Αδαμάντιος Πεπελάσης: O δάσκαλος δεν μένει πια εδώ…

9/5/17 | 1 | 0 | 1,324 εμφανίσεις

 Του Γ. Λακόπουλου 6 ΜΑΪΟΥ 2017

Για ποιο ταξίδι κίνησες να πας…..Ο Αδαμάντιος Πεπελάσης ήταν ένα φωτεινό πρόσωπο:  πανεπιστημιακός δάσκαλος, τραπεζίτης, διανοούμενος, συγγραφέας, πολιτικός αναλυτής, αρθρογράφος και ακατανίκητος εραστής- της  ζωής . Ταυτόχρονα ήταν σαν το κόκκινο κρασί που παλιώνει τόσο καλύτερο γίνεται.

Έμεινε ως το τέλος του βίου του ο νεότερος της παρέας.  Για την ακρίβεια ήταν ένας   προβολέας  με ανανεώσιμες πηγές  ενέργειας  που έκανε αληθινή μια  φράση του Τζωρτζ  Μπέρναρντ Σο: «Η νεότητα είναι θαυμάσιο πράγμα – τι κρίμα να χαραμίζεται στους νέους».

Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος είπε κάποτε ότι ο σκοπός της τέχνης είναι να κάνει τους ανθρώπους καλύτερους. Προφανώς έχει δίκιο. Αλλά εμένα με έκανε καλύτερο άνθρωπο ο Διαμαντής Πεπελάσης. Αυτός είναι ο απολογισμός της προσωπικής σχέσης μου μαζί του.

Υπάρχουν κι άλλοι που συμφωνούν. Η φιλία του τους έκανε να βλέπουν αλλιώς τα πράγματα. Ο Αλέκος, ο Σάκης, ο Χριστόφορος, ο Νίκος…

Ο Πεπελάσης  είχε  πάθος για τη ζωή. Τη χαιρόταν σαν άνθρωπος που τη  διεκδίκησε και την έζησε. Τη χόρτασε. Δημιουργικά, γόνιμα και μαχητικά.  Και την ευγνωμονούσε.

» Εγώ ο χωρικός από τη Γαστούνη υπήρξα τυχερός…».

Στη  συναρπαστική διαδρομή του βίου του Γαστούνη- Αθήνα-Μπέρκλει και πάλι Αθήνα- πέτυχε τα περισσότερα από όσα μπορεί να επιδιώξει ένας άνθρωπος και ένας επιστήμονας.

Είχε προσωπικότητα που σαγήνευε. Δεν διαμαρτυρόταν ποτέ, δεν δυσφορούσε, δεν ήταν ποτέ κουρασμένος, δεν είχε αρνηθεί  καμιά πρόσκληση και  καμία πρόκληση. Ούτε την αναμέτρησή του με κανένα μέγεθος.

Η προσωπική του ακεραιότητά του και η επιστημονική γνώση του επέδρασαν σαν ζωογόνος βροχή στην ελληνική ύπαιθρο, από την Αγροτική Τράπεζα, επί Γέρου και επί Καραμανλή, πριν και μετά τη χούντα,  αλλά και στην ελληνική επενδυτικη κοινότητα από την Εμπορική, επί Ανδρέα Παπανδρέου.

Σπουδαίος και άρχοντας

Ο Πεπελάσης υπήρξε «ταξιδευτής κι επιστροφεύς»-  κατά το  καταπληκτικό επίγραμμα στην προτομή του Εμπειρίκου στην  Άνδρο.  Το σώμα του και το πνεύμα του, πηγαινοέρχονταν στο χρόνο και στο χώρο. Αλλά επέστρεφαν πάντα στη Γαστούνη και σε ένα κύκλο προσώπων, ζώντων και τεθνεώτων, που αποτελούσαν προσωπικό χώρο του.

Με τη σοφία του και το προσωπικό του παράδειγμα δίδασκε την τέχνη του χρόνου. Άντεξε  στο χρόνο-και στην κρίση του. Κινήθηκε με εκπληκτική άνεση και αρχοντιά στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον-  εκεί που κατέφυγε τελικά για να περιπλανάται πλέον στις σκέψεις  τις καρδιές μας –  και στην αιώνια μνήμη  της παρουσίας του.

