Μία απάντηση στο «Κύματι Θαλάσσης»

13/11/18 | 0 σχόλια | 0 απαντήσεις | 164 εμφανίσεις

Χρήστος Ροζάκης*
Σε άρθρο του στην «Καθημερινή» της Κυριακής 4 Νοεμβρίου 2018, ο φίλος και συνάδελφος καθηγητής κ. Ευάγγελος Βενιζέλος σχολιάζει τη θέση μου –και την αντίστοιχη του πρέσβη ε.τ. κ. Παύλου Αποστολίδη– σχετικά με την επιλεκτική οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης των νησιών του Αιγαίου, προκειμένου, με αυτόν τον τρόπο να εξυπηρετηθεί η διεθνής ναυσιπλoΐα στη θάλασσα αυτήν.
Η δική μας πρόταση έχει ως στόχο να υπάρξει ένας διακανονισμός 10 ν.μ. αιγιαλίτιδας, πράγμα που εξυπηρετεί και το συμφέρον του εθνικού εναέριου χώρου (ο οποίος πλέον εναρμονίζεται με το εύρος της αιγιαλίτιδας), που ώς τα τώρα αποτελεί διεθνή ανωμαλία, και το συμφέρον τρίτων χωρών που διαπλέουν το Αιγαίο, και που σε περίπτωση επέκτασης της αιγιαλίτιδας στα 12 ν.μ. θα είχαν την υποχρέωση να εφαρμόσουν την αβλαβή διέλευση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ο κ. Βενιζέλος αντιτίθεται σε μια τέτοια ρύθμιση, θεωρώντας ότι μια παρόμοια λύση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Τουρκία ως επιχείρημα για μειωμένη επήρεια των νησιών σε άλλες θαλάσσιες ζώνες, όπως η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ.

Το επιχείρημα αυτό δεν με βρίσκει σύμφωνο για τους εξής λόγους: Πρώτον, η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, και το εθιμικό δίκαιο που έχει προέλθει από αυτήν, δεν αναφέρεται σε υποχρέωση του παράκτιου κράτους να εφαρμόσει 12 ν.μ. στα παρακείμενα νερά του. Η διατύπωση του σχετικού άρθρου έχει ως εξής: «Κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να ορίσει το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης του. Αυτό το εύρος δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 12 ναυτικά μίλια, αρχής γενομένης από τις γραμμές βάσης καθορισμένες σύμφωνα με τη Σύμβαση». Κατά συνέπεια, ένα κράτος έχει το δικαίωμα να ορίζει μονομερώς την αιγιαλίτιδα, αρκεί το εύρος της να μη ξεπερνάει τα 12 ν.μ. Εννοείται ότι το παράκτιο κράτος αποφασίζει κατά πόσον θα έχει εύρος 12, 10 ή 8 ν.μ. Η Ελλάδα για χάρη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μπορεί να επιλέξει τα 10 ν.μ., για να επιτρέπει την ύπαρξη ανοιχτής διόδου που θα τη διευκολύνει.

