Homo photographicus” ψυχαναλυτική και φιλοσοφική ερμηνεία της εικόνας.

9/12/16 | 2 σχόλια | 0 απαντήσεις | 1,160 εμφανίσεις

images  ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ.

Ένα εξαιρετικό βιβλίο του ψυχοπαθολόγου Φώτη Καγγελάρη, εξέδωσαν οι νεοσύστατες Εκδόσεις “Ροπή”, που ήδη, με τη μέχρι σήμερα δραστηριότητά τους, μας έχουν συνηθίσει σε εξαιρετικά βιβλία.

Αναλύει τη φωτογραφία απο ψυχαναλυτικής και φιλοσοφικής πλευράς.

Τα κείμενα που περιλαμβάνει το βιβλίο, είτε έχουν παρουσιαστεί σε συνέδρια, είτε έχουν δημοσιευτεί σε ανάλογα περιοδικά, είτε υπήρξαν αντικείμενο διδασκαλίας.

Στο σύνολό τους φιλοδοξούν, ταπεινά, να παρουσιάσουν τις πλευρές εκείνες της φωτογραφίας που σχετίζονται με την ψυχανάλυση και τη φιλοσοφία, ώστε να συμβάλλουν στην απάντηση του «γιατί η φωτογραφία;», γιατί φωτογραφίζουμε.

Ταυτόχρονα, να μιλήσουν για τον πλούτο που εμπεριέχει το απόλυτο της φωτογραφικής πράξης.

Ο συγγραφέας καταπιάνεται με πολύ υψηλά θεωρητικά ζητήματα και θεωρεί δεδομένη τη γνώση ενός λεξιλογίου που αναφέρεται στην ψυχανάλυση και, ιδιαίτερα, στην ψυχαναλυτική προσέγγιση του Λακάν. Χρησιμοποιεί, δηλαδή, ένα λεξιλόγιο λακανικών ψυχαναλυτικών όρων.

Όσοι είναι εξοικειωμένοι με αυτό το λεξιλόγιο, θα διαβάσουν το βιβλίο περισσότερο άνετα. Οι υπόλοιποι, θα έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα επιστημονική περιοχή που, αν μέχρι σήμερα τους διέφευγε, μάλλον, κακώς τους διέφευγε.

Γύρω από αυτό το θεωρητικό πλαίσιο έχουν διαμορφωθεί ρεύματα σκέψης που επηρέασαν τον δημόσιο διάλογο της ευρωπαϊκής διανόησης για πολλά χρόνια.

Στην Ελλάδα, αυτό το ρεύμα πήρε συγκεκριμένη μορφή τα χρόνια της πρώτης μεταπολίτευσης και υποστηρίχθηκε και πολιτικά απο χώρους που σήμερα αποδεικνύουν μια πολιτική υστέρηση σε σχέση με τις θεωρητικές υποσχέσεις τους.

Ο ίδιος ο συγγραφέας συνιστά στους αναγνώστες του να διαβάσουν παράλληλα το βιβλίο του «το βλέμμα και το είναι στην ψύχωση» όπου οι έννοιες «τέχνη», «σώμα», «βλέμμα», «πραγματικό», «συμβολικό», «αόρατο» και πολλές άλλες αναλύονται συστηματικά.

Είχα την τύχη να διαβάσω αυτό το βιβλίο, διότι ο συγγραφέας, μου έκανε την τιμή, όπως και σήμερα, να το παρουσιάσω.

Με την εμπειρία αυτή, θα έλεγα, πως ούτε η γνώση του περιεχομένου του βιβλίου αυτού αρκεί για να γίνει κατανοητό το παρόν. Και για εκείνο το βιβλίο χρειάζονταν βοηθήματα. Ομιλώ, πάντοτε, για ανθρώπους και αναγνώστες της δικής μου δυνατότητας προσέγγισης τέτοιου είδους θεμάτων.

Για να είμαι σαφής. Ο αναγνώστης και αυτού του βιβλίου και, πολύ περισσότερο του «βλέμματος» πρέπει να είναι διατεθειμένος να εμπλακεί σε μια διανοητική περιπέτεια. Για περιπτώσεις αναγνωστών του τύπου «μεταξύ τυρός και αχλαδίου…» μάλλον δεν ενδείκνυνται.

