχρονη αξιοποίηση των νέων μέσων της ψηφιακής τεχνολογίας, αποτελούν ορισμένα μόνο προαπαιτούμενα. Οι εξωστρεφείς δράσεις συνεργασίας, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και όχι μόνο σε επετειακές εκδηλώσεις, συνιστούν επίσης σημαντικό προαπαιτούμενο.
Όταν τα φώτα της δημοσιότητας σβήσουν, ας αναστοχαστούμε ποιο λιθαράκι προσθέσαμε, ώστε η γλώσσα μας,—η οποία κωδικοποιεί με τον πιο οικονομικό τρόπο όλο το πολιτιστικό μας απόθεμα, τις αξίες μας και τη συλλογική μας μνήμη—να συμβάλλει στη διαμόρφωση Ενεργών Πολιτών, οι οποίοι οφείλουν να δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο!
Θεσσαλονίκη, 7/2/2026
Είπα και εγώ 9η Φεβρουαρίου- 9 Φλεβάρη θα έλεγαν και έγραφαν οι προοδευτικοί του ΠΑΣΟΚ και των άλλων ”Δημοκρατικών” Δυνάμεων (Σύριζα, ΚΚΕ),- ας ”δούμε που και πότε ξεκίνησε η επαινετή αυτή προσπάθεια.
Την ξεκίνησε το 2014 από έμπνευση του καθηγητού Γιάννη Κορίνθιου , τότε Προέδρου της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων της Ιταλίας -φυσικά καμιά ελληνική κυβέρνηση δεν θα αντιδρούσε-, τον δε Νοέμβριο του 2025 η ΟΥΝΕΣΚΟ στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν ανεκήρυξε επισήμως την καθιέρωση της 9ης Φεβρουαρίου -ημερομηνία θανάτου-μνήμης του Διονυσίου Σολωμού -ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. (φυσικά όχι με το μονοτονικό), που δεν έγραψε κανένας ποιητής μας έστω και δημοτικιστής.
ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΓΙΟΡΤΗ ΝΑ ΑΥΞΗΣΟΥΝ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΒΑΘΜΙΔΩΝ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ-ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥΣ .
(Αλήθεια από πότε μιλούμε για ελληνική λεξιπενία).
Η υποκριτική στήριξη της ελληνικής γλώσσας
Ελληνική Γλώσσα,Νομοθετικό Πλαίσιο,Προοπτικές.
Ιστορικό: (Συνταγματικές Προβλέψεις)
1. Σύνταγμα 1952 (ΦΕΚ τΑ 1 01.01.1952)
« Ἄρθρον 107
Ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ Κράτους εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν συντάσσονται τὸ
πολίτευμα καὶ τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας τὰ κείμενα. Πᾶσα πρὸς παραφθοράν
ταύτης ἐπέμβασις ἀπαγορεύεται.»
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19520100001
2. Σύνταγμα 1968 (ΦΕΚ τΑ 267 15.11.1968)
« Ἄρθρον 6
Ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἐκείνη, εἰς
τὴν ὁποίαν συντάσσονται τὸ Σύνταγμα καὶ τὰ κείμενα τῆς ἑλληνικῆς
νομοθεσίας.»
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19680100267
3. Σύνταγμα 1973 (ΦΕΚ τΑ 266 04.10.1973)
« Ἄρθρον 6
Ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἐκείνη, εἰς
τὴν ὁποίαν συντάσσονται τὸ Σύνταγμα καὶ τὰ κείμενα τῆς ἑλληνικῆς
νομοθεσίας.»
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19730100266
4. Σύνταγμα 1975 (ΦΕΚ τΑ 111 09.06.1975)
Δεν υπάρχει άρθρο για τον ορισμό της επίσημης γλώσσας του κράτους.
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19750100111
5. Ισχύον Σύνταγμα:
Δεν υπάρχει άρθρο για τον ορισμό της επίσημης γλώσσας του κράτους
αναθεωρήσεις του μέχρι σήμερα (2023-12-31).
– Μεταφορά του κειμένου του Συντάγματος στη δημοτική γλώσσα.
(ΦΕΚ τΑ 24 14.03.1986)
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19860100024
– Αναθεώρηση 2001 (ΦΕΚ τΑ 85 18.04.2001)
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=20010100085
– Αναθεώρηση 2008 (ΦΕΚ τΑ 102 2.06.2008)
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=20080100102
– Αναθεώρηση 2019 (ΦΕΚ τΑ 187 28.11.2019)
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=20190100187
Ιστορικό: (Νομοθετικές Προβλέψεις)
1. Νόμος ὑπ’ ἀριθ. 309/1976 (ΦΕΚ τΑ 100 30.04.1976)
Καθιέρωση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης της Νεοελληνικής Γλώσσας.
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19760100100
2. Νόμος 1228/1982 (ΦΕΚ τΑ 15 11.02.1982)
(Άρθρο δεύτερο)
Καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος.
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19820100015
3. Υπουργική Απόφαση Φ.7/76108/ΓΔ4 (ΦΕΚ τB 2418 18.06.2020)
Δραστηριότητες στην αγγλική γλώσσα στο Νηπιαγωγείο.
