Άρθρο του Α. Διακόπουλου στην «Κ»: Τουρκία: ένας χρήσιμος αλλά αναξιόπιστος εταίρος

Print Friendly, PDF & Email
spot_img

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία λειτούργησε ως καταλύτης και επιτάχυνε προϋπάρχουσες τάσεις τόσο στο διεθνές σύστημα όσο και στην εξωτερική πολιτική Ελλάδας και Τουρκίας. Η χώρα μας ακολούθησε πλήρως και ανεπιφύλακτα την πολιτική της Δύσης, ενώ η Τουρκία ακολούθησε τη γνωστή τακτική των ισορροπιών παίζοντας σε διπλό ταμπλό

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία λειτούργησε ως καταλύτης και επιτάχυνε προϋπάρχουσες τάσεις τόσο στο διεθνές σύστημα όσο και στην εξωτερική πολιτική Ελλάδας και Τουρκίας. Η χώρα μας ακολούθησε πλήρως και ανεπιφύλακτα την πολιτική της Δύσης, ενώ η Τουρκία ακολούθησε τη γνωστή τακτική των ισορροπιών παίζοντας σε διπλό ταμπλό. Αυτή η διαφορετική προσέγγιση είναι συνεπής με τη στρατηγική που οι δύο χώρες ακολουθούν ιστορικά και ιδίως τα τελευταία χρόνια.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα –πέραν του ηθικού ζητήματος και της αυτονόητης απόρριψης κάθε αναθεωρητισμού–, η υιοθέτηση μιας ξεκάθαρης θέσης, η παροχή βοήθειας στην Ουκρανία και η διάθεση του κομβικού λιμένα της Αλεξανδρούπολης ενίσχυσαν άμεσα τη θέση της στο δυτικό στρατόπεδο και έμμεσα την εξωτερική εξισορρόπηση στην τουρκική απειλή. Η ελληνική στάση είχε στρατηγική συνέπεια και δικαιώνεται και από την τροπή των εξελίξεων.

Η Τουρκία, από την άλλη, η οποία αναζητώντας τη στρατηγική της αυτονομία από τη Δύση είχε αυξήσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία, βρέθηκε ενώπιον ενός αδυσώπητου διλήμματος και, όπως έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν, προσπάθησε να το υπερκεράσει ακολουθώντας μια στρατηγική ισορροπιών και αντισταθμίσεων. Ενώ αρχικά οι περισσότεροι αναλυτές προέβλεπαν πως όσο τραβούσε σε μάκρος ο πόλεμος θα δυσχεραινόταν αυτή η στάση της Τουρκίας και θα την έφερνε προ αδιεξόδου, η Αγκυρα, βοηθούμενη και από τις εξελίξεις, χειρίστηκε την κατάσταση πολύ επιδέξια και όχι μόνο έχει μείνει αλώβητη, αλλά έχει ενισχύσει και το κύρος της διεθνώς με τη συμβολή της στη συμφωνία εξαγωγής των σιτηρών. Η Αγκυρα κατάφερε να αναδειχθεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ Μόσχας και Δύσης. Είναι επίσης εντυπωσιακή η ενίσχυση της θέσης της Τουρκίας έναντι της Ρωσίας, η οποία έχει οδηγήσει σε αντιστροφή των σχέσεων εξάρτησης μεταξύ τους.

Αυτή η αντιστροφή είναι συνέπεια και της γεωπολιτικής απίσχνασης της Ρωσίας. Η απώλεια κύρους και επιρροής ήταν εμφανής στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, στη Σαμαρκάνδη, αλλά και στη σύνοδο του G20, στο Μπαλί. Χαρακτηριστικό όμως παράδειγμα είναι πως όταν στις 29 Οκτωβρίου, στη συνέχεια μιας επιτυχημένης ουκρανικής επίθεσης κατά του ρωσικού στόλου στη Σεβαστούπολη, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από τη συμφωνία για τα σιτηρά, ήρκεσε μια δυναμική παρέμβαση του Ερντογάν στον Πούτιν για να τον «επαναφέρει».

Η ασφάλεια και η σταθερότητα της Ελλάδας είναι σημαντική για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Γι’ αυτό και ο Ερντογάν δεν πρόκειται να έρθει ξαφνικά ένα βράδυ!

Οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν διανύσει τεράστια απόσταση από το 2015, όταν Τούρκοι διπλωμάτες εκλιπαρούσαν κυριολεκτικά τη Μόσχα να άρει το εμπάργκο στα αγροτικά προϊόντα. Προ της έναρξης του πολέμου, η Τουρκία εξαρτιόταν από τη Ρωσία για την ενεργειακή της ασφάλεια, τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, τον τουρισμό. Η Τουρκία είχε ανάγκη τη Ρωσία για να ασκήσει την πολιτική της σε Συρία, Καύκασο, ακόμη και στη Λιβύη. Οταν πριν από λίγους μήνες η Τουρκία ετοιμαζόταν για μία ακόμη εισβολή στη βόρεια Συρία, ήρκεσαν οι αντιρρήσεις του προέδρου Πούτιν για να αναστείλει τα σχέδιά της. Υπήρχε αλληλεξάρτηση, αλλά ήταν ασύμμετρη υπέρ της Ρωσίας, και αν η τελευταία επιτύγχανε τον στόχο της κατάληψης όλων των παραλίων της Ουκρανίας, η τουρκική ασφάλεια στον Εύξεινο Πόντο θα ήταν επισφαλής.