Το όνομα του καθηγητή Πεπελάση, υπάρχει σ’ έναν κατάλογο σπουδαίων οικονομολόγων που ανέδειξε η Ελλάδα,  τον 20 αιώνα: Βαρβαρέσος, Ζολώτας, Αγγελόπουλος, Ανδρέας Παπανδρέου, Πεπελάσης,–  θα δούμε ποιοι από τους νεότερους θα προστεθεί.

Η στενή συνεργασία και συμπορευσή του με τον Ανδρέα Παπανδρέου, η σύνδεσή του με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή – και η  ύστερη φιλία του με τον νεότερο Καραμανλή- με τον  Κανελλόπουλο, με τον Γεώργιο Παπανδρέου, με τον Ηλιού  και άλλους κορυφαίους της πολιτικής σ’ όλο το πολιτικό φάσμα, η πρώιμη γνωριμία του με τον Κόντογλου, η αδελφοποίησή του με τον Μίκη , οι επαφές του με μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης και της επιστήμης,  η σύμπραξη του με τον Χρήστο Λαμπράκη και πάνω από όλα η λατρευτική σχέση του με τους απλούς ανθρώπους, η ταπεινότητα του, η αίσθηση προσφοράς, το υψηλό αίσθημα πατριωτισμού  και το περιεχόμενο της  δημόσιας παρουσίας του γενικά, συνθέτουν ένα πορτρέτο που συναρπάζει.

Αυτό το πορτρέτο αναδύει διαχρονική οικουμενικότητά που σπάνια υπάρχει σε δημόσιο πρόσωπο. Ο Πεπελάσης ήταν σαν μια παλιά διαφήμιση του «Άσσος φίλτρο»: είχε παντού μόνο φίλους. Ήταν το πρότυπο πολίτη που μπορούσε φανταστεί κανείς  από Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μέχρι  αχθοφόρο  -να αποπνέει την ίδια αξιοπρέπεια, την ίδια γλυκύτητα και καλοσύνη και ταυτόχρονα την ίδια σοφία και το ίδιο κύρος.

Η Χρυσάνθη Ρουτζούνη θυμάται από τα παιδικά της χρόνια την μητέρα της να λέει, όταν στις συζητήσεις της ήθελε να τεκμηριώσει τη  γνώμη της για κάτι: «Το είπε ο Αδαμάντιος Πεπελάσης».

Φιγούρα λιτή, από φυσικού της, ταπεινή και ταυτόχρονα ακτινοβόλα, έδινε την ευκαιρία να καταλάβεις από τι υλικά είναι φτιαγμένοι οι σπουδαίοι άνθρωποι: από  χαμόγελο και κουράγιο.  Ακόμη και στις μεγάλες πίκρες του -και γνώρισε τέτοιες-  δεν έβγαινε κακός λόγος από το στόμα του. Ακόμη και για όσους τον απογοήτευσαν είχε κατανόηση.

Τον τελευταίο χρόνο της  ζωής του ο Πεπελάσης άλλαξε μαγικά τη μορφή του. Έγινε ξανά το παιδί από τη Γαστούνη, ο γιός του φαρμακοποιού που  μηχανεύεται τρόπους για να σπάσει τα σύνορα, να φύγει με τελικό σκοπό να επιστρέψει, ξέροντας ότι η επιστροφή είναι αυτή που σου δίνει το ωραίο ταξίδι.

Μπορεί να γνώρισε όλο τον κόσμο, μερικά πράγματα όμως  που κουβαλούσε μαζί του από τη  Γαστούνη δεν τα άλλαξε ποτέ. Λέει  στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του:

«Τα παιδιά των ηλεκτροφωτισμένων κοινωνιών, δεν μπορούν εύκολα να βιώσουν  τη άλλη μισή αλήθεια του χρόνου». Είναι ένας ύμνος στη  φυσική πορεία των πραγμάτων. Ο ίδιος ήξρε να δημιουργεί με το φως του ήλιου,  να παρατηρείς τον κόσμο ακόμη και στο σκοτάδι, να ακούει τον ανθρώπινο ήχο και τη φύση, να ελπίζει και να ονειρεύεσαι.