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Μόνος του ο συγγραφέας, θέτει στο, «αντι- προλόγου», σημείωμά του το ερώτημα: γιατί να ξέρουμε τι είναι μια φωτογραφία;

Γιατί, λέει ο ίδιος, η απάντηση φωτίζει με απροσδόκητο τρόπο τις συνιστώσες του ανθρώπινου ψυχισμού, αναδεικνύει με νέο τρόπο θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα για το χρόνο, την επιθυμία, το θάνατο, τον εαυτό, τη σχέση με τον άλλο, την αλήθεια και το ψέμα, την πραγματικότητα, την τρέλα και, βέβαια, την τέχνη μ’ έναν τρόπο που μόνο μέσα από την ανάλυση της φωτογραφίας μπορούν να έρθουν στο φως.

Η φωτογραφία, για τον κ. Καγγελάρη, αποτελεί μια φιλοσοφική πράξη και ταυτόχρονα, μια ψυχαναλυτική συνεδρία.

Ο Homo Photographicus, ύστατη εξέλιξη του Homo Sapiens, ζει, πια, τη φωτογραφική μηχανή σαν μέλος του ίδιου του του σώματος και στη θέση του Θεού, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, εκείνη της εικόνας, επι της οποίας προσπαθεί να συλλάβει την έννοια του βιούμενου χρόνου και της επιθυμίας.

Μήπως τελικά, αναρωτιέται ο συγγραφέας, ο άνθρωπος παίρνει την ταυτότητά του, όχι από το γεγονός ότι υπάρχει, αλλά από το γεγονός ότι παράγει εικόνες ως εικόνα ο ίδιος των εικόνων που παράγει;

Κάτι πλατωνικό μου θυμίζει το ερώτημα και η προσπάθεια του συγγραφέα να αναπτύξει την άποψή του.

Τώρα, βέβαια, μπαίνει το ερώτημα, γιατί εμείς που φωτογραφίζουμε ή φωτογραφιζόμαστε,  δεν το καταλαβαίνουμε αυτό αλλά, ας δούμε,λίγο, τα πράγματα απο την αρχή.

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ

Εύλογο το ερώτημα: τι είναι μια φωτογραφία;

Η συνήθης απάντηση: αυτό που σχετίζεται με τις αναμνήσεις, απόδειξη της πραγματικότητας, βεβαίωση ενός γεγονότος, «αυτό υπήρξε» του Μπάρτ, αναστολή του χρόνου.

Το πρόβλημα της όρασης έχει διατρέξει με ένταση την εξέλιξη της φιλοσοφίας, αφού το «βλέπω» είναι η ίδια η σχέση του ανθρώπου με την πραγματικότητα, άρα η σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του και τον κόσμο. Με το νόημα. Το σημαίνον.

Έχει ενδιαφέρον η μεθοδολογική προσέγγιση που προτείνει ο συγγραφέας. Όχι μόνο για την ασφάλεια των συμπερασμάτων αλλά και διότι ετυμολογεί λέξεις που δεν είχαν περάσει από το νού μας.

Η μέθοδος αυτή είναι η «ερμηνεία» που σήμαινε και σημαίνει την ενέργεια του Ερμή. Ο Ερμής ήταν ταχυδρόμος, και μεταξύ των θεών, και από τους θεούς στους ανθρώπους.

Δηλαδή, η ενέργεια του Ερμή ήταν η «μεταφορά» του λόγου, αφού το σημαίνον, δηλαδή, το νόημα, περνούσε από τη δοκιμασία της κατανόησης, (του λόγου) για να φτάσει στ αυτιά των ανθρώπων.

Ερμηνεία του λόγου  (λόγος = σκέψη,  λογική), ακόμη και εκεί που υπάρχει ως εικόνα.

Ο Ερμής ήταν, επίσης, θεός του εμπορίου, δηλαδή, των πόρων, της πορείας, του δρόμου που διανοίγεται μέσω του συμβολικού (της γλώσσας  και της ομιλίας) , που είναι η ανταλλαγή, η σχέση με τον Άλλον.