Τώρα όμως όλα είναι διαφορετικά. Η Ρωσία υποχωρεί στο μέτωπο και η ρωσική οικονομία έχει απόλυτη ανάγκη τις εισαγωγές από Τουρκία. Το 2021 η Τουρκία δεν συμπεριλαμβανόταν καν στους 10 μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας. Τώρα είναι ο τρίτος εταίρος, πίσω από Κίνα και Λευκορωσία και πάνω από τη Γερμανία. Το κυριότερο είναι πως μόνο μέσω της Τουρκίας μπορεί η Ρωσία να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να κάνει ζωτικές εισαγωγές δυτικών προϊόντων, κυρίως τεχνολογικών. Μη συμμετέχοντας στις κυρώσεις η Τουρκία έχει επωφεληθεί τα μέγιστα, και οικονομικά και πολιτικά. Το διμερές τους εμπόριο έχει αυξηθεί 200% και το ισοζύγιο είναι για τους πρώτους 9 μήνες του 2022 πλεονασματικό κατά 28 δισ. ευρώ για την Τουρκία.

Η εξισορροπητική στρατηγική της Τουρκίας είναι προϊόν της γεωγραφίας και της Ιστορίας της και τα τελευταία χρόνια την ασκεί με μεγάλη επιδεξιότητα. Εχει αναπτύξει και χρησιμοποιεί όλα τα μέσα ισχύος: ένοπλες δυνάμεις, ήπια ισχύ, αμυντική βιομηχανία, υπηρεσίες πληροφοριών. Καταδίκασε τη ρωσική επίθεση, αλλά κατηγόρησε τη Δύση ως υπαίτια του πολέμου. Παρακάμπτει τις κυρώσεις προς τη Ρωσία, αλλά προμηθεύει και την Ουκρανία με drones. Δημιουργεί συνεχή προβλήματα στο ΝΑΤΟ, αλλά από την άλλη διαθέτει τον 2ο μεγαλύτερο στρατό και συμμετέχει πρόθυμα και με σημαντικό αριθμό μέσων και προσωπικού σε αποστολές και επιχειρήσεις της Συμμαχίας. Διατηρεί σχέσεις με ισλαμιστικές οργανώσεις, αλλά παρέχει πληροφορίες σε ΗΠΑ, Γαλλία, Ισραήλ κ.λπ. Εργαλειοποιεί τους πρόσφυγες, αλλά από την άλλη είναι η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων στο έδαφός της. Χρησιμοποιεί τη σκληρή ισχύ για να ασκήσει την επιθετική και αναθεωρητική πολιτική της, αλλά σε αντιστάθμισμα δαπανά τεράστια ποσά σε αναπτυξιακή συνεργασία και ανθρωπιστική βοήθεια (8 δισ. δολάρια ΗΠΑ το 2020 και 7,5 δισ. το 2021, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων όμως πήγε στη βόρεια Συρία). Η Τουρκία είναι ενοχλητική αλλά χρήσιμη, γι’ αυτό κανένας δεν θέλει να τη «χάσει».

Κανείς δεν θέλει να τη χάσει, αλλά και κανείς δεν την εμπιστεύεται. Ο,τι κερδίζει από τα παραπάνω το χάνει σε αξιοπιστία. Βρίσκεται σε μια αέναη άσκηση ισορροπίας. Οταν κλίνει υπερβολικά προς μία πλευρά, μένει εκτεθειμένη από την άλλη. Το «γεωπολιτικό της πάπλωμα» είναι μικρό για τις φιλοδοξίες της. Το ίδιο και η παραπαίουσα οικονομία της, η οποία εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη Δύση. Το ΝΑΤΟ παραμένει πυλώνας της ασφάλειάς της αλλά και βραχίονας επιρροής. Οσο και να θέλει τη στρατηγική της αυτονομία, δεν μπορεί να αποξενωθεί από τη Δύση. Η Ελλάδα, από την άλλη, με τη συμμετοχή της σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ, με τις στρατηγικές συμφωνίες που έχει συνάψει με Γαλλία και ΗΠΑ, με τα λιμάνια της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης, έχει ενισχύσει τη θέση της. Η ασφάλεια και η σταθερότητα της χώρας μας είναι σημαντική για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Γι’ αυτό και ο Ερντογάν δεν πρόκειται να έρθει ξαφνικά ένα βράδυ!