Θεωρούσε ευτυχή τον εαυτό του που μοιράσθηκε  σε  τρείς χώρες και για πολλές δεκαετίες αυτή την αντίληψη ζωής με την Έλλη, μάνα των παιδιών του και συνοδοιπόρο του στη διαδρομή Αθήνα- Λονδίνο-  Σαν Φρανσίσκο- Αθήνα.

Αιώνιος Έλληνας

Στις εναλασσόμενες  δεκαετίες της σταδιοδρομίας του, ήταν στην πρώτη γραμμή, μαχόμενος και λαμπερός και ταυτόχρονα  είναι διανοητής, οραματιστής,  ονειροπόλος,  ρομαντικός και ευαίσθητος.  Και τζεντλεμαν!

Ανεπηρέαστος από τις μεταβολές χαρακτήρων γύρω του- ακόμη και όταν επρόκειτο για τον Ανδρέα Παπανδρέου που σημάδεψε τη μοίρα του. Ήταν ο μόνος που ήξερε σε βάθος- καθώς συνυπήρξαν προτού ο γιος του Γέρου επιστρέψει και μπει στην πολιτική- όπως αποτυπώσαμε στο βιβλίο «Του  μιλάνε τα κύματα» (Εκδόσεις Καστανιώτη).

Αν τον πίεζε κάτι ήταν ο  κυριαρχία του «αγροίκου πλούτου» , όπως έλεγε και η υποχώρηση του  συλλογικού καθήκοντος συμβολής στην ανάταξη της χώρας που διέκρινε γύρω του.

Ήταν αιώνιος Έλληνας που πήρε όλα τα προτερήματα από τη  γενιά του και κανένα από τα ελαττώματά. Ταυτίστηκε με τον ουμανισμό των ιδεών της και ποτέ με τη βαρβαρότητα των εκτροπών της. Για την κοινωνία που τον παρακολουθούσε υπήρξε η ζώσα επιβεβαίωση για αξίες όπως η ηθική, ο λιτός βίος, η αγωνιστική κουλτούρα, η προσφορά, η ευγένεια των τρόπων, η προσπάθεια για τη συμφιλίωση των ανθρώπων, η πίστη στη μάχη των ιδεών, η συγκίνηση για το τραγούδι και τον  έρωτα, η αγάπη για το καλό, το ωραίο και το απλό, το ενδιαφέρον  για την τέχνη και την πολιτική, η αληθινή  αγωνία για τις εξελίξεις στον κόσμο και για όσα συνέβαιναν στη  χώρα του.

Με τον Πεπελάση συνέβαινε κάτι παράδοξο. Οι παλιοί τον χρειάζονταν γιατί κρατούσε αναμμένο το καντήλι τους. Οι νέοι τον αναζητούσαν για να γνωρίσουν την αύρα του.  Αν, όπως έλεγε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, «ή γράψε κάτι που αξίζει να διαβαστεί , ή κάνε κάτι που αξίζει να γραφτεί»,  ο ίδιος έβγαλε τα έβγαλε τα διαζευκτικά-  τα έκανε και τα δυο.

Ακόμη και στην τελευταία δεκαετία του πλήρους βίου του κινήθηκε με ταχύτητες εφήβου. Μιλούσε σε εκδηλώσεις και στα ΜΜΕ ανά την επικράτεια, συμμετείχε, συζητούσε,  έγραφε- και τίμησε το Ανοιχτό Παράθυρο με τα κείμενά του εξ αρχής- παροτρύνοντας το γιο του να συνεχίσει.

Κυρίως αντιστεκόταν, συμβούλευε κινητοποιούσε τις παρέες και χαμογελούσε αισιόδοξα και ενίοτε στωικά. Έζησε με τρόπο που επέτρεπε στους  φίλους του να τον υπερασπιστούν -χωρίς να χρειάζεται ποτέ να το κάνουν.

Είχα την τύχη να είμαι φίλος του ως το τέλος. Την  τελευταία φορά που τον είδα-  θλιμμένο, εξαντλημένο, αλλά γαλήνιο -δεν τόλμησα να τον αποτυπώσω με την Leica του Ανδρέα Παπανδρέου -του  τη χάρισε  πριν από μισό αιώνα και μου την έδωσε σαν πανάκριβο δείγμα  εμπιστοσύνης.