Άρα και της απορίας, φυσικής ή οικονομικής, όταν υπάρχει απορία λόγου, λογικής (όταν δεν υπάρχει, δηλαδή, λόγος ή λογική)

Γι αυτό, εκτός από λόγιος, προστάτης των τεχνών και των γραμμάτων ήταν και Λοξίας, λοξός, προστάτης των τρελών, αφού ακριβώς, ο τρελός, μέσα στην αταξία της διάρρηξης του συμβολικού, (της διάρρηξης, δηλαδή της γλώσσας και της ομιλίας του) συναντά τη λογική απορία (τη μη λογική πορεία), ως απορία λόγου (ως απορία λογικής).

Είναι και ψυχοπομπός, δηλαδή, μεταφέρει το λόγο αλλού, τον αφανίζει.

Θάνατος είναι εκεί που παύω να μιλώ ως υποκείμενο του λόγου μου εξ ονόματός μου, το οποίο όνομά μου πια, χωρίς εμένα, μιλά για εμένα ως μνήμη του άλλου.

«Ερμηνεύω» σημαίνει καθιστώ κάτι φανερό, φανερώνω το λόγο , κάνω το λόγο ορατό.

Για να ξεκαθαρίσουμε λίγο την προσέγγιση αυτής της σχολής, την οποία από ό,τι έχω καταλάβει διακονεί και ο συγγραφέας, ο άνθρωπος υπάρχει βς ιδίωμα της γλώσσας, όπως λέει ο Χαιντέγκερ. Και όπως θα έλεγε ένας δημοσιογράφος που δεν φοβάται αν παρεξηγηθεί,  ο άνθρωπος υπάρχει επειδή έχει γλώσσα και μιλάει.

Η ερμηνεία προϋποθέτει την απώλεια του κειμένου, έστω και αν το σώμα του είναι παρόν.

Στην περίπτωσή μας ποιο είναι το προς ερμηνεία απολεσθέν κείμενο;

Ο Χαίντέγκερ μας υπενθυμίζει ότι η λέξη «τέχνη» έρχεται από το «τίκτω- γεννώ», που προέρχεται από το σανσκριτικό «tec: φανερώνω».

Τι φανερώνεται, όμως, με τη φωτογραφία ή, τι φανερώνει η φωτογραφία;

Ο Χάιντέγκερ λέει ότι σχετίζεται με την αλήθεια του όντος, την α- λήθεια, δηλαδή, την υπέρβαση της λήθης.

Μόνο επειδή η τέχνη φανερώνει την αλήθεια, φανερώνει κατά δεύτερο λόγο το «ωραίο» ως τρόπο ύπαρξης της αλήθειας.

Ερμηνεία σημαίνει νόημα, δηλαδή τη σχέση μας με τα πράγματα. Αλλά, στόχος της ερμηνείας, λέει ο Λακάν, είναι η αποδιοργάνωση του νοήματος, η αποδιοργάνωση, δηλαδή, της σχέσης μας με τα πράγματα, η ανατροπή της σχέσης σημαίνοντος (νοήματος)- υποκειμένου, γιατί έτσι ο ερμηνεύων ακούει το λόγο του (δηλαδή τη σκέψη του).

Διευρύνοντας, θα λέγαμε ότι είναι η διάλυση των συμβάσεων της όρασης που θα μας επιτρέψει να δούμε, δηλαδή, να ερμηνεύσουμε, επανιδρύοντας εξ αρχής τη σχέση σημαίνοντος- υποκειμένου (νοήματος με το υποκείμενο).

Δεν βλέπουμε, λέει ο Gombrich, ερμηνεύουμε βάσει του τρόπου που χρησιμοποιούμε για να δούμε συν το πολιτιστικό φορτίο της εποχής.

Λέμε πως η φωτογραφία είναι ερμηνεία της πραγματικότητας. Αλλά, τι άλλο θα μπορούσε να ήταν; Τι άλλο αφού ο άνθρωπος μόνο μέσα στην ερμηνεία θα μπορούσε να υπάρχει;

Ποιάς πραγματικότητας αφού αυτό που γνωρίζουμε είναι η ερμηνεία που έχουμε φωτογραφήσει.