Άρθρο Μόνο (Απόσπασμα)
…
«Σκοπός της εισαγωγής της δημιουργικής ενασχόλησης των παιδιών με
την Αγγλική γλώσσα, είναι ο εμπλουτισμός του προγράμματος του
Νηπιαγωγείου – μεθοδολογικά και θεματικά- όχι μόνο για την γλωσσική
αλλά και για την ολόπλευρη ανάπτυξη των ικανοτήτων των νηπίων και
τη διαμόρφωση της ταυτότητας του ενεργού πολίτη στο σύγχρονο
πολυπολιτισμικό περιβάλλον.»
…
Πηγή: http://www.et.gr/api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=20200202418
Επιπλέον πληροφορίες:
Για τη κατάργηση του πολυτονικού: https://www.polytoniko.org/histo.php
Προοπτικές: (Πιθανά σενάρια.)
α. Καθιέρωση άτονου συστήματος. (Ήδη τράπεζες στις ηλεκτρονικές
συναλλαγές το έχουν καθιερώσει).
β. Καθιέρωση της Αγγλικής ως δεύτερης επίσημης γλώσσας.
γ. Κατάργηση του ελληνικού αλφαβήτου. (βλέπε Greeklish)
9 Φεβρουαρίου. Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Ζωντανή, εξελισσόμενη και λειτουργική επί 28 αιώνες
Εἶναι ἄγνωστη καὶ ἀνεξερεύνητη ἀκόμα ἡ ἀξία τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας, ὄχι μόνο γιὰ τὴν συνεχῆ πορεία της ἐπὶ χιλιετηρίδες, ἀλλὰ γιὰ τὴν σύνδεσή της μὲ τὶς φιλοσοφικές, κοινωνικὲς καὶ θεολογικὲς ἰδέες ποὺ ἐκφράσθηκαν σὲ αὐτὴ τὴ γλώσσα. Αὐτὴ ἡ ἀξία, ποὺ ἀναγνωρίζεται στὸ ἐξωτερικό, δὲν ἔχει ἀκόμα διερευνηθεῖ ἀπὸ Ἕλληνες μελετητές, ὥστε νὰ ἀναγνωρίζεται ἡ τεράστια σημασία τῆς γλώσσας ἀπὸ ὅλους ὅσους ἔχουμε τὴν τύχη νὰ τὴν ἔχουμε μητρική μας γλῶσσα. Γλώσσα ὄχι ὡς ἁπλῆ ἐκφορὰ λόγου ἀλλὰ μὲ ὅλη τὴν νοηματοδότηση, ὅπως ἂς ποῦμε ἡ λέξη δημοκρατία δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι οὐσιαστικὴ μὲ ἄδεια ἕδρανα Βουλῆς. Τὴν ἀνακάλυψη τῶν ὑψηλῶν νοημάτων ἀναζήτησαν καὶ οἱ δυτικοὶ καὶ οἱ ἀνατολικοί, μελετώντας τὰ ἀρχαῖα κείμενα ἀλλὰ καὶ τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ἄλλα κτίσματα, γιατί κι αὐτὰ ἀποτυπώνουν ἰδέες καὶ νοήματα, καὶ προσπάθησαν νὰ μάθουν ἑλληνικὰ ὥστε νὰ μελετοῦν στὸ πρωτότυπο. Ἡ περίοδος τῆς Ἀναγέννησης θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πεδίο ἐρεύνης γιὰ τὴν ἀνταλλαγὴ ἰδεῶν, ἰδιαίτερα στὸν τόπο αὐτὸν ποὺ ἡ γλώσσα μας βοηθάει στὴν ἔρευνα. Στὴν Βουλὴ ἡ ἔκθεση «ΑΛΦΑ ΒΗΤΑ: Τα ελληνικά γράμματα στη Δύση» ἀποτελεῖ συνέχεια μίας ἔκθεσης στήν ᾿Ιταλία.
«ΑΛΦΑ ΒΗΤΑ: Τα ελληνικά γράμματα στη Δύση»: Εκθεση της Βουλής για την ελληνική γλώσσα | Protagon.gr
Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον ἔχει ἡ μετάδοση τῶν ἰδεῶν τοῦ Πλάτωνα στὴν Φλωρεντία, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιρροὴ τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς ἀρχιτεκτονικῆς στὴν ἀρχιτεκτονικὴ τῶν ἀναγεννησιακῶν ἐπαύλεων τῆς Τοσκάνης ποὺ ἔχουν ἀνακηρυχθεῖ Μνημεῖα Παγκόσμιας Κληρονομιᾶς της UNESCO.
Η Villa Careggi, η Santa Maria degli Angeli και οι εργασίες της Νεοπλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας στους χώρους τους [1463 – 1492]
Πόσα ἀπὸ αὐτὰ διδάσκονται στὴν χώρα μας;
«ΑΛΦΑ ΒΗΤΑ: Τα ελληνικά γράμματα στη Δύση»: Εκθεση της Βουλής για την ελληνική γλώσσα Πηγή: Protagon.gr
Ευχαριστώ, Ελένη.
Η Villa Careggi, η Santa Maria degli Angeli και οι εργασίες της Νεοπλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας στους χώρους τους [1463 – 1492]
To είχα βάλει από πάνω, αλλά δεν θέλησε να εμφανισθεί 🙂
Ευχαριστώ, Ελένη.