Αυτό το κείμενο – το πρώτο στη ζωή μου ως «γραφιά» σε πρώτο ενικό πρόσωπο- είναι το μόνο που μπορώ να του  δώσω καθώς φεύγει για να πάρει μαζί του.

Να θυμάται εκεί πάνω πόσο ευλογημένη ήταν για μένα και την Ολυμπία η αγάπη και η φιλία του.

Αδαμάντιος Πεπελάσης: O δάσκαλος δεν μένει πια εδώ…

Category: Προτεινόμενα άρθρα

( 1 )

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. 1
    αγγελικη says:

    θα μου επιτρεψετε να αναφερω τρεις πρωτοβουλιες του πεπελαση, που φανερωνουν την πολυσυνθετη προσωπικοτητα του. ηταν ο πρωτος που καθιερωσε τη δημοτικη στη διοικηση της αγροτικης τραπεζας ,- πριν ακομα καθιερωθει επισημως απο τον ραλλη – και μαλιστα προσελαβε ειδικο φιλολογο γι’ αυτο. ανεθεσε σε ειδικη βιβλιοθηκονομο τον εκσυγχρονισμο τηε βιβλιοθηκης της ατε, που σε πολυ λιγο χρονα ειχε γινει εστια μελετης για επιστημονες και φοιτητες των γεωπονικα γενικα σπουδων. δημιουργησε τη διευθυνση μελετων της ατε, και τη στελεχωσε με μεταπτυχιακους επιστημονες, με δοκτορα και μαστερς απο πανεπιστημια της ελλαδας και αλλων χωρων της ευρωπης. οταν το πασοκ ανελαβε την εξουσια αξιοποιησε πολλους απο τους επιστημονες της διευθυνσης μελετων της ατε σε ανωτερες και ανωτατες κρατικες θεσεις , ενω αρκετοι εγιναν καθηγητες σε ανωτατες σχολες. η διευθυνση μελετων της ατε ηταν το πρωτο βημα για την πορεια τους. ηδιευθυνση αυτη ηταν απο τους πρωτους φορεις αν οχι ο πρωτους, που διοργανωσε ειστημονικο συνεδριο εν οψει της ενταξης της ελλαδας στην τοτε εοκ, με αξιλογοτατες εισηγησεις. το επισςτημμονικο περιοδικο ”αγροτικη” και οι μελετες της διευθυνσεις μελετων της ατε, για διαφορα οικονομικα και κοινωνικα θεματα και το αντιστοιχο επιστημονικο περιοδικο ”αγροτικη” ηταν επισης τεκνο της διυθηνσης αυτης , κατω απο τη φωτισμενη εποπτεια του πεπλαση. περα απ’ αυτα θα αναφερω το βιλιο του τασου βουρνα για το αρχοντικο της ατε με τις θαυμασιες φωτογραφιες, την αποκαλυψη των ομορφων τοιχογραφιων -τυπυ μεγαρου του τσιλερ- που κοσμουν το χωρο των γραφειων της διοικησης της τραπεζας. θελησα να αναφερω λιγα απο τα εργα του ως διοικητη της ατε για να δειξω την ευρυτητα του πνευματος τπυ και τον ανθρωποκεντρικο χαρακτηρα τηε σκεψης και των ενεργειων του. αναρωτιεμαι τι να απεγινε ο πλουτοε της βιβλιοθηκης της ατε, στηνοποια -σημειωτεον ειχε εναποτεθει και το αρχειο αλεξανδρου παπαναστασιου, ιδρυτη της τραπεζας.

Back to Top

Leave a Reply

 characters available

 


Το σχόλιο της ημέρας

    21/1/21 | (1 σχόλια)
    του Max Boot (*) Η πρόκληση - και η ευκαιρία - για τον Τζο Μπάιντεν είναι ότι διαδέχεται τον χειρότερο πρόεδρο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η θητεία του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίστηκε από κολοσσιαία ανικανότητα και αδιαφορία για το δημόσιο ...

Ροή Ειδήσεων


Εορτολόγιο

Φωτογραφία της ημέρας