(Άρα, μπορούμε να πούμε πως δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα παρά μόνο ερμηνεία της; Αυτό έχει μεγάλη σημασία και για το δικό μας επάγγελμα. Υπάρχει αντικειμενική προσέγγιση της περιγραφής ενός γεγονότος ή, μόνο ερμηνεία του;)

Και για να θυμηθούμε τον Χάιζεμπεργκ, μιας και η φωτογραφία υποτίθεται σχετίζεται με τον αντικειμενικό κόσμο: «Αυτό που ξέρουμε από το φυσικό κόσμο, δεν είναι ο φυσικός κόσμος, αλλά το τι νομίζουμε γι αυτόν».

Ποια πραγματικότητα, λοιπόν, ερμηνεύουμε, αφού όλα είναι εν δυνάμει ερμηνεία πριν ερμηνευτούν; Είναι μια ερμηνεία της ερμηνείας.

Στο Τρατάκτους ο Βιτγκενστάιν λέει: «Πραγματικότητα είναι η ύπαρξη και η μη ύπαρξη των πραγμάτων. Η εικόνα είναι πρότυπο της πραγματικότητας». Άρα και της μη πραγματικότητας.

Και συνεχίζει: «Η εικόνα είναι αναπαράσταση του νοήματός της». Παριστάνει μόνο το νόημά της.

Αλλά, εάν θέλουμε να δούμε «τι είναι», μήπως πρέπει να ανατρέξουμε στη «μη-εικόνα», αφού πραγματικότητα είναι και η μη- ύπαρξη των πραγμάτων;

Και, άραγε, μήπως μπορούμε ν’ αναρωτηθούμε από τώρα, μήπως η απάντηση στο «τι είναι φωτογραφία;» εμπεριέχεται επίσης στο «τι δεν είναι;»

Είναι αυτό που κάνει τον Metz στο «φαντασιακό σημαίνον στον κινηματογράφο», να λέει: « Μια μεμονωμένη φωτογραφία δεν μπορεί ν αφηγηθεί. Δύο φωτογραφίες η μία δίπλα στην άλλη λένε κάτι γιατί το πέρασμα από τη μια στις δύο σημαίνει το πέρασμα από την εικόνα στη γλώσσα».

Και εάν «τα όρια του κόσμου μου»,  «είναι  τα όρια της γλώσσας μου», δηλαδή «Είμαι ο κόσμος μου», ως ομιλούν υποκείμενο τότε, λέει ο Βιτγκενστάιν, υπάρχει ένας μυστικός χώρος, εκτός των λέξεων. Αυτό που δεν λέγεται, αυτό δείχνεται».  Δηλαδή, βλέπεται. (Δηλαδή, αυτό που βλέπουμε είναι έξω από εμάς. Έξω από το λόγο μας, έξω από τον κόσμο μας).

Μήπως η απάντηση στο τι είναι μια φωτογραφία βρίσκεται επίσης στο τι δεν είναι; Και η απάντηση στο τι είναι μια εικόνα, στο τι δεν είναι; Και πως θα το αναζητήσουμε αυτό;

Ο Flusser γράφει ότι πρόθεση του φωτογράφου είναι να μείνει αθάνατος στις μνήμες των άλλων.

Και ο Μπάρτ: «Στο βάθος αυτό που επιδιώκω με τη φωτογραφία μου είναι ο θάνατος.  Ο φωτογράφος πρέπει να πασχίζει να μη γίνει η φωτογραφία θάνατος. Εγώ όμως έχω γίνει όλος εικόνα, δηλαδή, ο ίδιος ο θάνατος».

Τι εννοεί μ αυτό; Γιατί το «όλος εικόνα» είναι ο ίδιος ο θάνατος;

«Η μανία να ζωντανέψουμε τη φωτογραφία, λέει ο Μπάρτ, είναι η εκδίωξη ενός άγχους θανάτου. Η φωτογραφία είναι η ενύλωση της ακίνητης και ψιμυθιωμένης  όψης των νεκρών που βλέπουμε από κάτω. Και όλοι αυτοί οι φωτογράφοι που βουτούν στην επικαιρότητα αγνοούν ότι είναι πράκτορες θανάτου».

Ο Κ. Αντωνιάδης το εκφράζει ως εξής: «Κάθε φωτογραφική πράξη είναι χειρονομία αποχαιρετισμού., μικρός θάνατος. Αυτό που ζούμε τώρα είναι μοναδικό και ποτέ δεν θα το ξαναζήσουμε. Αλλά, κάθε τέτοια συνείδηση δεν είναι και συνείδηση θανάτου;»

Δηλαδή, η φωτογραφία δεν μας λέει «θα ξεφύγεις». Το αντίθετο, μας λέει «θα πεθάνεις».