* Ο κ. Αλέξανδρος Διακόπουλος είναι αντιναύαρχος Π.Ν. (ε.α.), πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, ειδικός σύμβουλος ΕΛΙΑΜΕΠ.

Καθημερινή

spot_img

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Συγνώμη αλλάο συντάκτης που τα βρήκε και τα επικαλείται εαυτά τα εξωπραγματικά νούμερα περί δήθεν αύξησης υπέρ Τουρκίας κατά 28δις του εμπορικού ισοζυγίου μεταξύ της με την Ρωσια ???!!!

    Ακόμα κι η Ahval του Οκτωβρίου 2022 (δείτε εδώ:. https://ahvalnews.com/russia/turkey-leads-world-exports-russia-start-war-ny-times)
    επικαλούμενη στοιχεία από τους ΝΥ Times εντοπίζοντας την αύξηση εισαγωγων-εξαγωγων μεταξύ Ρωσίας -Τουρκιας που σημειώθηκε μέσα στους πρώτους 9 μήνες του 2022 αυτό που αναφέρει χαρακτηριστικά είναι ότι:
    “Ο τρέχων συνολικός όγκος εμπορίου της χώρας με τη Ρωσία ανέρχεται συνολικά στα 6,2 δισεκατομμύρια δολάρια.”

    Στο ίδιο πνεύμα με την Ahval και οι Financial Times που επίσης αναφέρονται σε αύξηση εμπορικών συναλλαγών αλλά δεν διανοουνται να επικαλεστούν αντίστοιχα με τον κύριο Διακοπουλο νούμερα (δείτε εδώ: https://www.ft.com/content/caee1ae3-41c5-4c85-8d66-a8d3eea3112d )

    Τα δε στοιχεία εμπορικού ισοζυγίου της Τουρκίας που δίνει για τον μήνα Ιούλιο 2022 η Turksat (δείτε εδώ: https://www.google.com/url?q=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p%3DForeign-Trade-Statistics-July-2022-45542%26dil%3D2&usg=AOvVaw0z2Egyw37Y5zrT6pp9QkrL ) κατ’αναλογικη εφαρμογή τους προσμετρουμενα και για τους υπόλοιπους μήνες του έτους 2022 συνηγορούν ότι οι εξαγωγές της Τουρκίας προς Ρωσία καθόλο το διάστημα Ιανουαρίου -Οκτωβριου 2022 είναι αδύνατον να ξεπέρασαν τα 6,5 -6,7 δις ευρώ.

    Στο επιχείρημα αυτό άλλωστε συνήγορουν και τα στοιχεία που δίνονται για τον μήνα Αύγουστο 2022 όσον αφορά τις ευρύτερες εξαγωγές της Τουρκίας από το OCE (The Observatory of Economic Complexity) – Γαλλικός ιστότοπος Ορκωών λογιστών με οπτικοποίησης χρηματοοικονομικών δεδομένων (δείτε εδώ :
    https://oec.world/en/profile/country/tur)

    Επιπλέον είναι γνωστό ότι αντίστοιχης έκτασης συγκεντρωτικά -ετησια δεδομένα δεν δίνονται στην δημοσιότητα ,παρά μόνον μετά το πέρας του έτους το οποίο αφορούν.
    Πριν το τέλος κάθε έτους οι σοβαροί ιστότοποι περιορίζονται μόνον να αναφερουν τις μηνιαίες τάσεις και τίποτα παραπάνω.

    Επίσης δείτε εδώ ( https://tradingeconomics.com/russia/imports-by-country
    και εδω
    https://tradingeconomics.com/turkey/imports-by-country )
    τα στοιχεία του εμπορικού ισοζυγίου των Ρωσιας-Τουρκιας ,για κάθε χώρα ξεχωριστά που αφορούν το 2021 .
    Τα στοιχεία αυτά δεν δικαιολογούν σε καμία περίπτωση τέτοιου βαθμού εκτόξευση με αυτήν που επικαλέστηκε ο συντάκτης κύριος Διακοπουλος.

    Κι όσο για την Ρωσία δείτε τις τάσεις εισαγωγών της για το 2022 εδώ :
    https://oec.world/en/profile/country/rus?latestTrendsFlowSelectorNonSubnat=flow

    Μια φορά τέτοια οικονομικά στοιχεία εμπορικού ισοζυγίου Ρωσίας -Τουρκιας για το έτος 2022 σαν αυτά που μας έδωσε ο συντάκτης του άρθρου εγώ όσο κι αν έψαξα , ειλικρινά δεν τα βρήκα πουθενά!

    Σύμφωνα με αυτά που διαβάζω το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ Ρωσίας -Τουρκιας αυξάνεται μεν, με την πρώτη να συνεχίζει να κρατά την μερίδα του λέοντος και της δεύτερης ο όγκος εξαγωγών της προς Ρωσία στο τέλος του έτους να πλησιάζει κοντά στα 7δισ.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,750ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
23,800ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
- Advertisement -spot_img

Τελευταία Άρθρα