Σε αντίθεση με την αιγιαλίτιδα, οι λειτουργικές ζώνες (υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ) οριοθετούνται με συμφωνία των παρακείμενων ή αντικείμενων κρατών. Αυτό ορίζει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, στα άρθρα 74 (ΑΟΖ) και 83 (υφαλοκρηπίδα), και οποιαδήποτε απόπειρα μονομερούς οριοθέτησης παραβιάζει το γράμμα και το πνεύμα της Σύμβασης. Η συμφωνία ανάμεσα σε δύο κράτη εφαρμόζει τις επιταγές των σχετικών άρθρων, πρέπει δηλαδή να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, και να ικανοποιεί ένα δίκαιο αποτέλεσμα. Η έννοια του Διεθνούς Δικαίου στο οποίο τα σχετικά άρθρα αναφέρονται είναι αυτό που ορίζει το Διεθνές Δικαστήριο με τη νομολογία του και το οποίο ακολουθεί τρία στάδια οριοθέτησης (προσωρινή μέση γραμμή, σχετικές περιστάσεις στην περιοχή της οριοθέτησης, έλεγχος του κατά πόσον η επιλεχθείσα γραμμή ανταποκρίνεται σε ένα δίκαιο αποτέλεσμα).
Η οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας είναι παντελώς ανεξάρτητη από την οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας, και κατά συνέπεια η μία δεν επηρεάζει την άλλη. Ιδιαίτερα αν η επιλογή των 10 ν.μ. έγινε για συγκεκριμένους λόγους, οι οποίοι πρέπει να εμφανίζονται στην εισηγητική έκθεση του νόμου που θα ορίζει την αιγιαλίτιδα. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι ούτε η ΑΟΖ, ούτε, κατά μείζονα λόγο, η υφαλοκρηπίδα επηρεάζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αφού πρόκειται για λειτουργικές ζώνες κυριαρχικών δικαιωμάτων –όχι κυριαρχίας– που έχουν σαφή προσανατολισμό να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα του παράκτιου κράτους στην εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της παρακείμενης θάλασσας.
Θα πρέπει στο σημείο αυτό να τονιστεί ένα άλλο σημείο του άρθρου του κ. Βενιζέλου, που χρήζει διευκρίνισης. Ο κ. Βενιζέλος αναφέρεται στον νόμο 4001/2011, ο οποίος ορίζει ότι για την Ελλάδα ισχύει, ως οριοθετική γραμμή, η μέση γραμμή, ελλείψει συμφωνίας ως προς την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ή της ΑΟΖ. Πώς ερμηνεύουμε το «ελλείψει συμφωνίας»; Μια ερμηνεία μπορεί να είναι ότι η φράση αυτή δίνει το δικαίωμα στο παράκτιο κράτος (Ελλάδα) να εφαρμόσει τη μέση γραμμή, ανά πάσα στιγμή, χωρίς προηγούμενη προσπάθεια εξεύρεσης κοινής συνισταμένης με το αντικείμενο κράτος.
Η ορθή ερμηνεία, όμως, η σύμφωνη με τα άρθρα 74 και 83 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι πως η Ελλάδα θα επιχειρήσει πρώτα με το αντικείμενο κράτος να διαπραγματευθεί μια συμφωνία οριοθέτησης, και μόνον αφού αποτύχει θα οριοθετήσει μονομερώς μια μέση γραμμή. Η Σύμβαση προβλέπει ότι, σε περίπτωση που τα μέρη δεν επιτυγχάνουν συμφωνία οριοθέτησης, αυτά θα προσφύγουν στους δικαιοδοτικούς μηχανισμούς που αυτή προβλέπει. Αλλά επειδή διαδικαστικές διατάξεις δεν μετάγονται στο εθιμικό δίκαιο, και η Τουρκία δεν είναι μέρος της Σύμβασης, για τον λόγο αυτόν η χάραξη μιας προσωρινής γραμμής, βάσει του εν λόγω νόμου, είναι μονομερώς εφικτή. Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία είναι contra legem, και δεν είναι δυνατόν να γίνει δεκτή. Ούτε είναι νοητό να μην μπορεί ένα κράτος να χαράξει μια οριοθετική γραμμή, σχετικά με τις λειτουργικές ζώνες, που να οφείλεται στην ολιγωρία του παρακείμενου/αντικείμενου κράτους.
Συνοψίζοντας, το βασικό επιχείρημα αυτού του άρθρου είναι ότι η μονομερής οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας διαφέρει ριζικά από την οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας, η οποία απαιτεί συμφωνία ανάμεσα στα μέρη, και δεν γίνεται εξαρχής μονομερώς, και πως τα κριτήρια οριοθέτησης είναι τελείως διαφορετικά και δεν πρέπει να συγχέονται. Η Ελλάδα, χώρα που επικαλείται διαρκώς το Διεθνές Δίκαιο δεν πρέπει να το ξεχνά με επιλεκτικές μεθόδους που ουσιαστικά το ανατρέπουν.
* Ο κ. Χρήστος Ροζάκης είναι ομότιμος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του ΕΚΠΑ.
Καθημερινή

Category: Κυριο Θεμα, Προτεινόμενα άρθρα

Leave a Reply

Το σχόλιο της ημέρας

    11/12/18 | (0 σχόλια)
    Βαγγέλης Γεωργίου slpress.gr «Υπάρχει μόνο ένα πράγμα χειρότερο από το να δίνει μάχη κανείς έχοντας συμμάχους και αυτό είναι να αγωνίζεται χωρίς αυτούς» έλεγε ο Τσόρτσιλ από το Λονδίνο κάποτε. Από την ίδια κοσμοπολίτικη πόλη, αρκετές δεκαετίες πιο μετά, έφυγε ...

Ροή ειδήσεων

    12/12/18 | (0 σχόλια)
      Το τέλος της κυριαρχίας της Δύσης και η ανάδυση του κινεζικού πολιτισμού και της κινεζικής κυριαρχίας είναι το θέμα της εκπομπής "Τομές στην Επικαιρότητα" της Δημοτικής Τηλεόρασης Θεσσαλονίκης TV-100 σήμερα Τετάρτη 12 Δεκεμβρίου 2018. Προσκεκλημένοι: η Μαρία Νεγρεπόντη Δελιβάνη ...

    12/12/18 | (0 σχόλια)
    ΘΥΜΙΟΣ ΤΖΑΛΛΑΣ* Καθημερινή Ο πρώτος ευρωπαίος πολιτικός που επέλεξε να δει η Τερέζα Μέι, την επομένη της ακύρωσης της κοινοβουλευτικής ψηφοφορίας για το Brexit, ήταν ο Μαρκ Ρούτε. Ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, μίας παραδοσιακής συμμάχου των Βρετανών, είχε ...

    12/12/18 | (0 σχόλια)
    12.12.2018 : 12:00 Ενεργοποιήθηκε από βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος της πρωθυπουργού Τερέζα Μέι η διαδικασία για την διεξαγωγή ψηφοφορίας επί της πρότασης μομφής κατά της ηγεσίας της. Ο Γκράχαμ Μπρέιντι, πρόεδρος της γνωστής ως επιτροπή 1922 του Συντηρητικού Κόμματος, δήλωσε ότι χθες ...

    11/12/18 | (0 σχόλια)
    Βαγγέλης Γεωργίου slpress.gr «Υπάρχει μόνο ένα πράγμα χειρότερο από το να δίνει μάχη κανείς έχοντας συμμάχους και αυτό είναι να αγωνίζεται χωρίς αυτούς» έλεγε ο Τσόρτσιλ από το Λονδίνο κάποτε. Από την ίδια κοσμοπολίτικη πόλη, αρκετές δεκαετίες πιο μετά, έφυγε ...




Καιρός


Το σκίτσο της ημέρας