Είναι αυτό που λέμε σε κάποιον όταν σηκώνουμε τη μηχανή: «Θα πεθάνεις – γι αυτό σε φωτογραφίζω». Για να συμπληρώσουμε: Εγώ, όμως, ως φωτογράφος δεν θα σ αφήσω να πεθάνεις, γιατί δεν θα είσαι εσύ πια, εδώ στη φωτογραφία , θα είναι, ωστόσο, η εικόνα σου. Θα σε απαθανατίσω, θανατώνοντας αυτό που είσαι.

Θανατώνοντάς σε, παίρνοντας μια εικόνα από σένα, και βάζοντάς τη στη θέση σουνως φωτογραφία, δεν θα πεθάνεις ποτέ. Σε φωτογραφίζω, για να σε ξεχάσω ως νεκρό. Σε φωτογραφίζω για να σε ξεχάσω ως ζωντανό.. Σε φωτογραφίζω για να σε θυμάμαι ως εικόνα του ζωντανού που υπήρξες, πριν σε φωτογραφίσω».

Κάθε φορά που φωτογραφίζουμε κάποιον του λέμε: «Θα πεθάνεις επειδή σε φωτογραφίζω, ενώ ταυτόχρονα, επειδή σε φωτογραφίζω, αναιρώ αυτήν την απώλεια. Θα σε διατηρήσω ζωντανό μέσα στην εικόνα, αλλά, έχοντας υποστεί την απώλεια από την οποία προκύπτει να είσαι πια ο ζωντανός της εικόνας.

Φωτογραφίζουμε όχι για να ερμηνεύσουμε αλλά, για να φτιάξουμε μια πραγματικότητα η οποία εντασσόμενη στο συμβολικό σύστημα (γλώσσα και λέξεις) είναι αυτομάτως κι ερμηνεία.

Γίνεται νόημα, νοηματοδότηση αυτού που φωτογραφίζεται και αυτού που φωτογραφίζει.

Είναι τότε ακριβώς που η κατασκευασμένη πραγματικότητα σχετίζεται με το θάνατο. Δεν πρόκειται για υποκατάστατο της πραγματικότητας,  όπως λέμε για τις εικόνες γενικά.

Πρόκειται για νέα πραγματικότητα.

Ο ρόλος της φωτογραφίας δεν είναι να θυμόμαστε αλλά να ξεχνάμε.

Μήπως πρόκειται, λοιπόν, για μια χρήση του θανάτου ως άμυνα; Μια χρήση του θανάτου ως προβληματισμού για να μας κάνει να μιλάμε γι αυτό;

Γιατί στ’ αλήθεια τι πιο σημαντικό για τον άνθρωπο παρά η σχέση του με το θάνατο, αφού αυτό ορίζει τη ζωή του, τον κάνει και μετρά;

Το ότι συνομιλούμε με το θάνατο μέσω της εικόνας δεν είναι μια νίκη του συμβολικού, αφού, ήδη, έχουμε λόγια για την ένταξη του θανάτου στο συμβολικό σύστημα;

Μιλάμε για το θάνατο, όχι ξορκίζοντάς το, αλλά, φέρνοντάς το πιο κοντά.

Αλλά, μήπως αυτό δεν είναι που μας καθησυχάζει για να μη σκεφτούμε, να μη δούμε κάτι άλλο;

[Εδώ ο συγγραφέας μου θυμίζει κάτι που παλαιότερα είχα ακούσει από άνθρωπο, μάλλον της εκκλησίας. Η ζωή μας όλη είναι μια προετοιμασία για να αντιμετωπίσουμε το θάνατο].

Και πράγματι, λίγο παρακάτω αναφέρει κάτι από τον Μπέκετ: η τέχνη δεν μπορεί να βελτιώσει τίποτα, απλώς περνάς καλύτερα από το να μην κάνεις τίποτα. Ο καλλιτέχνης δημιουργεί γιατί δεν μπορεί να σταματήσει τον εαυτό του. Είναι μια υποχρέωση χωρίς νόημα, σαν τη ζωή».

Και, παρακάτω, αναφέρει μια παράγραφο από τη μελέτη του Carrera «Η φωτογραφία και το μηδέν».

Προσέξτε την:

«Φωτογραφίζουμε για να μη βλέπουμε. Η φωτογραφία πραγματοποιεί το παλιό υπαρξιακό σχέδιο της Δύσης σε μια τελευταία απόπειρα επιτυχημένη, να αμυνθεί ο άνθρωπος έναντι του ανυπόφορου γεγονότος της ζωής. Η φωτογραφική πράξη δεν προέρχεται από αγάπη για τα πράγματα, ούτε από επιθυμία αναμνήσεων αλλά από την απλή και καθαρή επιθυμία του ανθρώπου να μεταποιήσει την ύπαρξη σε σημείο να ζει χωρίς σκέψη, χωρίς νόηση.

Και, αν κατάλαβα καλά το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα, που διάβασα, δίνει τεράστια σημασία στο βλέμμα. Μέσω αυτού υπάρχουμε.

Άρα, εκείνο που καταλαβαίνω μέχρι τώρα είναι σε μια ζωή που εξ αρχής δεν έχει νόημα είναι καλύτερα να κάνεις κάτι παρά να μην κάνεις (τέχνη, φιλοσοφία κλπ), της δίνεις, δηλαδή, νόημα για να περνάς καλύτερα και πως για να αμυνθείς στο ανυπόφορο γεγονός της ζωής, ανυπόφορο γιατί ξέρεις το τέλος της χωρίς να γνωρίζεις το νόημά της, μεταξύ άλλων που κάνεις είναι να φωτογραφίζεις για να ζεις χωρίς σκέψη και χωρίς νόηση.

Και, βέβαια στη συνέχεια, επικαλούμενος και τον Μπάρτ, καταλήγει στο ότι «η φωτογραφία είναι μελέτη θανάτου».

Επιβεβαιώνει, δηλαδή, τη διαρκή αγωνία του ανθρώπου: τι απογίνεται;

Μήπως και η φιλοσοφία αυτό δεν διερευνά; Μήπως το κάνει ακόμη και η φυσική; Διότι τι σημαίνει η διαρκής αναζήτηση του στοιχειώδους σωματιδίου που, μάλλον, δεν υπάρχει;  Δεκαοκτώ έχουν εντοπίσει μέχρι σήμερα. Μπορεί το στοιχειώδες σωματίδιο να είναι δεκαοκτώ; Τι υπάρχει;  Ίσως ενέργεια, που παίρνει τη μορφή και της ύλης.

Αυτό δεν αναζητούν και οι φυσικές επιστήμες;

Ο συγγραφέας πηγαίνει και παραπέρα, προσεγγίζοντας τη φωτογραφία ως μεταίχμιο προς το αόρατο, προς αυτό που δεν φαίνεται αλλά υπονοείται.

Δεν θα προχωρήσω, όμως, άλλο, και διότι ο χρόνος που έχω στη διάθεσή μου δεν επαρκεί και διότι σκοπός μας δεν είναι να σας περιγράψουμε ολόκληρο το βιβλίο αλλά να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον σας.

Άλλωστε, αυτό το κεφάλαιο, της φωτογραφίας ως μεταίχμιου, εξαιρετικά σημαντικό, απαιτεί μια ανάπτυξη μόνο του.

Η φωτογραφία σταματά το βλέμμα εκεί. Λειτουργεί ως μπάρα. Το από πίσω δεν φαίνεται, υπονοείται. Άρα η φωτογραφία μας προφυλάσσει από το άρρητο, το ακατανόμαστο. Το «πραγματικό» σε εισαγωγικά, που διακρίνεται από την πραγματικότητα, αποτελεί μια επίπτωση του Συμβολικού (της γλώσσας και των λέξεων), αυτού που εξίσταται, μένει εκτός συμβολισμού, αυτό που μας διαφεύγει.

Καθώς, λοιπόν, περιπλανήθηκα σε μερικές από τις σελίδες του πολύ αξιόλογου βιβλίου, συμφωνώ με την απάντηση του συγγραφέα στο ερώτημα που θέτει ο ίδιος:

Τι είναι μια φωτογραφία;

-Θέλετε να σας πω; Γράφει. Δεν φοβάστε να μάθετε, αφού ακριβώς, φωτογραφίζουμε για να μην ξέρουμε;

Θα μπορούσα να τελειώσω εδώ.

Αλλά, όχι, θα κάνω μια πολύ σύντομη αναφορά σε μια προσωπική εμπειρία.

ΤΕΝΕΔΟΣ: Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

Και κάτι τελευταίο:

Η φωτογραφία αποδίδει τις φαντασιώσεις μας με την ψευδαίσθηση ότι είναι φτιαγμένη από εμάς, αφού εμείς κρατούσαμε το φακό.

«Το σημείο αναφοράς κάθε φωτογραφίας είμαι εγώ», λέει ο Μπάρτ.

Εικονοποιεί οπτικά τις ήδη υπάρχουσες εικόνες μέσα στο λόγο, μέσω της μεταφοράς.

Ανέδειξε οπτικά τις  λεκτικές εικόνες που έχουμε στο κεφάλι μας.

Βλέπουμε αυτό που λέμε.

Διαβάζοντας το βιβλίο συνειδητοποίησα αρκετά πράγματα που μου προκαλούσαν προβληματισμό στην υπερσαραντάχρονη δημοσιογραφική μου παρουσία.

Θα αναφέρω τρία από αυτά:

-Δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα. Άρα δεν υπάρχει αντικειμενική ενημέρωση.

-Γυρνώντας από την Τένεδο, λόγιος άνθρωπος μου είπε: εξαιρετικό το πλάνο που τράβηξες με το Μητροπολίτη στην Ωραία Πύλη. Είχες πάρει την ιδεατή απόσταση. Προβληματίστηκα.

Εγώ δεν σκέφτηκα τίποτε, είπα. Αλλά αυτά δεν τα σκέφτεσαι. Το Μητροπολίτη τον εστίασα στην απόσταση που ήθελα να τον δω. Στην απόσταση και στις κινήσεις που εκ των προτέρων είχα πει στο νου μου, όπως γράφει ο Καγγελάρης. Με την αίσθηση, ή ψευδαίσθηση ότι εκείνη τη στιγμή βρισκόμασταν σε άλλο χρόνο. Αυτόν που ήθελα.

-Τέλος, στο βιβλίο συνάντηση και μερικές απαντήσεις στο αναπάντητο ερώτημά μου: γιατί, ενώ ήξερα ότι κινδύνευε άμεσα η ζωή μου, επεδίωκα, επι δεκαπέντε χρόνια, να πηγαίνω στα πολεμικά μέτωπα των Βαλκανίων;  Αλλά εδώ δεν θα επεκταθώ, γιατί δεν είμαι σίγουρος ότι βρήκα την απάντηση.

Καλοτάξειδο.

 

 

 

 

 

Category: Βιβλιοκρισιες

( 2 σχόλια )

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. 1
    ??? says:

    Με την φοτογραφια παντως “δυαλυουμε” το θανατο με την ζωη (και αντιστροφα βεβαια την ζωη με το θανατο). Δηλαδη θυσιαζουμε κατι απο την ζωη στο θανατο για να παρει ο θανατος καποια στοιχεια της ζωης (με κοστος βεβαια να παρει η ζωη κατι απο το θανατο).

    http://m.lifo.gr/icache/860/700/2/483742_k-bigpic.jpg

    ΥΓ τελικα που κατεληξες κυριε Σαββιδη? Πηγενατε στα μετωπα για να ξεχασετε το θανατο φοτογραφιζοντας και περιγραφοντας το?

  2. 2
    anixneuseis says:

    Δεν έχω απαντήσει ακόμη. Το ψάχνω.

Back to Top

Leave a Reply

Το σχόλιο της ημέρας

    Φίλοι και εχθροί αναγνωρίζουν ότι ο κ. Τσίπρας πέτυχε εκεί που οι άλλοι απέτυχαν ή θα αποτύγχαναν. Όπως είπε ο κ. Μοσκοβισί με θαυμασμό, ο έλληνας πρωθυπουργός και ηγέτης της αριστεράς, πέρασε 200 μνημονιακά μέτρα, τα οποία κανένας άλλος ...

Ροή ειδήσεων




Καιρός